Σε υποβάθμιση των εκτιμήσεων για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας προχώρησε και το ΙΟΒΕ, εκτιμώντας ότι θα κινηθεί στο 1,8% φέτος, από 2,2% που προέβλεπε πριν, με τον πληθωρισμό να σκαρφαλώνει στο 3,5% –αντί να υποχωρεί στο 2,4%– λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Στο δυσμενές σενάριο, ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να διαμορφωθεί στο 1,4%, ενώ ο πληθωρισμός μπορεί να εκτοξευτεί έως και το 4,5%. Οπως διαμήνυσε, η ανάγκη επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων και ενίσχυσης της παραγωγικής βάσης της Ελλάδας είναι, στις τρέχουσες συνθήκες, επιτακτική.
Ειδικότερα, όπως σημείωσε το ΙΟΒΕ στην τριμηνιαία έκθεση για την οικονομία, οι οικονομικές προοπτικές της χώρας παραμένουν ευάλωτες σε μια σειρά γεωπολιτικών και εμπορικών κινδύνων. Από τη μια πλευρά η κλιμάκωση και ενδεχόμενη παράταση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή θέτουν σε αμφισβήτηση την ενεργειακή ασφάλεια και τη σταθερότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, ασκώντας ανοδικές πιέσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας. Από την άλλη, πιθανές παρεμβάσεις νομισματικής πολιτικής από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες, λόγω επίμονου πληθωρισμού, ενδέχεται να περιορίσουν τις επενδύσεις και κατ’ επέκταση την οικονομική ανάπτυξη. Σε συνδυασμό με την ενίσχυση του προστατευτισμού στο διεθνές εμπόριο και εγχώριους παράγοντες, όπως η ενδεχόμενη χαμηλότερη απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και η πιθανή καθυστέρηση στην υλοποίηση μεταρρυθμίσεων, διαμορφώνεται ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σ’ αυτό το πλαίσιο, το βασικό σενάριο του Ινστιτούτου προβλέπει ότι η συνολική κατανάλωση θα παραμείνει οδηγός της ανάπτυξης της Ελλάδας, αλλά σε ηπιότερο βαθμό (+1,7%) λόγω του δυσμενούς διεθνούς περιβάλλοντος. Η ανάπτυξη θα κινηθεί έτσι στο 1,8% το 2026, ο πληθωρισμός στο 3,5% και η ανεργία στο 8,5%. Οι ιδιωτικές επενδύσεις θα συνεχίσουν να καταγράφουν υψηλές επιδόσεις, με ρυθμό αύξησης 14% και οι πάγιες επενδύσεις θα διαμορφωθούν στο 6,9%. Το εξωτερικό έλλειμμα, ωστόσο, θα διευρυνθεί λόγω της ανόδου των εισαγωγών (ισχυρή εγχώρια ζήτηση), με τον ετήσιο ρυθμό μεταβολής εξαγωγών και εισαγωγών να διαμορφώνεται στο 2,6% και 3,9% αντιστοίχως. Σημειώνεται ότι στο βασικό αυτό σενάριο, το ΙΟΒΕ υιοθετεί τις παραδοχές του δυσμενούς σεναρίου της ΕΚΤ, βάσει του οποίου κατά το δεύτερο τρίμηνο το 40% των ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου που διέρχονται των Στενών του Ορμούζ υφίστανται παρακώλυση, χωρίς ωστόσο σοβαρή ζημιά στις ενεργειακές υποδομές.
Πάντως, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, παρά το δυσμενές περιβάλλον, αναδύονται σημαντικές ευκαιρίες για την οικονομία, κυρίως μέσω της ενίσχυσης των επενδύσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, της ισχυρής πιστωτικής επέκτασης και των αυξημένων ξένων επενδύσεων. Παράλληλα, μια θετικότερη του αναμενομένου πορεία του τουρισμού μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω την αναπτυξιακή δυναμική.
Στο δυσμενές (εναλλακτικό) σενάριο και σε περίπτωση κλιμάκωσης των συγκρούσεων και παράτασης της διάρκειας του πολέμου (το δυσμενέστερο σενάριο πρόβλεψης της ΕΚΤ), το ΙΟΒΕ «βλέπει» σημαντική επιβράδυνση της ανάπτυξης στην Ελλάδα φέτος στο 1,4%, ενώ ο πληθωρισμός θα αγγίξει το 4,5% και η ανεργία το 8,8%. Η ιδιωτική κατανάλωση θα επιβραδυνθεί στο 1,4%, χωρίς όμως επίδραση στις πάγιες επενδύσεις (+10,2%). Μια επιδείνωση του διεθνούς γεωπολιτικού κλίματος θα επιβαρύνει το ήδη αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο της Ελλάδας, υπονομεύοντας τον ρυθμό αύξησης τόσο των εξαγωγών (+1,5%) όσο και των εισαγωγών της (+3,4%).
Σε ένα θετικό σενάριο, η ανάπτυξη θα κινηθεί λίγο πάνω από το 2% φέτος, εφόσον οι τιμές ενέργειας ακολουθήσουν μεν το βασικό σενάριο, αλλά σε συνδυασμό με στροφή επιπλέον τουριστών προς την Ελλάδα.
Οπως σημείωσε χαρακτηριστικά ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, η οξεία και επικίνδυνη κρίση στη Μέση Ανατολή έχει μακροχρόνιες συνέπειες. «Τέσσερα ενδεικτικά κανάλια αφορούν τον πληθωρισμό, τον τουρισμό, τις ροές κεφαλαίων και ανθρώπων, καθώς και τις προκλήσεις πολιτικής και ενδυνάμωσης θεσμών για την Ε.Ε.». Ακόμη και σε σενάριο περιορισμού της κρίσης, όπως τόνισε, «οι τιμές ενέργειας θα παραμείνουν υψηλότερες από τα προηγούμενα επίπεδα για μήνες».
Παράλληλα, ο κ. Βέττας προειδοποίησε ότι η αύξηση της αβεβαιότητας και του κόστους χρήματος περιορίζει τις επενδύσεις και αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης χρέους, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται η τάση κατεύθυνσης κεφαλαίων προς οικονομίες με σταθερότητα και αξιοπιστία πολιτικής. Σε αυτό το πλαίσιο τόνισε τη σημαντικότητα της ενδυνάμωσης της οικονομίας με ταχύτερους ρυθμούς. «Οι διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας παραμένουν: υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές, επενδυτικό κενό και αργή σύγκλιση εισοδημάτων με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι τρέχουσες εξελίξεις αναδεικνύουν την ανάγκη επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων και ενίσχυσης της παραγωγικής βάσης».
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Δ.Σ. του ΙΟΒΕ Γιάννης Ρέτσος επεσήμανε ότι διαφαίνεται μια απαιτητική χρονιά για τον τουρισμό, στην οποία η επίδοση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το μέγεθος της επιβάρυνσης στα εισοδήματα των Ευρωπαίων, καθώς και από το πόσο οι κίνδυνοι θα επηρεάσουν την απόφαση των Αμερικανών πολιτών να επισκεφθούν την Ευρώπη.
