Επειτα από μήνες πολέμου και μία εκεχειρία που αποδείχθηκε (τουλάχιστον) εύθραυστη, ο χρυσός αντί να έχει «ανεβάσει» τις αποδόσεις των επενδυτικών χαρτοφυλακίων, τα έχει ζημιώσει, με αποτέλεσμα όποιος αγόρασε το πολύτιμο μέταλλο για να… κοιμάται ήσυχος εν μέσω του εκρηκτικού γεωπολιτικού σκηνικού, τελικά ήταν αυτό ακριβώς που τον κρατούσε ξύπνιο…
Ο χρυσός έχει τη φήμη ενός χρηματοοικονομικού «ασφαλούς καταφυγίου» σε θυελλώδεις περιόδους, αλλά φέτος έχει κινηθεί περισσότερο σαν τρενάκι του τρόμου παρά σαν ένα ήρεμο λιμάνι.
Στα τέλη Ιανουαρίου, η τιμή του χρυσού εκτινάχθηκε στο ιστορικό υψηλό των 5.600 δολαρίων η ουγγιά, και έχει χάσει περίπου 30% από τότε, και πλέον κινείται στο επίπεδο των 4.100 δολαρίων, με το μεγαλύτερο μέρος της βουτιάς να σημειώνεται από τις αρχές Μαρτίου όταν ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν. Βέβαια, εξακολουθεί να βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα με βάση τα ιστορικά δεδομένα, έχοντας αυξηθεί σχεδόν 300% την τελευταία δεκαετία. Ενας πόλεμος που «θεωρητικά» θα ήταν ξεκάθαρα «θετικά νέα» για τον χρυσό, έχει καταστήσει το πολύτιμο μέταλλο λιγότερο ελκυστικό, ωθώντας το να «συμπεριφέρεται» πλέον σαν risk-asset, σαν περιουσιακό στοιχείο υψηλού ρίσκου, όπως είναι για παράδειγμα οι μετοχές.
Παραδόξως, όμως, όταν ανακοινώθηκε τον περασμένο μήνα η ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ – Ιράν, ο χρυσός συνέχισε να κατρακυλά και βρέθηκε κάτω και από το επίπεδο των 4.000 δολαρίων για πρώτη φορά από τον Νοέμβριο του 2025.
Κατά τους αναλυτές, υπάρχει λογική σε αυτό το παράδοξο. Η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου, το ισχυρότερο δολάριο ΗΠΑ και η ασθενέστερη ζήτηση των επενδυτών έχουν επηρεάσει την αγορά, αναγκάζοντας τους επενδυτές να επανεκτιμήσουν τους παράγοντες που οδήγησαν στο ράλι των προηγούμενων ετών.
Το μεγαλύτερο μέρος της βουτιάς σημειώνεται από όταν ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν, ενώ η πτώση συνεχίστηκε και με την ανακοίνωση της εκεχειρίας.
Η βουτιά του «κίτρινου μετάλλου» ανάγκασε ορισμένες κεντρικές τράπεζες να πουλήσουν χρυσό τους τελευταίους μήνες, για να βοηθήσουν στην υπεράσπιση των νομισμάτων τους, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, η οποία πούλησε και αντάλλαξε 20 δισ. δολάρια σε χρυσό για να υπερασπιστεί τη λίρα, ενώ και η Ρωσία πούλησε επίσης χρυσό για να στηρίξει τα δημοσιονομικά της ταμεία. «Το sell-off του χρυσού μπορεί να φαίνεται περίεργο δεδομένης της συνεχιζόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Ωστόσο η αδυναμία του χρυσού υπογραμμίζει τον βαθμό στον οποίο οι αγορές έχουν μετατοπίσει την εστίασή τους από τη ζήτηση ασφαλούς καταφυγίου προς τις επιπτώσεις των υψηλότερων επιτοκίων και των αυστηρότερων χρηματοοικονομικών συνθηκών», εξηγεί η Εύα Μάνθεϊ, αναλύτρια εμπορευμάτων στην ING.
Σημαντικό μέρος της εξήγησης της ισχυρής πτώσης που έχει καταγράψει φέτος ο χρυσός μετά τα ιστορικά υψηλά, βρίσκεται στους λόγους που είχαν οδηγήσει στο ράλι του πριν. Η τιμή του εκτοξεύθηκε κατά 70% το 2025, με ώθηση όχι μόνο από τη συσσώρευση αποθεμάτων από τις κεντρικές τράπεζες, αλλά και από νέους αγοραστές, όπως τα ETFs χρυσού, καθώς και άλλους ιδιώτες επενδυτές. Οι θέσεις σε ETF χρυσού στις αρχές του 2026 άγγιξαν το υψηλότερο επίπεδο από το 2022.
