Κίνητρα για όσο το δυνατόν μακρόχρονη αποταμίευση για όσους παραμένουν στο σύστημα της επαγγελματικής ασφάλισης έως τη συνταξιοδότηση και επιλέγουν περιοδική καταβολή της συνταξιοδοτικής παροχής αντί του εφάπαξ, περιλαμβάνει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εργασίας που δόθηκε σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή μέσα στον μήνα, για να ψηφιστεί εντός του καλοκαιριού.
Η βασική φιλοσοφία των νέων διατάξεων είναι ότι όσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια της αποταμίευσης και όσο πιο κοντά στη συνταξιοδότηση πραγματοποιείται η ανάληψη των χρημάτων, τόσο χαμηλότερη θα είναι η φορολογική επιβάρυνση. Παράλληλα, το νομοσχέδιο επιδιώκει να αποθαρρύνει τις πρόωρες αναλήψεις, προβλέποντας αυξημένους συντελεστές στις περιπτώσεις πρόωρης ρευστοποίησης των ατομικών λογαριασμών.
Ειδικότερα, για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και τα νέα Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ), οι συνταξιοδοτικές παροχές θα φορολογούνται αυτοτελώς με βάση την ηλικία του ασφαλισμένου κατά την έναρξη της καταβολής. Για όσους λαμβάνουν την παροχή μεταξύ 62 και 67 ετών, ο φορολογικός συντελεστής διαμορφώνεται στο 5% όταν επιλέγεται περιοδική καταβολή (ανά μήνα, όπως οι συντάξεις) και στο 10% όταν επιλέγεται εφάπαξ καταβολή.
Οι ίδιοι συντελεστές εφαρμόζονται και σε ασφαλισμένους που συνταξιοδοτούνται από τον φορέα κύριας ασφάλισης μετά τη συμπλήρωση του 55ου έτους της ηλικίας τους σε περιπτώσεις βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων ή ειδικού τύπου συνταξιοδοτήσεων (π.χ. αστυνομικοί κ.λπ.).
Ακόμη ευνοϊκότερη γίνεται η φορολογική μεταχείριση για όσους παραμένουν στην εργασία ή καθυστερούν την είσπραξη της παροχής μετά το 67ο έτος. Στην περίπτωση αυτή ο φόρος μειώνεται στο 2,5% για τις περιοδικές καταβολές και στο 5% για τις εφάπαξ παροχές, δημιουργώντας ένα σαφές κίνητρο παράτασης της ασφαλιστικής συμμετοχής και διατήρησης των κεφαλαίων στο συνταξιοδοτικό σύστημα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Προβλέπονται αυξημένοι φορολογικοί συντελεστές στις περιπτώσεις πρόωρης ρευστοποίησης των ατομικών λογαριασμών.
Το νομοσχέδιο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία και στη μορφή της παροχής. Περιοδική θεωρείται η σύνταξη που καταβάλλεται είτε ισόβια είτε για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 15 ετών, με σταθερές ή αυξανόμενες καταβολές. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να ενισχυθεί ο πραγματικός συνταξιοδοτικός χαρακτήρας των ΤΕΑ, καθώς οι χαμηλότεροι φορολογικοί συντελεστές συνδέονται με τη σταδιακή καταβολή του κεφαλαίου και όχι με την άμεση εκταμίευσή του. Οι εισφορές των ασφαλισμένων εκπίπτουν 100% από το φορολογητέο εισόδημα. Επιπλέον το πλαφόν –ανώτατο όριο– αυξάνεται σημαντικά με το νέο νομοσχέδιο και ανέρχεται πλέον σε 35.000 ευρώ ετησίως για τους ελεύθερους επαγγελματίες και σε 35% του ετήσιου εισοδήματος για τους μισθωτούς. Οι εισφορές που τυχόν καταβάλει οικειοθελώς η επιχείρηση – εργοδότης εκπίπτουν φορολογικά ως δαπάνες. Να σημειωθεί εδώ ότι στην κοινωνική ασφάλιση το εφάπαξ είναι αφορολόγητο.
Σημαντική αλλαγή είναι επίσης η κατάργηση της πρόσθετης φορολογικής ποινής για πρόωρη εξαγορά. Στις περιπτώσεις αυτές, η παροχή θα φορολογείται ως εισόδημα, χωρίς επιπλέον επιβάρυνση μέσω αυξημένων συντελεστών. Αντιστοίχως, καταργείται το φορολογικό penalty για όσους εργαζομένους εισέρχονται στην επαγγελματική ασφάλιση σε μεγαλύτερη ηλικία. Για όσους ασφαλίζονται για πρώτη φορά από τα 55 έτη και μετά εισάγεται ειδικό πλαφόν εισφορών 20.000 ευρώ ετησίως ή 20% του εισοδήματος. Ετσι, ένας εργαζόμενος σε πιο ώριμη επαγγελματική ηλικία μπορεί να ενταχθεί στην επαγγελματική ασφάλιση χωρίς να τιμωρείται φορολογικά επειδή δεν είχε ενταχθεί νωρίτερα.
Τα ανοικτά ταμεία
Πέραν της φορολογίας, το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει σημαντικές θεσμικές αλλαγές με στόχο την επέκταση της επαγγελματικής ασφάλισης. Η σημαντικότερη αφορά τη δημιουργία ανοικτών ταμείων επαγγελματικής ασφάλισης, στα οποία θα μπορούν να συμμετέχουν εργαζόμενοι μικρών επιχειρήσεων, αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες, ομάδες που μέχρι σήμερα είχαν περιορισμένη πρόσβαση στον θεσμό. Παράλληλα, θεσμοθετείται το νέο Ομαδικό Ασφαλιστικό Προϊόν Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, με ενιαίους κανόνες λειτουργίας, εποπτείας, διαφάνειας και φορολογικής μεταχείρισης, ώστε να περιοριστούν οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των υφιστάμενων σχημάτων επαγγελματικής ασφάλισης. Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη ενισχυμένους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης και εποπτείας, δυνατότητα παροχής πρόσθετων συμπληρωματικών καλύψεων, όπως προγράμματα υγείας υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, καθώς και ισχυρότερη προστασία των ασφαλισμένων μέσω της κατοχύρωσης της δυνατότητας μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων σε περίπτωση αλλαγής εργοδότη ή επαγγελματικής ιδιότητας. Παράλληλα, ενισχύονται οι υποχρεώσεις ενημέρωσης των ασφαλισμένων για την πορεία των ατομικών τους λογαριασμών και τα μελλοντικά συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα.
Με τις παρεμβάσεις αυτές, σύμφωνα με την υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως, το υπουργείο Εργασίας επιδιώκει να καταστήσει την επαγγελματική ασφάλιση πιο ελκυστική τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τις επιχειρήσεις, χρησιμοποιώντας ως βασικό εργαλείο τα φορολογικά κίνητρα. Η χαμηλότερη φορολόγηση για όσους παραμένουν περισσότερα χρόνια στο σύστημα και επιλέγουν περιοδική σύνταξη, σε συνδυασμό με τα αντικίνητρα για πρόωρη ανάληψη, αποτυπώνει τη στρατηγική ενίσχυσης της μακροχρόνιας συνταξιοδοτικής αποταμίευσης και της ανάπτυξης του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης ως συμπληρώματος της δημόσιας σύνταξης.
