Νέες ευκαιρίες για χιλιάδες μακροχρόνια ανέργους που βρίσκονται ένα βήμα πριν από τη σύνταξη δίνει εγκύκλιος του ΕΦΚΑ, με την οποία τίθενται σε εφαρμογή οι διατάξεις του άρθρου 67 του νόμου 5239/2025. Η μεγαλύτερη τομή αφορά την κατάργηση των σταθερών ηλικιακών ορίων που ίσχυαν μέχρι σήμερα για την υπαγωγή στην προαιρετική ασφάλιση, ένα μέτρο που αναμένεται να διευκολύνει ασφαλισμένους οι οποίοι, ενώ έχουν τον απαιτούμενο ασφαλιστικό χρόνο σχεδόν συμπληρωμένο, κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς σύνταξη επειδή δεν πληρούν την προϋπόθεση ασφάλισης τα τελευταία χρόνια.
Η προαιρετική ασφάλιση των μακροχρόνια ανέργων αποτελεί έναν θεσμό που εφαρμόζεται από το 2000, έπειτα από συμφωνία εργοδοτών και εργαζομένων και δίνει τη δυνατότητα σε ασφαλισμένους που έχουν απολέσει την εργασία τους να συνεχίσουν την ασφάλισή τους έως τη θεμελίωση πλήρους σύνταξης γήρατος. Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι οι ασφαλιστικές εισφορές δεν επιβαρύνουν τον ίδιο τον άνεργο, αλλά καλύπτονται από πόρους της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), γεγονός που διασφαλίζει τη συνέχιση της ασφαλιστικής του πορείας χωρίς οικονομικό κόστος.
Μέχρι σήμερα η υπαγωγή στο καθεστώς αυτό συνδεόταν με συγκεκριμένα ηλικιακά όρια. Αρχικά απαιτούνταν οι άνδρες να έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος και οι γυναίκες το 55ο, ενώ μετά τις αλλαγές του ασφαλιστικού συστήματος τα όρια προσαρμόστηκαν στο 62ο έτος για τους περισσότερους ασφαλισμένους και στο 57ο για όσους υπάγονταν στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα. Η εγκύκλιος καταργεί πλέον αυτά τα προκαθορισμένα όρια, κρίνοντας ότι δεν ανταποκρίνονται στο σημερινό συνταξιοδοτικό πλαίσιο.
Στη θέση τους εισάγεται ένα πιο ευέλικτο σύστημα. Βασική προϋπόθεση είναι ο ασφαλισμένος να απέχει έως πέντε χρόνια από το ελάχιστο όριο ηλικίας που απαιτείται για πλήρη σύνταξη γήρατος, όπως αυτό διαμορφώνεται κάθε φορά ανάλογα με την ασφαλιστική του κατηγορία. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει πλέον ένα ενιαίο ηλικιακό «κατώφλι», αλλά η δυνατότητα ένταξης συνδέεται με την πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης κάθε ασφαλισμένου.
Η αλλαγή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για όσους έχουν μείνει εκτός αγοράς εργασίας και χρειάζονται έως πέντε ακόμη χρόνια ασφάλισης για να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Εφόσον πληρούν τις υπόλοιπες προϋποθέσεις του νόμου, μπορούν να συνεχίσουν την ασφάλισή τους με κάλυψη των εισφορών από τη ΔΥΠΑ, διατηρώντας ενεργό τον ασφαλιστικό τους χρόνο μέχρι να αποκτήσουν δικαίωμα πλήρους σύνταξης.
Ετσι, για παράδειγμα, για έναν νέο ασφαλισμένο που συνταξιοδοτείται στο 67ο έτος, η προαιρετική ασφάλιση μπορεί να ξεκινήσει από το 62ο έτος. Για εργαζομένους στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, όπου η πλήρης σύνταξη προβλέπεται στο 62ο έτος, η δυνατότητα υπαγωγής αρχίζει από το 57ο. Αντιστοίχως, για εργαζομένους σε υπόγειες στοές μεταλλείων, λιγνιτωρυχείων ή σε εναέριες και υποθαλάσσιες εργασίες, όπου το όριο πλήρους συνταξιοδότησης είναι το 57ο έτος, η ένταξη μπορεί να γίνει ήδη από το 52ο. Για τους παλαιούς ασφαλισμένους, όπως επισημαίνει η εγκύκλιος, το αρμόδιο τμήμα συντάξεων θα εξετάζει κάθε υπόθεση ξεχωριστά, καθώς τα όρια ηλικίας διαφέρουν ανάλογα με τις ειδικές διατάξεις που εφαρμόζονται.
Η εγκύκλιος διευκρινίζει επίσης ότι ασφαλισμένοι που έχουν ήδη συμπληρώσει το απαιτούμενο όριο ηλικίας για πλήρη σύνταξη, αλλά συνεχίζουν την προαιρετική ασφάλιση μόνο και μόνο για να συμπληρώσουν τις απαιτούμενες 4.500 ημέρες ασφάλισης, αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να διακόψουν την προαιρετική ασφάλιση με έγγραφη δήλωση και να καλύψουν τον υπολειπόμενο χρόνο μέσω αναγνώρισης πλασματικών ετών, όπου αυτό επιτρέπεται από τη νομοθεσία. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να επισπεύσει την απονομή της σύνταξης, χωρίς να απαιτείται η ολοκλήρωση του χρόνου της προαιρετικής ασφάλισης.
Παράλληλα, ο e-ΕΦΚΑ υπενθυμίζει ότι ο χρόνος της προαιρετικής ασφάλισης δεν αξιοποιείται μόνο για τη σύνταξη γήρατος. Μπορεί επίσης να ληφθεί υπόψη για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης λόγω αναπηρίας ή λόγω θανάτου. Ειδικά για τις περιπτώσεις αναπηρίας, διευκρινίζεται ότι ο ασφαλισμένος πρέπει να έχει καταστεί ανάπηρος σε ποσοστό τουλάχιστον 67% μετά την υπαγωγή του στην προαιρετική ασφάλιση, ώστε ο συγκεκριμένος χρόνος να συνυπολογιστεί για τη θεμελίωση του σχετικού δικαιώματος.
Οι νέες διατάξεις ισχύουν αναδρομικά από τις 17 Οκτωβρίου 2025, ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου 5239/2025.