Ο πόλεμος στο Ιράν, ωστόσο, οδήγησε τους συμμετέχοντες στην αγορά να μειώσουν το ρίσκο στα χαρτοφυλάκιά τους και να ρευστοποιήσουν θέσεις για να καλύψουν ζημίες ή και να διατηρήσουν ρευστότητα. Ο χρυσός, λόγω και του ισχυρού ράλι το προηγούμενο διάστημα, ήταν μεταξύ των πρώτων assets που πωλήθηκαν.
Τα ETFs χρυσού κατέγραψαν καθαρές εκροές 55 τόνων κατά τη διάρκεια του Μαρτίου έως τον Μάιο, αντιστρέφοντας την τάση ύστερα από εννέα συνεχόμενους μήνες εισροών, σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού. Και τον Ιούνιο οι εκροές συνεχίστηκαν, κατά 74 τόνους ή 9 δισ. δολάρια.
Ο βασικότερος παράγοντας όμως πίσω από την πτώση του χρυσού, ακόμα και μετά την εκεχειρία, είναι οι προοπτικές για τα επιτόκια. Μετά και τη συνεδρίαση της Fed τον Ιούνιο και τη ρητορική του νέου προέδρου, Κέβιν Γουόρς, οι προσδοκίες για νομισματική χαλάρωση που κυριαρχούσαν στις αρχές του έτους «έσβησαν», οδηγώντας τις αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων και το δολάριο υψηλότερα, με τους επενδυτές πλέον να αναμένουν αύξηση επιτοκίων και στις ΗΠΑ. Αυτό έχει δημιουργήσει ένα μη ευνοϊκό σκηνικό για τον χρυσό, ο οποίος συνήθως δυσκολεύεται όταν οι πραγματικές αποδόσεις αυξάνονται και το δολάριο ενισχύεται. Τα υψηλότερα επιτόκια τείνουν να μειώνουν την ελκυστικότητα των μη αποδοτικών (non-yielding) περιουσιακών στοιχείων όπως ο χρυσός. Καθώς οι αποδόσεις των μετρητών και των κρατικών ομολόγων ενισχύονται, οι επενδυτές απομακρύνονται από τα πολύτιμα μέταλλα γενικότερα.
Ο βασικότερος παράγοντας πίσω από την υποχώρηση της τιμής του χρυσού, ακόμη και μετά την εκεχειρία, είναι οι ανοδικές προοπτικές για τα επιτόκια.
Ταυτόχρονα, οι γεωπολιτικές εντάσεις απέτυχαν να δημιουργήσουν το είδος των εισροών ασφαλούς καταφυγίου που παρατηρήθηκαν σε προηγούμενες περιόδους αβεβαιότητας. Αντίθετα, οι αγορές έχουν επικεντρωθεί στις πληθωριστικές επιπτώσεις των γεωπολιτικών εξελίξεων και στο τι θα μπορούσαν να σημαίνουν για τη νομισματική πολιτική.
Η εστίαση των αγορών
«Το sell-off του χρυσού μπορεί να φαίνεται περίεργο δεδομένης της συνεχιζόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Ωστόσο, η αδυναμία του υπογραμμίζει τον βαθμό στον οποίο οι αγορές έχουν μετατοπίσει την εστίασή τους στις επιπτώσεις των υψηλότερων επιτοκίων και των αυστηρότερων χρηματοοικονομικών συνθηκών», σημειώνει η ING.
9
δισ. δολ. ήταν οι εκροές από τα ETFs χρυσού τον Ιούνιο, έπειτα από συνολικές εκροές 8,2 δισ. δολ. το διάστημα Μαρτίου – Μαΐου.
Παγκόσμιο Συμβούλιο Χρυσού
Στα τρέχοντα επίπεδα, η τιμή του χρυσού συμβαδίζει σε γενικές γραμμές με ένα παγκόσμιο περιβάλλον μέτριας ανάπτυξης, μειούμενου αλλά ακόμη υψηλού πληθωρισμού και προσδοκιών για περαιτέρω αυστηροποίηση της πολιτικής των κεντρικών τραπεζών, αναφέρει σε ανάλυσή του το Παγκόσμιο Συμβούλιο Χρυσού.
1.500
δολάρια έχει χάσει ο χρυσός από τα ιστορικά υψηλά των 5.600 δολαρίων που άγγιξε στις 30 Ιανουαρίου φέτος.
Θα επιστρέψει το ράλι
Η HSBC μείωσε τις προβλέψεις της για την τιμή του χρυσού σε 4.560 δολάρια για το 2026 και σε 4.925 δολάρια για το 2027, αλλά εκτιμά πως το ράλι θα επιστρέψει. «Η συνεχιζόμενη δημοσιονομική σπατάλη, κυρίως στις ΗΠΑ, και η οικονομική αβεβαιότητα θα αναβιώσουν το καθεστώς του χρυσού ως ασφαλούς καταφυγίου», επισημαίνει.
