Η ανακοίνωση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχετικά με την ευρωπαϊκή μεταρρύθμιση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) κατατάσσει πλέον την Ελλάδα στην ομάδα χωρών (Ουγγαρία, Ιταλία, Πολωνία, Τσεχία και άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης) που εμφανίζονται σκεπτικιστικές απέναντι στην κλιματική πολιτική και στην πράσινη ενεργειακή μετάβαση. Αυτή η επιλογή αποτελεί πολιτική μετατόπιση που διαφοροποιείται από τις προηγούμενες φιλόδοξες δεσμεύσεις της χώρας, όπως αποτυπώθηκαν στον κλιματικό νόμο και στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ).
Η τρέχουσα μεταρρύθμιση του ETS στοχεύει στην επίτευξη των κλιματικών στόχων μέχρι το 2040 και αφορά τον βασικό μηχανισμό σταθεροποίησης της αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών την επόμενη δεκαετία, που αποτελεί τον βασικό πυλώνα της κλιματικής πολιτικής της Ενωσης. Η παρέμβαση των χωρών που θεωρούνται σκεπτικιστές θα οδηγήσει σε πτώση των τιμών στο ETS και η αποδυνάμωση του σήματος στις αγορές θα υπονομεύσει την επίτευξη των νομοθετημένων στόχων.
Η υποστήριξη της ενεργοβόρου βιομηχανίας και της ναυτιλίας είναι θεμιτή. Η βιομηχανία μπορεί να λάβει στήριξη μέσω στοχευμένων εργαλείων –όπως δωρεάν δικαιώματα εκπομπών, επενδύσεις σε απανθρακοποίηση και κατάλληλη χρηματοδότηση– χωρίς την ανάγκη συμμαχιών που επιδιώκουν να χαλαρώσουν συνολικά το ETS. Η αναβολή εφαρμογής στη ναυτιλία δικαιολογείται γιατί οι τεχνολογίες είναι ακόμα ανώριμες, χωρίς γενική αντίθεση στο ETS. Για το ETS2 (επέκταση του ETS στα κτίρια και στις οδικές μεταφορές) η Ελλάδα έχει καλύτερη τακτική, προτείνοντας εξαιρέσεις και πρόσθετους πόρους, όπως διαχρονικά διεκδίκησε, αντί της κάθετης άρνησης.
Η Ελλάδα έχει μακροοικονομικό συμφέρον να προωθήσει παραγωγικό μοντέλο που συνδέεται με πράσινες τεχνολογίες, καινοτόμες επιχειρήσεις, σύγχρονες υποδομές και αναβάθμιση της βιομηχανικής βάσης. Αν όμως η χώρα απομακρυνθεί από τη φιλόδοξη κλιματική στρατηγική της, θα αποδυναμώσει το παραγωγικό αυτό μέλλον.
Είναι αξιοσημείωτη η σαφής αντίθεση της πολιτικής στάσης της Ελλάδας με αυτές της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, αφού αυτές διαθέτουν παρόμοιους πόρους σε πράσινη ενέργεια, έχουν αντίστοιχα προβλήματα οικονομίας και βιομηχανίας και αντιμετωπίζουν τους ίδιους κινδύνους από την κλιματική αλλαγή. Βεβαίως, και η Ιταλία αντιμετωπίζει την ίδια κατάσταση, αλλά η συμμετοχή της στους σκεπτικιστές οφείλεται στην πολιτική χροιά της κυβέρνησής της.
* Ο κ. Παντελής Κάπρος είναι καθηγητής Ενεργειακής Οικονομίας στο ΕΜΠ.
