Με ισχυρή δυναμική από τις νέες χορηγήσεις δανείων εισήλθαν στο δεύτερο εξάμηνο του 2026 οι ελληνικές τράπεζες, καθώς η καθαρή πιστωτική επέκταση εκτιμάται ότι έως το τέλος του έτους θα φτάσει τα 10-12 δισ. ευρώ, αποτελώντας μία από τις υψηλότερες επιδόσεις των τελευταίων δεκαπέντε ετών. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι εκταμιεύσεις των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης (ΤΑΑ), οι οποίες εξακολουθούν να τροφοδοτούν μεγάλα και μεσαίου μεγέθους επενδυτικά σχέδια, αλλά και η νέα γενιά χρηματοδοτικών εργαλείων της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ), η οποία φιλοδοξεί να μοχλεύσει σημαντικά κεφάλαια για μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσω των πόρων ύψους 2 δισ. ευρώ που αναμένεται να διαχειριστεί από τα αδιάθετα του Ταμείου.
Την προοπτική αυτή επιβεβαιώνει η ανάλυση της Axia-Alpha Finance, που προβλέπει ότι οι χορηγήσεις θα αυξάνονται με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου 8% την περίοδο 2026-2028, έναν από τους τρεις υψηλότερους στην Ευρωζώνη. Σύμφωνα με την Axia-Alpha Finance, η ανάπτυξη δεν είναι συγκυριακή, στον βαθμό που η ελληνική οικονομία βρίσκεται ακόμη σε φάση επανεκκίνησης του τραπεζικού δανεισμού ύστερα από πολλά χρόνια απομόχλευσης που υπήρξε κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Από τις επαφές της με τις διοικήσεις των τραπεζών προκύπτει ότι παρά το ότι το ΤΑΑ έληξε τυπικά, το pipeline των έργων παραμένει ισχυρό, κυρίως στους κλάδους του τουρισμού, της ενέργειας και της ναυτιλίας, χωρίς μέχρι στιγμής να διαπιστώνεται μείωση της ζήτησης για δάνεια. Οπως εξηγεί, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αυξάνουν τις επενδύσεις και να χρηματοδοτούν νέα έργα, καλύπτοντας το μεγάλο επενδυτικό κενό της προηγούμενης δεκαετίας.
Την πιστωτική επέκταση τόσο για το 2026 όσο και το 2027 εκτιμάται ότι θα στηρίξουν και τα μεγάλα και μεσαίου μεγέθους επενδυτικά σχέδια που έμειναν εκτός του ΤΑΑ (πρόκειται για περίπου 390 επενδυτικά σχέδια συνολικού προϋπολογισμού 9 δισ. ευρώ) και τα οποία σύμφωνα με τραπεζικές πηγές θα χρηματοδοτηθούν μέσω του συμβατικού τραπεζικού δανεισμού ή άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων. Υπενθυμίζεται ότι η μεταφορά των 2 δισ. ευρώ του ΤΑΑ στην ΕΑΤ εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως «βαλβίδα εκτόνωσης» για ώριμα επενδυτικά σχέδια που δεν πρόλαβαν να εξασφαλίσουν θέση στο Ταμείο, κυρίως από τη δεξαμενή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Οι χορηγήσεις θα αυξάνονται με μέσο ετήσιο ρυθμό 8% την περίοδο 2026-2028, έναν από τους τρεις υψηλότερους στην Ευρωζώνη.
Την εικόνα αυτή, σύμφωνα με την Axia-Alpha Finance, επιβεβαιώνουν τα στοιχεία του α΄ τριμήνου 2026, που δείχνουν ότι τα δάνεια αυξήθηκαν κατά περίπου 10% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 184,4 δισ. ευρώ, ενώ οι διοικήσεις διατήρησαν τους στόχους τους και άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο αναθεώρησης προς τα πάνω μετά τα αποτελέσματα του β΄ τριμήνου. Η έκθεση παραθέτει στοιχεία της ΕΚΤ που δείχνουν ότι στην Ευρωζώνη η αύξηση των επιχειρηματικών δανείων είναι περίπου 4% (Μάιος 2026), ενώ στην Ελλάδα ο αντίστοιχος ρυθμός είναι τριπλάσιος, φτάνοντας περίπου το 11%.
