Οδηγίες για τον τρόπο φορολόγησης των τόκων από τραπεζικές καταθέσεις, δάνεια και επενδυτικούς τίτλους εξέδωσε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), επιχειρώντας να λύσει απορίες που αφορούν τόσο ιδιώτες όσο και επιχειρήσεις. Ο νέος οδηγός αποσαφηνίζει πότε επιβάλλεται παρακράτηση φόρου, σε ποιες περιπτώσεις η φορολογική υποχρέωση εξαντλείται με την παρακράτηση και ποιες κατηγορίες εισοδημάτων απαλλάσσονται πλήρως από τη φορολόγηση. Παράλληλα, περιλαμβάνει ειδικές προβλέψεις για εισοδήματα από το εξωτερικό, εταιρικά ομόλογα, τίτλους του ελληνικού Δημοσίου και χρηματοοικονομικά προϊόντα, δίνοντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη φορολογική μεταχείριση των τόκων.
Τι ισχύει γενικά
Σύμφωνα με τη φορολογική νομοθεσία, ο γενικός κανόνας προβλέπει ότι οι τόκοι από καταθέσεις και άλλες χρηματοοικονομικές απαιτήσεις υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου με συντελεστή 15%. Ωστόσο το ισχύον πλαίσιο περιλαμβάνει σημαντικές εξαιρέσεις, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζεται μειωμένος συντελεστής, ενώ σε άλλες οι τόκοι απαλλάσσονται πλήρως από τη φορολογία ή φορολογούνται με διαφορετικό τρόπο.
Στην περίπτωση των τόκων από εταιρικά ομόλογα, ο συντελεστής φορολόγησης είναι στο 5% αντί του γενικού κανόνα του 15%.
Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελούν οι τόκοι από εταιρικά ομόλογα που αποκτούν φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα. Για τα συγκεκριμένα εισοδήματα ο συντελεστής παρακράτησης διαμορφώνεται στο 5%, γεγονός που διαφοροποιείται από τον γενικό κανόνα του 15%.
Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ακόμη ότι όταν δικαιούχος των τόκων είναι φυσικό πρόσωπο με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα ή φυσικό και νομικό πρόσωπο που δεν διαθέτει φορολογική κατοικία ούτε μόνιμη εγκατάσταση στη χώρα, η παρακράτηση φόρου αποτελεί την τελική φορολογική επιβάρυνση. Επί της ουσίας η φορολογική υποχρέωση εξαντλείται.
Διαφορετικό καθεστώς ισχύει για τις επιχειρήσεις και τις νομικές οντότητες που έχουν φορολογική κατοικία ή μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα. Στην περίπτωση αυτή η παρακράτηση φόρου δεν εξαντλεί τη φορολογική τους υποχρέωση, καθώς οι τόκοι ενσωματώνονται στα συνολικά έσοδα της επιχείρησης και φορολογούνται ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.
Οι εξαιρέσεις
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις πληρωμές τόκων μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων ή προσώπων. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις που προβλέπονται από τη φορολογική νομοθεσία, δεν πραγματοποιείται παρακράτηση φόρου, διευκολύνοντας τις ενδοομιλικές συναλλαγές.
Παράλληλα, οι τόκοι υπερημερίας εξακολουθούν να υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου με συντελεστή 15%. Ωστόσο, ειδική εξαίρεση προβλέπεται για τα πιστωτικά ιδρύματα. Εφόσον τα έσοδα προέρχονται από τη συνήθη τραπεζική δραστηριότητα, όπως τόκοι δανείων, τόκοι υπερημερίας, διατραπεζικές καταθέσεις ή χορηγήσεις πιστώσεων, δεν επιβάλλεται παρακράτηση φόρου, ανεξάρτητα από το αν η τράπεζα έχει έδρα στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.
• Τι ισχύει για καταθέσεις στο εξωτερικό. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται για τόκους από τραπεζικές καταθέσεις που τηρούνται στην αλλοδαπή. Εφόσον τα συγκεκριμένα ποσά δεν εισάγονται στην Ελλάδα, δεν πραγματοποιείται παρακράτηση φόρου κατά την καταβολή τους. Τα εισοδήματα αυτά δηλώνονται και φορολογούνται μαζί με τα υπόλοιπα εισοδήματα του δικαιούχου ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα.
Για την αποφυγή διπλής φορολόγησης προβλέπεται ότι από τον φόρο που αναλογεί στην Ελλάδα αφαιρείται ο φόρος που έχει αποδεδειγμένα καταβληθεί στο εξωτερικό, μέχρι του ποσού που αντιστοιχεί στην ελληνική φορολογική επιβάρυνση.
Σημαντικές απαλλαγές προβλέπονται και για συγκεκριμένες κατηγορίες ομολογιακών τίτλων. Ειδικότερα, δεν επιβάλλεται παρακράτηση φόρου στους τόκους εταιρικών ομολόγων που είναι εισηγμένα σε οργανωμένες αγορές της Ευρωπαϊκής Ενωσης ή σε αναγνωρισμένες χρηματιστηριακές αγορές εκτός Ε.Ε., όταν οι δικαιούχοι είναι αλλοδαπά νομικά πρόσωπα χωρίς μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα ή όταν το σχετικό εισόδημα δεν συνδέεται με τη δραστηριότητα της μόνιμης εγκατάστασής τους στη χώρα. Η συγκεκριμένη διάταξη εφαρμόζεται για πληρωμές που πραγματοποιούνται από την 1η Ιανουαρίου 2020 και μετά.
Τα έντοκα γραμμάτια
Αφορολόγητοι παραμένουν οι τόκοι από ομόλογα που εκδόθηκαν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους, καθώς και οι τόκοι από ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του ελληνικού Δημοσίου. Η απαλλαγή για τους τίτλους του ελληνικού Δημοσίου εφαρμόζεται στα έντοκα γραμμάτια που εκδίδονται από τις 29 Ιουλίου 2023 και μετά, καθώς και στα τοκομερίδια ομολόγων που εξαργυρώνονται από την ίδια ημερομηνία ή στα ομόλογα μηδενικού κουπονιού (Zero Coupon) που λήγουν από τότε και εφεξής. Η εξαίρεση αυτή δεν αφορά τα πιστωτικά ιδρύματα που έχουν την έδρα τους στην Ελλάδα.
Τέλος, απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος προβλέπεται και για τους τόκους που προκύπτουν από προϊόντα δανεισμού τίτλων στην αγορά παραγώγων του Χρηματιστηρίου Αθηνών, όταν δικαιούχοι είναι τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες που προβλέπει ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος. Στις περιπτώσεις αυτές δεν επιβάλλεται παρακράτηση φόρου, καθώς τα συγκεκριμένα εισοδήματα εξαιρούνται από τη σχετική φορολογική υποχρέωση.
