Αναλυτικές απαντήσεις σε όλα τα κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τον φόρο κληρονομιάς παρέχουν οι φορολογικές αρχές, διευκρινίζοντας βήμα προς βήμα τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσουν οι κληρονόμοι, από την υποβολή της δήλωσης έως και την εξόφληση του φόρου. Οι οδηγίες καλύπτουν την κληρονομική μεταβίβαση κάθε είδους περιουσιακού στοιχείου, από ακίνητα και τραπεζικές καταθέσεις έως χρηματοοικονομικά προϊόντα, ενώ παράλληλα αποσαφηνίζονται οι προθεσμίες, τα αφορολόγητα όρια, οι δόσεις καταβολής του φόρου και οι περιπτώσεις απαλλαγών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα απαιτούμενα δικαιολογητικά, καθώς και στη διαδικασία διόρθωσης λαθών στις δηλώσεις, με σαφείς οδηγίες για το πότε οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να απευθύνονται στον συμβολαιογράφο, στη ΔΟΥ ή στο ΚΕΦΟΚ.
– Ποια είναι η προθεσμία υποβολής της δήλωσης φόρου κληρονομιάς;
• Η δήλωση φόρου κληρονομιάς υποβάλλεται μέσα σε εννέα μήνες, αν ο κληρονομούμενος πέθανε στην Ελλάδα ή μέσα σε ένα χρόνο, αν ο κληρονομούμενος πέθανε στο εξωτερικό ή οι κληρονόμοι ή οι κληροδόχοι διέμεναν κατά τον χρόνο θανάτου στο εξωτερικό. Η προθεσμία αρχίζει κατά κανόνα από:
• Τον θάνατο του κληρονομουμένου.
• Τη δημοσίευση της διαθήκης.
• Τη δημοσίευση στον Τύπο της δικαστικής απόφασης που κηρύσσει την αφάνεια.
• Τον θάνατο του υπόχρεου σε δήλωση, αν αυτός δεν υπέβαλε δήλωση.
• Τη λήξη της αναβολής όταν υπάρχει μετάθεση του χρόνου γένεσης φορολογικής υποχρέωσης (λόγω επιδικίας, συνένωσης της επικαρπίας με την ψιλή κυριότητα, αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, είσπραξης πνευματικών δικαιωμάτων, κ.λπ.).
– Πώς υποβάλλεται δήλωση φόρου κληρονομιάς που περιλαμβάνει μόνο κινητά περιουσιακά στοιχεία;
– Υποβάλλεται ηλεκτρονική δήλωση από τον συμβολαιογράφο όταν συντάσσεται συμβολαιογραφική πράξη αποδοχής κληρονομιάς ή από τον κληρονόμο ή νόμιμο εκπρόσωπο Νομικού Προσώπου, όταν δεν συντάσσεται συμβολαιογραφική πράξη.
Οταν συμπληρώνεται δήλωση φόρου κληρονομιάς και από τον έλεγχο της εφαρμογής προκύπτει ότι δεν διασφαλίζεται η καταβολή του φόρου σε δόσεις, εμφανίζεται μήνυμα ότι αν η δήλωση υποβληθεί, ο φόρος, εφόσον βεβαιωθεί, θα πρέπει να καταβληθεί εφάπαξ εντός τριών εργάσιμων ημερών από την υποβολή της δήλωσης. Εφόσον ο φορολογούμενος επιθυμεί να παράσχει εμπράγματη ασφάλεια ή εγγυητική επιστολή για την καταβολή του φόρου σε δόσεις, τότε υποβάλλει δήλωση φόρου κληρονομιάς μέσω ΔΟΥ.
– Σε ποια περιουσιακά στοιχεία επιβάλλεται φόρος κληρονομιάς;
– Ο φόρος κληρονομιάς επιβάλλεται σε οποιασδήποτε φύσεως περιουσία που βρίσκεται στην Ελλάδα και ανήκει σε ημεδαπούς ή σε αλλοδαπούς, καθώς και στην κινητή περιουσία που βρίσκεται στο εξωτερικό και ανήκει σε Ελληνα ή σε αλλοδαπό υπήκοο που είχε την κατοικία του στην Ελλάδα.
– Ποια δικαιολογητικά απαιτούνται κατά την υποβολή δηλώσεων φόρου κληρονομιάς;
Υποχρεωτικά, με την υποβολή δήλωσης υποβάλλονται:
• Ληξιαρχική πράξη θανάτου (μόνο για τις δηλώσεις που υποβάλλονται στη ΔΟΥ σε έντυπη μορφή).
• Απόφαση – πρακτικό δημοσίευσης διαθήκης.
• Κληρονομητήριο ή πιστοποιητικό (εγγυτέρων συγγενών) της αρμόδιας δημοτικής αρχής ή, σε περίπτωση αδυναμίας έκδοσής του, ένορκη βεβαίωση δύο μαρτύρων για το είδος και τον βαθμό συγγένειας προς τον κληρονομούμενο.
