Σε διεθνές επίπεδο, οι κανονικοί κύκλοι των επενδύσεων, της χρηματοδότησης και της οικονομίας φαίνονται εδώ και καιρό ανενεργοί. Κατακλύζονται από δύο μεγάλες αλλαγές: τα τεράστια ποσά που απορροφά η τεχνητή νοημοσύνη και το πλήγμα στην παγκόσμια προμήθεια πετρελαίου από τον πόλεμο στο Ιράν. Η πρώτη αλλαγή, σε βαθμό στρέβλωσης, είναι τόσο μεγάλη και απορροφά τόσο σημαντικά ποσά που έχει σχεδόν εξαλείψει από τις αγορές τις αρνητικές επιπτώσεις από τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση του αιώνα μας.
Στην Ελλάδα, χωρίς τις τεχνολογικές υπερβολές των ΗΠΑ, βιώνουμε τις δικές μας υπερβολές: το χρηματοδοτικό «φούσκωμα» των επιχειρήσεων, από τη μια, και την εκτός ορίων εκτόξευση της αγοράς ακινήτων, από την άλλη.
Το 2025, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, οι εκταμιεύσεις επιχειρηματικών δανείων που συνδέονται με χρηματοδοτικά εργαλεία ή με το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης έχουν ξεφύγει από τα όρια της κανονικότητας. Αναλογούσαν στο 29% του συνόλου, ενώ ο συνολικός ρυθμός νέων δανείων «έτρεχε» με 15%. Οι δε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που φώναζαν ότι έχουν αποκλειστεί, είναι τελικά οι πιο ευνοημένες. Οι νέες χορηγήσεις που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης προς τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις αποτέλεσαν περίπου το 40%. Οι υποτίθεται «αποκλεισμένοι» από το τραπεζικό σύστημα αντιμετώπισαν τράπεζες πολύ πιο χαλαρές ως προς τα πιστωτικά κριτήρια καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025. Το πρόβλημα είναι ότι εδώ και δύο μήνες, με το ξέσπασμα του πολέμου στον Κόλπο, οι συνθήκες έχουν αλλάξει, μαζί και οι προοπτικές της οικονομίας έχουν επιβραδυνθεί, με αποτέλεσμα να ανακύπτει μια κάποια ανησυχία για την έκταση και κυρίως την αποπληρωμή των χρηματοδοτήσεων.
Για την αγορά ακινήτων, ο κίνδυνος που διαπιστώνει η ΤτΕ είναι λιγότερο συστημικός για τις ίδιες τις τράπεζες και περισσότερο έχει να κάνει με την υγεία των οικονομικών των νοικοκυριών. Οι τιμές που έχουν διαμορφωθεί δείχνουν οριακή ή χαμηλή δυνατότητα απόκτησης κατοικίας από πλευράς του μέσου ελληνικού νοικοκυριού με τα σημερινά επίπεδα τιμών και εισοδημάτων. Μπορεί η κατάσταση να αλλάξει; Η Τράπεζα της Ελλάδος λέει ναι, υπό πολλές και αυστηρές προϋποθέσεις. Μιλάει για επιτάχυνση της αύξησης του διαθέσιμου κτιριακού αποθέματος τόσο με την ανάπτυξη νέων και την αναβάθμιση υφιστάμενων υποβαθμισμένων ακινήτων όσο και με την παροχή κινήτρων για την επιστροφή στην αγορά ακινήτων που έχουν αποσυρθεί με κατεύθυνση τη βραχυχρόνια μίσθωση. Πρακτικά υπονοεί ότι αν δεν γίνει τίποτα από τα παραπάνω προκειμένου να συγκρατηθούν οι «φουσκωμένες» τιμές, τότε το μεγαλύτερο μέρος των ελληνικών νοικοκυριών θα παραμείνει αποκλεισμένο από τα στεγαστικά δάνεια.
