Εννέα εβδομάδες πολέμου στη Μέση Ανατολή και «στραγγαλισμού» του παγκόσμιου εμπορίου στα Στενά του Ορμούζ ήταν αρκετές για να οδηγήσουν σε σημαντική αναθεώρηση των μακροοικονομικών εκτιμήσεων, με την ανάπτυξη να υποχωρεί κατά περίπου μισή μονάδα, κοντά στο 1,7%, και τον πληθωρισμό να διαμορφώνεται έως και μιάμιση μονάδα υψηλότερα, άνω του 4%.
Οικονομολόγοι που κλήθηκαν από την «Κ» να αποτιμήσουν τη «ζημιά» που έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής ο πόλεμος, μίλησαν για τα θετικά της κεκτημένης ταχύτητας που έχει αναπτύξει η ελληνική οικονομία από τις υψηλές επιδόσεις των περασμένων ετών, τα στοιχεία ανθεκτικότητας που παρουσιάζει ο τουρισμός ως βασικός μοχλός της οικονομικής δραστηριότητας, αλλά και τους κινδύνους που ελλοχεύουν στο οικονομικό περιβάλλον στην περίπτωση παράτασης ή κλιμάκωσης του πολέμου στον Περσικό Κόλπο. Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, η επίδραση της κρίσης εκτιμάται ότι θα είναι εντονότερη στον πληθωρισμό και ηπιότερη στην ανάπτυξη, με τις εκτιμήσεις να συγκλίνουν σε ρυθμό μεγέθυνσης από 1,5% έως 1,8% και τον πληθωρισμό από 3,5% έως και 5% για φέτος.
«Η αναθεωρημένη μας εκτίμηση για τον ρυθμό μεγέθυνσης του 2026 δεν έχει πλέον μπροστά τον αριθμό 2», είπε στην «Κ» ο δρ Παναγιώτης Καπόπουλος, επικεφαλής οικονομολόγος της Alpha Bank, εκφράζοντας μια εκτίμηση την οποία στηρίζουν μέχρι στιγμής η Τράπεζα της Ελλάδος, το ΔΝΤ, η S&P και οι επικεφαλής οικονομολόγοι των υπόλοιπων συστημικών τραπεζών. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, στην ετήσια έκθεση προόδου που κατέθεσε αυτή την εβδομάδα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έβαλε τον πήχυ ακριβώς στο όριο του 2%, κατεβάζοντας όμως αρκετά την πρόβλεψη από το 2,4% που είχε ενσωματωθεί στον προϋπολογισμό.
Οι προβλέψεις αυτές βεβαίως προϋποθέτουν ότι τα χειρότερα έχουν ήδη περάσει και ότι εφεξής αναμένεται σταδιακή αποκλιμάκωση των πιέσεων, ιδίως στις τιμές ενέργειας. «Οι εξελίξεις μάς οδηγούν έως τώρα μεταξύ του αναθεωρημένου βασικού και του δυσμενούς σεναρίου χωρίς να λάβουμε υπ’ όψιν τυχόν πρόσθετα μέτρα στήριξης και εφόσον εξασφαλιστεί ομαλοποίηση των συνθηκών το τρίτο τρίμηνο», εξήγησε στην «Κ» ο δρ Νίκος Μαγγίνας, επικεφαλής οικονομολόγος της Εθνικής Τράπεζας.
Η ελληνική οικονομία ενδέχεται να δεχθεί πίεση και από την Ευρωζώνη, όπου η ανάπτυξη αναμενόταν να είναι ήδη ασθενής ακόμη και πριν από τον πόλεμο. Σύμφωνα με τον δρα Τάσο Αναστασάτο, επικεφαλής οικονομολόγο της Eurobank, «τα δύο βασικά κανάλια μέσω των οποίων μεταδίδεται η κρίση στη χώρα είναι προφανώς οι τιμές ενέργειας, αλλά και η επιβράδυνση της Ευρωζώνης, η οποία ανέρχεται τουλάχιστον στο 0,3%».
Τα δύο «μαξιλάρια»
Πάντως, η Ελλάδα έχει κατοχυρώσει δύο «μαξιλάρια», που ακόμα και στο δυσμενές σενάριο λειτουργούν ως ανάχωμα σε ενδεχόμενη δημοσιονομική επιδείνωση. Αφενός τη δυναμική ανάπτυξης και τα επί σειρά ετών πρωτογενή πλεονάσματα, που δημιουργούν δημοσιονομικό χώρο για τη λήψη μέτρων στήριξης, αφετέρου το Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο διασφαλίζει σημαντικές επενδυτικές ροές και στηρίζει τη μεσοπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.
Οσον αφορά τον πληθωρισμό, η μέση εκτίμηση διαμορφώνεται άνω του 4%, φτάνοντας ακόμη και το 5% για φέτος, έναντι περίπου 3% ή και χαμηλότερα που αναμενόταν πριν από τον πόλεμο. Οι πιέσεις, που μεταφέρονται μέσω των τιμών ενέργειας, είχαν ήδη αρχίσει να αποτυπώνονται στον δείκτη τιμών καταναλωτή από τον Μάρτιο, ενώ, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat αυτής της εβδομάδας, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 4,6% τον Απρίλιο. Η ανοδική πορεία εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί και τον Μάιο, με ορισμένες προβλέψεις να τοποθετούν τον δείκτη κοντά στο 5%.
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η κατανάλωση δεν θα επηρεαστεί σημαντικά, καθώς η ισχυρή πορεία του τουρισμού λειτουργεί υποστηρικτικά για την εγχώρια ζήτηση. Πέρα από ένα αρχικό «μούδιασμα» στις κρατήσεις την περίοδο που ξέσπασαν τα πολεμικά επεισόδια, οι ενδιαφερόμενοι επισκέπτες προχώρησαν κανονικά στα ταξιδιωτικά τους πλάνα και δεν σημειώθηκαν ακυρώσεις. «Μπορεί να μην είναι ρεκόρ, αλλά να είναι κανονική σεζόν, προσώρας δεν βλέπουμε κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα», είπε ο δρ Αναστασάτος.
Μάλιστα, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, η πιθανότητα ουσιαστικής επίδρασης στον τουρισμό παραμένει περιορισμένη. «Η ανησυχία των πρώτων εβδομάδων του πολέμου έχει περιοριστεί, καθώς τον πρώτο καιρό η αβεβαιότητα γύρω από τις γεωγραφικές διαστάσεις του πεδίου των στρατιωτικών επιχειρήσεων και του αριθμού των εμπλεκόμενων χωρών ήταν πολύ μεγαλύτερη», εκτίμησε ο δρ Καπόπουλος.
Το κρίσιμο ερώτημα για την οικονομία δεν είναι πλέον η τρέχουσα επίπτωση της κρίσης, αλλά η κατεύθυνση που θα λάβει τους επόμενους μήνες. Οπως δήλωσε στην «Κ» ο δρ Ηλίας Λεκκός, επικεφαλής οικονομολόγος της Τράπεζας Πειραιώς, «υπάρχουν δύο τρόποι να εξελιχθεί αυτή η κρίση: να παραμείνει όπως είναι τώρα, μια κρίση τιμών ενέργειας, ή –αν προχωρήσει– μπορεί να έχουμε μια κρίση επάρκειας ενέργειας». Το σενάριο αυτό απέχει μεν αρκετά για την Ελλάδα και την Ευρώπη, ωστόσο οι εξελίξεις κατά το τρίτο τρίμηνο θεωρούνται καθοριστικές, καθώς θα κρίνουν το εύρος και τη διάρκεια των επιπτώσεων.
