Ενας από τους μεγαλύτερους «μοχλούς» στήριξης του χρυσού και ο οποίος εξηγεί σε μεγάλο βαθμό το ράλι των τελευταίων ετών, φαίνεται πως αποδυναμώνεται. Οι κεντρικές τράπεζες αγόρασαν πολύ λιγότερο χρυσό κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου του τρέχοντος έτους από ό,τι είχε εκτιμηθεί προηγουμένως και ενώ η ζήτηση έχει έκτοτε ανακάμψει, οι αγορές τους αναμένεται να είναι μειωμένες συνολικά φέτος, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Χρυσού.
Το Συμβούλιο προχώρησε σε σημαντική αναθεώρηση των δεδομένων για τον χρυσό, μειώνοντας το εκτιμώμενο επίπεδο αγορών από κεντρικές τράπεζες από 244 τόνους το πρώτο τρίμηνο που είχε υπολογίσει αρχικά, σε μόλις 57 τόνους – το χαμηλότερο επίπεδο πρώτου τριμήνου εδώ και περισσότερα από 15 χρόνια. Κατά το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους συνολικά, οι κεντρικές τράπεζες και άλλοι επίσημοι οργανισμοί, όπως τα κρατικά επενδυτικά ταμεία, αγόρασαν περίπου 345 τόνους χρυσού, το χαμηλότερο εξαμηνιαίο επίπεδο από το 2022, σύμφωνα με τα στοιχεία του οργανισμού.
Οι αγορές από κεντρικές τράπεζες ήταν ίσως η σημαντικότερη μηχανή ανάπτυξης της παγκόσμιας αγοράς χρυσού τα τελευταία τέσσερα χρόνια και συνέβαλαν στην ώθηση της τιμής του σε επίπεδα-ρεκόρ τον περασμένο Ιανουάριο και στα 5.600 δολάρια η ουγγιά.
Ο χρυσός έχει υποχωρήσει περίπου 25% από το ξέσπασμα της σύγκρουσης στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.
Ο χρυσός έχει υποχωρήσει περίπου 30% από τότε και 25% από το ξέσπασμα της σύγκρουσης στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, καθώς οι υψηλότερες τιμές ενέργειας τροφοδότησαν ανησυχίες για τον πληθωρισμό και ώθησαν τους επενδυτές να εκμηδενίσουν τις προσδοκίες για μειώσεις των επιτοκίων. Χθες η τιμή του κινήθηκε κοντά στα 4.075 δολάρια η ουγγιά, παραμένοντας κοντά στο ψυχολογικά σημαντικό επίπεδο των 4.000 δολαρίων, όπου και έχει βρει στήριξη τις τελευταίες εβδομάδες μετά την υποχώρηση έως και τα 3.944 δολ. στα τέλη Ιουνίου.
Οπως σημειώνει το Συμβούλιο, έχει γίνει πιο δύσκολο να μετρηθεί η δραστηριότητα των κεντρικών τραπεζών καθώς οι αγορές τους γίνονται πιο αδιαφανείς, ιδίως αυτές των μεγάλων αγοραστών όπως η Κίνα, η οποία αποκαλύπτει μόνο ένα μέρος της δραστηριότητάς της.
Σε κάθε περίπτωση, η επιβράδυνση στις αγορές από κεντρικές τράπεζες αποτελεί σημαντικό πλήγμα για τις προοπτικές του πολύτιμου μετάλλου.
Ετσι, τα νέα αναθεωρημένα στοιχεία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού για το α΄ τρίμηνο καταρρίπτουν ουσιαστικά το σενάριο που ήθελε τις κεντρικές τράπεζες να έχουν προχωρήσει σε επιθετικές αγορές μετά την υποχώρηση της τιμής του χρυσού από τα ιστορικά υψηλά.
