Στη Βουλή κατατέθηκε το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2023/970 σχετικά με την ίση αμοιβή ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Πρόκειται για μια εκτεταμένη μεταρρύθμιση που εισάγει για πρώτη φορά στην ελληνική αγορά εργασίας ένα ολοκληρωμένο σύστημα μισθολογικής διαφάνειας, ενισχύοντας τα δικαιώματα των εργαζομένων και δημιουργώντας νέες υποχρεώσεις για τις επιχειρήσεις.
Κεντρική φιλοσοφία του νομοσχεδίου είναι ότι οι αποδοχές πρέπει να καθορίζονται αποκλειστικά από την αξία της εργασίας, τα προσόντα και την εμπειρία του εργαζομένου και όχι από το φύλο του. Για τον σκοπό αυτό θεσπίζονται μηχανισμοί πρόληψης, ελέγχου και αντιμετώπισης των μισθολογικών διακρίσεων τόσο πριν όσο και μετά την πρόσληψη.
Στο στάδιο της πρόσληψης, οι εργοδότες υποχρεώνονται να γνωστοποιούν εκ των προτέρων την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της θέσης εργασίας. Παράλληλα, απαγορεύεται η αναζήτηση πληροφοριών σχετικά με τις αποδοχές που λάμβανε ο υποψήφιος σε προηγούμενη εργασία, πρακτική που σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία μπορεί να διαιωνίζει υφιστάμενες μισθολογικές ανισότητες. Επιπλέον, οι αγγελίες και οι διαδικασίες επιλογής προσωπικού θα πρέπει να είναι απολύτως ουδέτερες ως προς το φύλο.
Κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, οι εργαζόμενοι αποκτούν ενισχυμένα δικαιώματα ενημέρωσης. Θα μπορούν να ζητούν πληροφορίες σχετικά με τα κριτήρια καθορισμού των αποδοχών τους, τη μισθολογική τους κατάταξη, καθώς και στοιχεία για τις μέσες αμοιβές ανδρών και γυναικών που απασχολούνται σε ίδιες ή ισάξιες θέσεις εργασίας. Στόχος είναι να αρθεί το καθεστώς περιορισμένης πληροφόρησης που συχνά καθιστούσε δύσκολη την αναγνώριση και τεκμηρίωση πιθανών διακρίσεων.
Σημαντικές είναι και οι νέες υποχρεώσεις των επιχειρήσεων ως προς την παρακολούθηση του μισθολογικού χάσματος. Οι εταιρείες θα πρέπει να συλλέγουν και να υποβάλλουν στοιχεία για τις διαφορές στις αποδοχές ανδρών και γυναικών, συμπεριλαμβανομένων των πρόσθετων παροχών και των μπόνους. Θα καταγράφονται επίσης το διάμεσο μισθολογικό χάσμα και οι αποκλίσεις ανά κατηγορία εργαζομένων.
Η υποβολή των σχετικών στοιχείων θα γίνεται κάθε χρόνο από επιχειρήσεις με τουλάχιστον 250 εργαζομένους και ανά τριετία από επιχειρήσεις που απασχολούν από 100 έως 249 εργαζομένους. Σε περίπτωση που εντοπιστούν αδικαιολόγητες μισθολογικές αποκλίσεις οι οποίες δεν μπορούν να εξηγηθούν από αντικειμενικούς παράγοντες, όπως η εμπειρία, η εξειδίκευση ή τα προσόντα, οι επιχειρήσεις θα υποχρεώνονται να λάβουν διορθωτικά μέτρα.
Το νομοσχέδιο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα και στον ρόλο των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Προβλέπεται ότι όταν εφαρμόζεται συλλογική σύμβαση, τεκμαίρεται κατ’ αρχήν η ύπαρξη αντικειμενικών και διαφανών μισθολογικών κανόνων, ενώ οι συλλογικές ρυθμίσεις μπορούν να λειτουργούν ως βάση για τη διαμόρφωση των μισθολογικών δομών μιας επιχείρησης.
Οσοι θεωρούν ότι υφίστανται μισθολογική διάκριση θα έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε μισθολογικά στοιχεία, προσφυγής στην Επιθεώρηση Εργασίας και στη Δικαιοσύνη, καθώς και δυνατότητα εκπροσώπησης από συνδικαλιστικές οργανώσεις ή φορείς ισότητας. Σε περίπτωση που αποδειχθεί παράβαση, προβλέπεται πλήρης αποζημίωση του εργαζομένου. Προβλέπεται βέβαια και η προστασία των επιχειρήσεων από καταχρηστικά αιτήματα.
