Ιστορικό ρεκόρ σημείωσαν οι ξένες άμεσες επενδύσεις (ΞΑΕ) στην Ελλάδα το 2025, πλησιάζοντας τα 13 δισ. δολάρια –12,86 δισ. δολάρια για την ακρίβεια, ποσό που αντιστοιχεί στο 26,2% του ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου– στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων 35 ετών, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που δημοσιοποίησε χθες η UNCTAD (Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη) στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσής της για τις ξένες άμεσες επενδύσεις (ΞΑΕ). Πρόκειται για εξέλιξη η οποία έχει άμεση σχέση με τις θετικές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια και φυσικά την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. Μάλιστα, σε αντίθεση με άλλες χρονιές, οι ΞΑΕ σε ακίνητα παραμένουν μεν σημαντικές, αλλά όχι ο κινητήριος μοχλός. Το απόθεμα των ΞΑΕ στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2025 σε 100,32 δισ. δολάρια από 71,94 δισ. δολάρια το 2024, ενώ το 2000 ήταν μόλις 14,11 δισ. δολάρια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2025 είναι η πρώτη χρονιά που οι ΞΑΕ στην Ελλάδα σπάνε το «φράγμα» των 10 δισ. δολαρίων, με την αξία τους να είναι υπερδιπλάσια σε σύγκριση με το 2021 και δεκαπλάσια σε σύγκριση με το όχι και τόσο μακρινό 2015. Αν και το επενδυτικό κενό –το οποίο βεβαίως δεν εξαρτάται μόνο από τα ξένα, αλλά και από τα εγχώρια κεφάλαια– παραμένει σημαντικό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι ενώ στην Ελλάδα οι ΞΑΕ αυξήθηκαν το 2025 σε σύγκριση με το 2024 κατά 69,4%, στην Ευρωπαϊκή Ενωση συνολικά υποχώρησαν το ίδιο διάστημα κατά 29% περίπου και διαμορφώθηκαν πέρυσι σε 164,25 δισ. δολάρια από 230,95 δισ. δολάρια το 2024.
Πάνω από την Τουρκία
Το 2025 αποτελεί ορόσημο για τις ΞΑΕ και για έναν ακόμη λόγο: είναι η πρώτη χρονιά που οι ΞΑΕ στην Ελλάδα σε απόλυτα μεγέθη είναι υψηλότερες σε σύγκριση με τις γειτονικές οικονομίες, οι οποίες συχνά λειτουργούν ανταγωνιστικά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι είναι υψηλότερες ακόμη και από τις ΞΑΕ στην Τουρκία (12,47 δισ. δολάρια) και αρκετά υψηλότερες από αυτές στη Βουλγαρία (3,58 δισ.), στη Ρουμανία (9,2 δισ.), στη Σερβία (3,92 δισ. δολάρια), στην Κροατία (3,07 δισ. δολάρια).
Το μεγαλύτερο μέρος των ξένων κεφαλαίων που επενδύθηκαν στην Ελλάδα το 2025 κατευθύνθηκαν, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, στον ενεργειακό τομέα, όπου ξεχώρισαν πολύ μεγάλες συναλλαγές – εξαγορές, όπως αυτές της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακής από τη Masdar, η οποία ξεκίνησε το 2024 αλλά ολοκληρώθηκε το 2025, με την αποτίμηση να φτάνει τα 3,2 δισ. ευρώ. Πολύ σημαντικές επενδύσεις από ξένους επενδυτές έγιναν επίσης το 2025 σε εταιρείες, όπως ο ΟΠΑΠ (συνένωση με την Allwyn), στον τομέα της υγείας με την ξένη επένδυση που ξεχώρισε να είναι αυτή της ΡureHealth Holding PJSC, η οποία εξαγόρασε τον όμιλο Hellenic Healthcare Group με το τίμημα να εκτιμάται σε 800 εκατ. ευρώ, καθώς και επενδύσεις μικρότερου μεγέθους στους τομείς των τροφίμων, της εκπαίδευσης, αλλά και στον χρηματοπιστωτικό.
Σύμφωνα, πάντως, με τα στοιχεία της UNCTAD το 2025 οι αμιγώς διασυνοριακές εξαγορές και συγχωνεύσεις με πωλητή εταιρεία στην Ελλάδα ανήλθαν σε 18, έναντι 10 το 2024, συνολικής αξίας 1,15 δισ. δολαρίων.