Οι προθεσμίες, τα αφορολόγητα όρια, οι δόσεις καταβολής του φόρου και οι περιπτώσεις απαλλαγών.
• Πιστοποιητικό περί μη δημοσιεύσεως διαθήκης ή περί μη δημοσιεύσεως νεότερης διαθήκης, κατά περίπτωση.
• Νομιμοποιητικό έγγραφο, σε περίπτωση υποβολής της δήλωσης από πληρεξούσιο ή αντιπρόσωπο ή νόμιμο εκπρόσωπο.
• Τα φύλλα προσδιορισμού αξίας ακινήτων και υπολογισμού αξίας μετοχών, επιχειρήσεων κ.λπ.
• Αντίγραφο της σύμβασης νέμησης, ή του συστατικού εγγράφου trust, ή του καταστατικού εγγράφου νομικού προσώπου ή ιδρύματος, κατά περίπτωση, που αποδεικνύουν τον τρόπο και το είδος της επαγωγής και τη νομική μορφή και χαρακτήρα του υπόχρεου σε φόρο.
• Σε περίπτωση αφάνειας, την τελεσίδικη δικαστική απόφαση που κηρύσσει την αφάνεια και το φύλλο της εφημερίδας στην οποία η απόφαση αυτή έχει δημοσιευτεί.
• Αποδεικτικά χρεών και βαρών.
• Αποδεικτικά πληρωμής ή βεβαίωσης φόρου στην αλλοδαπή.
• Βεβαίωση τράπεζας για κοινό λογαριασμό.
• Καταστατικό νομικού προσώπου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.
• Αποδεικτικά περί πενταετούς ή δεκαετούς παραμονής του κληρονομουμένου στην αλλοδαπή, κατά περίπτωση.
• Σε περίπτωση λοιπών ειδικών απαλλαγών, τα δικαιολογητικά που έχουν καθοριστεί με τις οικείες αποφάσεις.
• Τα προβλεπόμενα από τα φύλλα αντικειμενικού προσδιορισμού αξίας ακινήτων δικαιολογητικά. Τα απαραίτητα δικαιολογητικά για τη χορήγηση απαλλαγής α΄ κατοικίας.
• Τα έγγραφα που αποδεικνύουν τη μετάθεση του χρόνου γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης.
• Η σύμβαση ασφάλισης ζωής του κληρονομουμένου ή σχετική βεβαίωση της ασφαλιστικής εταιρείας.
Λοιπά κατά περίπτωση δικαιολογητικά για τον προσδιορισμό της φορολογητέας ύλης.
– Ποια είναι τα αφορολόγητα ποσά για την απόκτηση πρώτης κατοικίας με κληρονομιά ή γονική παροχή;
– Η απαλλαγή παρέχεται για αξία κατοικίας μέχρι 200.000 ευρώ για κάθε ανήλικο ή άγαμο και μέχρι 250.000 ευρώ για έγγαμο, η οποία προσαυξάνεται κατά 25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 30.000 ευρώ για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα ανήλικα τέκνα, των οποίων την επιμέλεια έχει ο δικαιούχος. Στο ποσό της απαλλαγής περιλαμβάνεται και η αξία μιας θέσης στάθμευσης αυτοκινήτου και ενός αποθηκευτικού χώρου, για επιφάνεια εκάστου έως 20 τ.μ., εφόσον βρίσκονται στο ίδιο ακίνητο και αποκτώνται ταυτόχρονα. Επίσης, χορηγείται απαλλαγή για οικόπεδο αξίας μέχρι 50.000 ευρώ για κάθε ανήλικο ή άγαμο και μέχρι 100.000 ευρώ για κάθε έγγαμο, προσαυξανόμενη κατά 10.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 15.000 ευρώ για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα τέκνα. Τα παραπάνω ποσά ισχύουν για την απόκτηση πρώτης κατοικίας με κληρονομιά και με γονική παροχή.
– Φορολογείται η κατάθεση σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό;
– Απαλλάσσεται από τον φόρο κληρονομιάς (και όχι από τον φόρο δωρεάς ή γονικής παροχής) η χρηματική κατάθεση σε τράπεζα σε ευρώ ή σε ξένο νόμισμα στο όνομα δύο ή περισσοτέρων δικαιούχων από κοινού, καθώς και οι κοινοί λογαριασμοί λοιπών χρηματοπιστωτικών προϊόντων της ημεδαπής ή της αλλοδαπής, ανεξάρτητα από την κατοικία των συνδικαιούχων, μετά τον θάνατο οποιουδήποτε εξ αυτών, για όλους τους επιζώντες συνδικαιούχους, στους οποίους περιέρχεται αυτοδίκαια και μέχρι τον τελευταίο από αυτούς. Η απαλλαγή αυτή δεν ισχύει για χρηματικές καταθέσεις και λογαριασμούς που τηρούνται σε μη συνεργάσιμα στον φορολογικό τομέα κράτη.
