Σαν σήμερα: 5 Μαρτίου 1950 – Οι πρώτες εθνικές εκλογές μετά τον Εμφύλιο

Σαν σήμερα: 5 Μαρτίου 1950 – Οι πρώτες εθνικές εκλογές μετά τον Εμφύλιο

Στις εκλογές της 5ης Μαρτίου 1950 συμμετείχαν έντεκα πολιτικοί σχηματισμοί, ενώ τα αποτελέσματα των εκλογών επιβεβαίωσαν την πολυδιάσπαση του πολιτικού συστήματος σε κόμματα μεσαίου ή μικρού μεγέθους

2' 19" χρόνος ανάγνωσης
Φόρτωση Text-to-Speech...

Μετά την ίδρυση του Κόμματος Προοδευτικών Φιλελευθέρων από τον Νικόλαο Πλαστήρα στις 14 Δεκεμβρίου 1949, ο χώρος της Κεντροαριστεράς στην Ελλάδα βρήκε ένα σημείο αναφοράς.

Γύρω από το κόμμα του παλαιού βενιζελικού στελέχους της περιόδου του Μεσοπολέμου συσπειρώθηκαν οι διάφορες τάσεις της Κεντροαριστεράς με την προοπτική δημιουργίας ενός μετώπου, σαφώς διαχωρισμένου από το παράνομο ΚΚΕ, η ηγεσία του οποίου βρισκόταν πλέον αποδεκατισμένη στα σοσιαλιστικά κράτη. Ο χρόνος της ίδρυσης του κόμματος από τον Πλαστήρα δεν ήταν τυχαίος δεδομένου ότι πλησίαζε η ώρα για τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών.

Στις αρχές του νέου έτους σημειώθηκε μείζονα κυβερνητική κρίση, η οποία κατέληξε στην αποχώρηση του Κόμματος Φιλελευθέρων από την κυβέρνηση. Την αποχώρηση του κόμματος, στην ηγεσία του οποίου βρισκόταν ο Σοφοκλής Βενιζέλος, προκάλεσαν οι δηλώσεις του Τσαλδάρη εναντίον του Αλέξανδρου Παπάγου, για τον οποίο κυκλοφορούσαν φήμες ότι σχεδίαζε την κάθοδό του στην πολιτική. Μετά την πτώση της κυβέρνησης Αλέξανδρου Διομήδη, ο βασιλέας Παύλος προχώρησε στον διορισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης υπό τον Ιωάννη Θεοτόκη. 

Η κυβέρνηση Θεοτόκη διέλυσε τη Βουλή προκηρύσσοντας εκλογές για τις 19 Φεβρουαρίου 1950. Ωστόσο, οι συζητήσεις των πολιτικών προσώπων σχετικά με το εκλογικό σύστημα που θα εφαρμοζόταν οδήγησαν σε αναβολή της ημερομηνίας διεξαγωγής των εκλογών, μεταθέτοντάς τες στις 5 Μαρτίου. Επειτα από μερικές αμφιταλαντεύσεις, οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας αποφάσισαν τη διεξαγωγή των εκλογών με το σύστημα της απλής αναλογικής που είχε εφαρμοστεί στις εκλογές του 1946, με μικρές τροποποιήσεις, όμως, οι οποίες αφορούσαν τον περιορισμό των εδρών σε 250. Αποφασίστηκε, επίσης, η δημιουργία ειδικών εκλογικών τμημάτων για τη συμμετοχή στις εκλογές και των στρατιωτικών. Ηταν η πρώτη φορά από το 1920 που εφαρμόστηκε αυτό το μέτρο.

Στις εκλογές της 5ης Μαρτίου 1950 συμμετείχαν έντεκα πολιτικοί σχηματισμοί. Τα αποτελέσματα των εκλογών επιβεβαίωσαν την πολυδιάσπαση του πολιτικού συστήματος σε κόμματα μεσαίου ή μικρού μεγέθους, καθότι κανένα κόμμα δεν κατάφερε να ξεπεράσει το 20% των ψήφων. Μπορεί το Κέντρο να ενισχύθηκε σε αριθμό ψήφων, αλλά η διάσπασή του σε τρία μείζονα κόμματα υπήρξε χαρακτηριστικό των διαφορετικών τάσεων που εκπροσωπούσαν οι ηγεσίες τους. 

Συγκεκριμένα, το Λαϊκόν Κόμμα του Τσαλδάρη απέδειξε ότι, παρά τη φθορά του, αποτελούσε τον κυριότερο φορέα της Δεξιάς, συγκεντρώνοντας το 18,8% των ψήφων και εκλέγοντας 62 βουλευτές. Το Κόμμα Φιλελευθέρων του Βενιζέλου συγκέντρωσε το 17,24% των ψήφων εκλέγοντας 56 βουλευτές, ενώ το Κόμμα του Γεωργίου Παπανδρέου (Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα) συγκέντρωσε το 10,67% των ψήφων και εξέλεξε 35 βουλευτές. 

Δυναμικά εισήλθε στην πολιτική σκηνή το κόμμα του Πλαστήρα, το οποίο κατήλθε στις εκλογές σε συνασπισμό με το Δημοκρατικό Προοδευτικό Κόμμα του Εμμανουήλ Τσουδερού με την ονομασία Εθνική Προοδευτική Ενωσις Κέντρου (ΕΠΕΚ). Κατάφερε να συγκεντρώσει το 16,44% των ψήφων εκλέγοντας 45 βουλευτές. Από την άλλη, η Δημοκρατική Παράταξις, ένας συνασπισμός αριστερών κομμάτων, σημείωσε εκλογική επιτυχία, δεδομένων των συνθηκών, συγκεντρώνοντας ποσοστό της τάξης του 9,7% εκλέγοντας 18 βουλευτές.

Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης

comment-below Λάβετε μέρος στη συζήτηση 0 Εγγραφείτε για να διαβάσετε τα σχόλια ή
βρείτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει για να σχολιάσετε.
Για να σχολιάσετε, επιλέξτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει. Παρακαλούμε σχολιάστε με σεβασμό προς την δημοσιογραφική ομάδα και την κοινότητα της «Κ».
Σχολιάζοντας συμφωνείτε με τους όρους χρήσης.
Εγγραφή Συνδρομή

Editor’s Pick

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΟΙ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΕΣ

MHT