Σε αντίθεση με άλλες χρονιές, οι επενδύσεις σε ακίνητα παραμένουν μεν σημαντικές, αλλά όχι ο κινητήριος μοχλός.
Εκεί, πάντως, που οι επιδόσεις της Ελλάδας παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα είναι οι λεγόμενες «greenfield investments» (εξαρχής επενδύσεις, επενδύσεις από το μηδέν και όχι εξαγορά υφιστάμενης επιχείρησης ή υποδομής). Το 2025 οι ανακοινωθείσες επενδύσεις αυτού του είδους στην Ελλάδα από ξένα κεφάλαια ήταν 41, συνολικής αξίας 1,81 δισ. δολαρίων. Στη Ρουμανία από την άλλη έχουν ανακοινωθεί 144 greenfield επενδύσεις συνολικής αξίας 6,31 δισ. δολαρίων και στην Τουρκία 238, συνολικής αξίας 7,08 δισ. δολαρίων.
Ενδιαφέρον έχει, πάντως, το γεγονός ότι η αναθέρμανση της ελληνικής οικονομίας καθιστά πιο εξωστρεφείς και τις ελληνικές επιχειρήσεις οι οποίες αρχίζουν και επενδύουν στο εξωτερικό, με πλέον χαρακτηριστική «επιστροφή» σε αυτόν τον τομέα αυτή των τραπεζών – και όχι μόνο. Ετσι, το 2025 οι ΞΑΕ κατοίκων στο εξωτερικό, δηλαδή τα ελληνικά κεφάλαια που επενδύθηκαν εκτός Ελλάδος, ανήλθαν σε 5,42 δισ. δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 78,1% σε σύγκριση με το 2024.
Οι παγκόσμιοι πρωταθλητές
Σε παγκόσμιο επίπεδο οι ΞΑΕ το 2025 διαμορφώθηκαν σε 1,6 τρισ. δολάρια και σημείωσαν αύξηση 6% σε σύγκριση με το 2024, τερματίζοντας μια διετία κάμψης. Ωστόσο, όπως σημειώνει η UNCTAD στη φετινή έκθεσή της, «η ανάκαμψη παραμένει εύθραυστη και άνιση». Γιατί άνιση; Οι εισροές προς τις ανεπτυγμένες οικονομίες αυξήθηκαν κατά 11%, ενώ οι αναπτυσσόμενες οικονομίες κατέγραψαν ανάπτυξη μόνο 2%, φτάνοντας τα 901 δισ. δολάρια. Μεγάλο μέρος της αύξησης οφείλεται σε μικρό αριθμό μεγάλων έργων, ιδίως σε ψηφιακές υποδομές που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Οι 20 κορυφαίες οικονομίες υποδοχής στον κόσμο προσείλκυσαν περισσότερο από το 80% των παγκόσμιων ΞΑΕ. Στην πρώτη θέση βρίσκονται οι ΗΠΑ που προσείλκυσαν 277 δισ. δολάρια ΞΑΕ, ακολουθούν η Σιγκαπούρη (151 δισ. δολάρια), το Χονγκ Κονγκ (116 δισ.), η Κίνα (105 δισ.) και την πρώτη πεντάδα συμπληρώνει η Βραζιλία (77 δισ. δολάρια). Οι ΗΠΑ αποτελούν και τον μεγαλύτερο επενδυτή εκτός ΗΠΑ (263 δισ. δολάρια), ακολουθούμενες από την Ιαπωνία (186 δισ.) και την Κίνα (174 δισ. δολάρια).
Το 44% των greenfield επενδύσεων κατευθύνθηκε σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, ημιαγωγούς, κρίσιμες πρώτες ύλες, τεχνολογίες και υπηρεσίες ενεργειακής μετάβασης, τομείς που το 2020 συγκέντρωναν μόλις το 20% των επενδύσεων αυτής της κατηγορίας.
Αβεβαιότητα
Σε ό,τι αφορά το 2026, οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι νεφελώδεις, εξαιτίας της αβεβαιότητας της εμπορικής πολιτικής, των γεωπολιτικών εντάσεων, των συγκρούσεων, του υψηλού κόστους χρηματοδότησης.
