Ο Φιλίπ Πετέν γεννήθηκε στο Κοσί-α-λα-Τουρ στη βόρεια Γαλλία, σε οικογένεια αγροτών. Αφού φοίτησε στο σχολείο του χωριού και σε ένα θρησκευτικό γυμνάσιο, το 1876 έγινε δεκτός στη Σεν-Σιρ, κύρια Στρατιωτική Ακαδημία της Γαλλίας.
Αποφοίτησε με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού και το 1883 τοποθετήθηκε στο φρούριο του Châtillon-le-Duc, του οποίου ανέλαβε τη διοίκηση από τα μέσα του 1887 έως τα τέλη του 1888.
Στη συνέχεια, σπούδασε -αλλά και δίδαξε- στην Ανώτατη Σχολή Πολέμου και το 1914, τις παραμονές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, είχε πλέον τον βαθμό του στρατηγού. Ως διδάσκων στη Σχολή Πολέμου, είχε προτείνει τακτικές αντίθετες με εκείνες που υποστήριζε η ανώτατη διοίκηση· η τελευταία ευνοούσε την επίθεση με κάθε κόστος, ενώ ο Πετέν υποστήριζε ότι ορισμένες φορές ήταν προτιμότερη μια καλά οργανωμένη άμυνα, αφού ο εκάστοτε διοικητής θα έπρεπε να είναι σίγουρος για την ανωτερότητα της ισχύος πυρός του.
Το 1916, ο Πετέν ανέλαβε να σταματήσει τη γερμανική επίθεση στην πόλη Βερντέν. Αν και η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, πέτυχε την αναδιοργάνωση του στρατού στο μέτωπο και του συστήματος μεταφορών, με αποτέλεσμα να εμπνεύσει τις δυνάμεις που διοικούσε και να αποκρούσει ύστερα από πολύμηνες συγκρούσεις τις γερμανικές δυνάμεις.
Λίγο αργότερα, θα αναδεικνυόταν και σε λαϊκό ήρωα: την αφορμή για αυτό έδωσε το ξέσπασμα σοβαρών ανταρσιών στο γαλλικό στράτευμα ύστερα από ανοργάνωτες επιθέσεις του στρατηγού Ρομπέρ-Ζορζ Νιβέλ. Ο Πετέν αποκατέστησε την πειθαρχία χρησιμοποιώντας ελάχιστα κατασταλτικές μεθόδους, εξηγώντας προσωπικά τις προθέσεις του στους στρατιώτες και βελτιώνοντας τις συνθήκες διαβίωσής τους. Τον Νοέμβριο του 1918 τού δόθηκε ο βαθμός του στρατάρχη της Γαλλίας και, στη συνέχεια, ορίστηκε αντιπρόεδρος του Ανώτατου Πολεμικού Συμβουλίου και γενικός επιθεωρητής του στρατού. Το 1934 διορίστηκε υπουργός Πολέμου, στη συνέχεια γραμματέας του κράτους και το 1939 πρέσβης στην Ισπανία.
Το άλλο μεγάλο κεφάλαιο της πορείας του Πετέν –όχι το ίδιο φωτεινό– θα γραφόταν κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Ο Πολ Ρεϊνό, επικεφαλής της κυβέρνησης, διόρισε τον Γάλλο στρατάρχη αντιπρόεδρο της κυβέρνησης. Ωστόσο, βλέποντας τον γαλλικό στρατό να ηττάται, ο «ήρωας του Βερντέν» έσπευσε να ζητήσει ανακωχή. Μετά την ολοκλήρωσή της, τόσο η Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και η Γερουσία, που συναντήθηκαν στο Βισύ, του απένειμαν σχεδόν απόλυτες εξουσίες.
Με τον γερμανικό στρατό να κατέχει τα δύο τρίτα της χώρας, ο Πετέν πίστευε ότι θα μπορούσε να αποκαταστήσει τις καταστροφές που προκλήθηκαν από τη γερμανική εισβολή και να επιτύχει την απελευθέρωση των πολυάριθμων αιχμαλώτων πολέμου μόνο συνεργαζόμενος με τους Γερμανούς.
Ετσι, στο νότιο τμήμα της Γαλλίας, που έμεινε ελεύθερο από τη συμφωνία ανακωχής, εγκαθίδρυσε ένα πατερναλιστικό καθεστώς. Ηταν, ωστόσο, αντίθετος με την πολιτική στενής γαλλογερμανικής συνεργασίας που υποστήριζε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησής του, Πιέρ Λαβάλ, τον οποίο απέλυσε τον Δεκέμβριο του 1940. Στη συνέχεια, ο Πετέν επιχείρησε, όχι πολύ πετυχημένα, να εφαρμόσει μια εξωτερική πολιτική ουδετερότητας. Οταν, τον Απρίλιο του 1942, οι Γερμανοί τον ανάγκασαν να τοποθετήσει εκ νέου τον Λαβάλ στη θέση του πρωθυπουργού, ο ίδιος δεν είχε πια την εξουσία παρά μόνο τυπικά. Δεν επέλεξε, όμως, να παραιτηθεί, θεωρώντας ότι, σε τέτοια περίπτωση, ο Χίτλερ θα έθετε ολόκληρη τη Γαλλία υπό γερμανική κυριαρχία.
Τον Αύγουστο του 1944, μετά την απελευθέρωση του Παρισιού από τον Σαρλ ντε Γκολ, ο Πετέν έστειλε απεσταλμένο για ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας, ο οποίος όμως δεν έγινε αποδεκτός. Τον Αύγουστο του 1945, καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη. Φυλακίστηκε σε ένα φρούριο στο Île d’Yeu, στα ανοιχτά των ακτών του Ατλαντικού, όπου και πέθανε τον Ιούλιο του 1951 σε ηλικία 95 ετών.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
