Τους πρώτους διαγωνισμούς ανάπτυξης κατοικιών μέσω του νέου θεσμού της κοινωνικής αντιπαροχής φιλοδοξεί να έχει προκηρύξει το υπ. Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας μέχρι το τέλος του 2026. Σε πρώτη φάση, πρόκειται να αξιοποιηθούν για τον σκοπό αυτό οκτώ δημόσια ακίνητα, εκ των οποίων τα τέσσερα πιο ώριμα βρίσκονται σε Παιανία, Λάρισα, Καλαμάτα και Πύργο.
«Σε αυτά τα ακίνητα εκτιμάμε ότι είναι εφικτή η ανέγερση συνολικά 400 νέων διαμερισμάτων, εκ των οποίων τουλάχιστον τα 130 θα διατεθούν αποκλειστικά σε ευάλωτα νοικοκυριά, με μειωμένο ενοίκιο. Με βάση τις τρέχουσες τεχνικοοικονομικές παραδοχές του μοντέλου της κοινωνικής αντιπαροχής, ένα μέρος των κατοικιών (30%) θα διατίθεται για προσιτή μίσθωση, ενώ το υπόλοιπο (70%) θα αξιοποιείται ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα της ανάπτυξης. Ενδεικτικά, στο υπό εξέταση σχήμα προκύπτουν πάνω από 130 μονάδες προσιτής κατοικίας, πέραν των λοιπών κατοικιών που προβλέπονται στο συνολικό αναπτυξιακό μοντέλο. Τα ακριβή μεγέθη θα οριστικοποιηθούν μετά την πλήρη πολεοδομική, τεχνική και διαγωνιστική ωρίμανση των ακινήτων», αναφέρει στην «Κ» ο κ. Κωνσταντίνος Γλούμης-Ατσαλάκης, γενικός γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, ενόψει και της συμμετοχής του ως ομιλητή στο Real Estate Forum που θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της 6ης Real Estate Expo (15-17 Μαΐου στο Metropolitan Expo), όπου θα περιγραφούν αναλυτικά οι σχετικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες.
Σύμφωνα με τον ίδιο μάλιστα, δεν αποκλείεται οι πρώτοι διαγωνισμοί να μην αφορούν ξεχωριστά το κάθε ακίνητο, καθώς εξετάζεται και η λύση της ομαδοποίησης, προκειμένου να επιταχυνθεί η σχετική διαδικασία. «Συνολικά, υπολογίζοντας και τα οκτώ ακίνητα που έχουμε προκρίνει για την κοινωνική αντιπαροχή, προκύπτει ένα συνολικό μεικτό δομήσιμο εμβαδόν 42.000 τ.μ.», σημειώνει ο κ. Ατσαλάκης.
Από τα οκτώ ακίνητα που έχουν προκριθεί, προκύπτει συνολικό μεικτό δομήσιμο εμβαδόν 42.000 τ.μ.
Επιχειρώντας μια αποτίμηση των αιτιών που δεν έχουν επιτρέψει τη μέχρι σήμερα ενεργοποίηση της κοινωνικής αντιπαροχής, παρότι το αρχικό θεσμικό πλαίσιο ψηφίστηκε το 2022, ο κ. Ατσαλάκης τονίζει ότι αυτό οφείλεται στο ότι «διαπιστώθηκε ότι το αρχικό πλαίσιο χρειαζόταν περαιτέρω εξειδίκευση και λειτουργική ενίσχυση», κάτι που έγινε με την αναμόρφωση που ψηφίστηκε στον Ν. 5229/2025 το περασμένο φθινόπωρο. «Στην αρχική ρύθμιση, ο ανάδοχος λάμβανε ως αντάλλαγμα μόνο τη διαχείριση και εκμίσθωση του ακινήτου, εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής, ενώ με τη νέα ρύθμιση, ακριβώς για να γίνει πιο ελκυστικό το πρόγραμμα, μπορεί να λαμβάνει και την κυριότητα σε μέρος των ιδιοκτησιών που κατασκευάζονται, αλλά με το 30% τουλάχιστον να παραμένει στο Δημόσιο και να διατίθεται για κοινωνική μίσθωση. Μέσω αυτού αναδεικνύεται, επίσης, η δυνατότητα των ΟΤΑ να συνάπτουν συμβάσεις κοινωνικής αντιπαροχής για την αξιοποίηση της περιουσίας τους», σημειώνει ο κ. Ατσαλάκης.
Η καθυστέρηση οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι για να λειτουργήσει, η κοινωνική αντιπαροχή απαιτεί ώριμα ακίνητα, σαφές πολεοδομικό καθεστώς, καθαρές χρήσεις γης, τεχνική και νομική προετοιμασία, αλλά και ένα συμβατικό μοντέλο που να μπορεί να σταθεί στην αγορά. Δεν αρκεί να υπάρχει ένα δημόσιο ακίνητο. Πρέπει να είναι κατάλληλο, αξιοποιήσιμο, νομικά καθαρό και επενδυτικά βιώσιμο. Παράλληλα, σε προχωρημένο στάδιο βρίσκεται η δεύτερη Κοινή Υπουργική Απόφαση, με την οποία καθορίζονται οι όροι και οι ρήτρες της σύμβασης κοινωνικής αντιπαροχής. Θα ακολουθήσουν οι κανονιστικές ρυθμίσεις για τους κοινωνικούς μισθωτές και το κοινωνικό μίσθωμα.
Η δεύτερη κατηγορία παρεμβάσεων αφορά το πρόγραμμα ανέγερσης κοινωνικών κατοικιών σε ανενεργά στρατόπεδα του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, το οποίο σχεδιάζεται στο πλαίσιο του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα. Το πιλοτικό χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει τέσσερις περιοχές: Χαϊδάρι και Αχαρνές στην Αττική, Εύοσμο Κορδελιό στη Θεσσαλονίκη και Πάτρα. Ο σχεδιασμός αφορά περίπου 2.350 νέες κατοικίες υψηλής ενεργειακής απόδοσης, συνολικής μεικτής δομήσιμης επιφάνειας περίπου 232.000 τ.μ. Η ενδεικτική κατανομή είναι περίπου 850 κατοικίες στην Αττική, 1.050 στη Θεσσαλονίκη και 450 στην Πάτρα, με στόχευση σε ευάλωτα νοικοκυριά, οικογένειες με παιδιά, μονογονεϊκές οικογένειες, άτομα με αναπηρία και νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν αυξημένη στεγαστική και ενεργειακή πίεση.
Εν τω μεταξύ, σε τροχιά σύστασης, επίσης με στόχο αυτό να έχει συμβεί μέχρι το τέλος του 2026, βρίσκεται και ο ενιαίος φορέας στεγαστικής πολιτικής, που θα υπάγεται στο υπ. Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Θα πρόκειται για έναν μηχανισμό που θα λειτουργεί ως ο κύριος εκτελεστικός βραχίονας της στεγαστικής πολιτικής, δηλαδή ως ο μηχανισμός που θα μετατρέπει τον σχεδιασμό σε εφαρμογή, τα προγράμματα σε μετρήσιμο αποτέλεσμα και τα διαθέσιμα εργαλεία σε πραγματικό στεγαστικό απόθεμα, αποκαθιστώντας το κενό που έχει δημιουργηθεί από τότε που διεκόπη η λειτουργία του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας.