Παρά τον τριπλάσιο ρυθμό πιστωτικής επέκτασης σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά περιθώρια περαιτέρω αύξησης του τραπεζικού δανεισμού, καθώς ξεκινάει από μια πολύ χαμηλότερη βάση. Οπως επισημαίνει η Axia-Alpha Finance, η ελληνική οικονομία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο του κύκλου επαναμόχλευσης (re-leveraging), ύστερα από περισσότερο από μια δεκαετία απομόχλευσης που ακολούθησε την οικονομική κρίση. Η συνολική χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα ως ποσοστό του ΑΕΠ παραμένει αισθητά χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που σημαίνει ότι τόσο οι επιχειρήσεις όσο και, σε δεύτερο χρόνο, τα νοικοκυριά έχουν ακόμη σημαντικό περιθώριο να αυξήσουν τον δανεισμό τους χωρίς να δημιουργούνται συνθήκες υπερχρέωσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι το συνολικό χρέος του ιδιωτικού τομέα ως ποσοστό του ΑΕΠ παραμένει κατά περίπου 40 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από τα προ κρίσης υψηλά του και αισθητά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, γεγονός που, σύμφωνα με την Axia-Alpha Finance, υποδηλώνει ότι υπάρχει ακόμη σημαντικό περιθώριο για νέα τραπεζική χρηματοδότηση χωρίς να δημιουργούνται οι ανισορροπίες του παρελθόντος. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι αναλυτές εκτιμούν ότι η πιστωτική επέκταση μπορεί να διατηρηθεί σε υψηλά μονοψήφια ποσοστά και τα επόμενα χρόνια, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις τρεις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές δανείων της Ευρωζώνης. Η εικόνα αυτή ενισχύεται και από το γεγονός ότι οι ελληνικές τράπεζες διαθέτουν άφθονη ρευστότητα και χαμηλό δείκτη δανείων προς καταθέσεις, γεγονός που τους επιτρέπει να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη της οικονομίας χωρίς περιορισμούς.
Η Axia-Alpha Finance θεωρεί ότι οι αυξήσεις επιτοκίων της ΕΚΤ –εκτός από αυτή που προηγήθηκε τον Ιούνιο εκτιμά ότι θα υπάρξει άλλη μία– μέσα στο 2026 θα στηρίξουν τα έσοδα των τραπεζών. Ωστόσο επισημαίνει ότι αυτή τη φορά η ανάπτυξη δεν βασίζεται αποκλειστικά στα επιτόκια. Χαρακτηριστικά αναφέρει ότι τα επιτόκια λειτουργούν ως δευτερεύων κυκλικός ενισχυτής, ενώ ο βασικός μοχλός είναι πλέον η αύξηση των χορηγήσεων.
Γ. Στουρνάρας: Οι επενδύσεις στηρίζονται
Η λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης το 2026 δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως απότομη απόσυρση της στήριξης των επενδύσεων, τόνισε ο διοικητής της ΤτΕ Γ. Στουρνάρας μιλώντας στο συνέδριο του Economist, καθώς οι εκταμιεύσεις δανείων προς τους τελικούς δικαιούχους θα συνεχιστούν έως το 2029. Επιπλέον, η Ελλάδα είναι πλέον καλύτερα προετοιμασμένη από ό,τι στο παρελθόν για να καλύψει τις ανάγκες της σε ρευστότητα, καθώς η δημοσιονομική αξιοπιστία έχει αποκατασταθεί, το δημόσιο χρέος βρίσκεται σε σταθερή πτωτική πορεία, ο τραπεζικός τομέας είναι υγιής και η πρόσβαση στις διεθνείς κεφαλαιαγορές είναι απρόσκοπτη. Ωστόσο, υπογράμμισε ο κ. Στουρνάρας, ο τραπεζικός δανεισμός από μόνος του δεν επαρκεί. Η Ελλάδα πρέπει να διευρύνει το χρηματοδοτικό οικοσύστημα μέσω των αγορών εταιρικών ομολόγων και μετοχών, των θεσμικών επενδυτών, των επιχειρηματικών κεφαλαίων και των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ενισχύοντας παράλληλα τον χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό και ενθαρρύνοντας τη μακροπρόθεσμη αποταμίευση των νοικοκυριών. «Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό διότι η δημογραφική γήρανση, οι κλιματικοί κίνδυνοι και οι ταχείες τεχνολογικές αλλαγές θα επηρεάσουν αρνητικά τη δυνητική ανάπτυξη, εκτός εάν οι επενδύσεις συνδυαστούν με καλύτερη εκπαίδευση, δεξιότητες, έρευνα και καινοτομία. Εν τέλει, στόχος είναι η μετατροπή της προσωρινής ευρωπαϊκής στήριξης σε μόνιμες ικανότητες σε εθνικό επίπεδο: ισχυρότερους θεσμούς, πιο παραγωγικές επιχειρήσεις, βελτιωμένες δεξιότητες, περισσότερη καινοτομία και μεγαλύτερη εξαγωγική ικανότητα», τόνισε.