Αντίθετα, η βουτιά του «κίτρινου μετάλλου» ανάγκασε ορισμένες κεντρικές τράπεζες να πουλήσουν χρυσό τους τελευταίους μήνες, για να βοηθήσουν στην υπεράσπιση των νομισμάτων τους, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, η οποία πούλησε και αντάλλαξε 20 δισ. δολάρια σε χρυσό για να υπερασπιστεί τη λίρα, ενώ και η Ρωσία πούλησε επίσης χρυσό για να στηρίξει τα δημοσιονομικά της ταμεία. Συνολικά, οι κεντρικές τράπεζες της Τουρκίας, της Ρωσίας και του Αζερμπαϊτζάν ήταν οι μεγαλύτεροι καθαροί πωλητές χρυσού τόσο στο πρώτο όσο και στο δεύτερο τρίμηνο του έτους.
Από την άλλη πλευρά, και όσον αφορά το β΄ τρίμηνο, η Εθνική Τράπεζα της Πολωνίας ήταν ο μεγαλύτερος αγοραστής, προσθέτοντας 51 τόνους και αυξάνοντας τα αποθέματα χρυσού της σε 632 τόνους, ενώ η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας πρόσθεσε 33 τόνους επιπλέον στο δεύτερο τρίμηνο, με τα συνολικά αναφερόμενα αποθέματά της να διαμορφώνονται σε 2.346 τόνους. Μικρές αγορές έκαναν οι κεντρικές τράπεζες σε Ουζμπεκιστάν, Καζακστάν, Ιορδανία και Τσεχία.
Ενας παράγοντας που έχει επηρεάσει επίσης την πορεία του χρυσού είναι η επενδυτική ζήτηση, όπως οι ροές στα χρηματιστηριακά αμοιβαία κεφάλαια, τα ETFs χρυσού, τα οποία αποτέλεσαν τους νέους αγοραστές του πολύτιμου μετάλλου το 2025 και στήριξαν επίσης την εκτόξευση της τιμής του κατά 70% το περασμένο έτος. Μάλιστα, στις αρχές του 2026 οι θέσεις σε ETFs χρυσού άγγιξαν το υψηλότερο επίπεδο από το 2022.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού, ωστόσο, στο β΄ τρίμηνο τα ETFs χρυσού κατέγραψαν εκροές ύψους 45 τόνων. Ηδη από τον Μάρτιο είχε ξεκινήσει κύμα ρευστοποιήσεων των θέσεων στο πολύτιμο μέταλλο. Ο πόλεμος στο Ιράν οδήγησε τους συμμετέχοντες στην αγορά να μειώσουν το ρίσκο στα χαρτοφυλάκιά τους και να ρευστοποιήσουν θέσεις για να καλύψουν ζημίες ή και να διατηρήσουν ρευστότητα. Και ο χρυσός, λόγω και του ισχυρού ράλι που είχε προηγηθεί, ήταν μεταξύ των πρώτων assets που πωλήθηκαν.
Τα στοιχεία του Συμβουλίου έδειξαν επίσης ότι η ζήτηση για ράβδους χρυσού και κέρματα μειώθηκε κατά 3% σε ετήσια βάση, στους 307 τόνους. Η κατανάλωση χρυσού για κοσμήματα μειώθηκε κατά 17%, στους 278 τόνους, το χαμηλότερο επίπεδό της από την πανδημία COVID-19, αντανακλώντας τον αντίκτυπο των αυξημένων τιμών στη ζήτηση των καταναλωτών.
Με βάση τα στοιχεία εξαμήνου, το Συμβούλιο επισημαίνει πως η συνολική ζήτηση των κεντρικών τραπεζών για χρυσό το 2026 εκτιμάται ότι θα κινηθεί κάτω από τα επίπεδα του 2025. Και οι περαιτέρω πωλήσεις που συνδέονται με ανάγκες ρευστότητας ή τη διαχείριση συναλλάγματος, παραμένουν πιθανές.
Ταυτόχρονα, οι προοπτικές για υψηλότερα επιτόκια επιβαρύνουν επίσης την πορεία του χρυσού, ο οποίος αποτελεί μη αποδοτικό (non-yielding) περιουσιακό στοιχείο, και αυξάνουν την ελκυστικότητα των τοκοφόρων περιουσιακών στοιχείων. Καθώς οι αποδόσεις των μετρητών και των κρατικών ομολόγων ενισχύονται, οι επενδυτές θα απομακρύνονται από τα πολύτιμα μέταλλα γενικότερα.
