ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Σχεδόν ένα δισ. ευρώ την ημέρα. Τόσο ανέρχεται πλέον το εμπορικό έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ενωσης με την Κίνα, το οποίο έφθασε τα 360 δισ. ευρώ το 2025, αποτυπώνοντας τη διευρυνόμενη απόσταση ανάμεσα σε όσα εισάγει η Ευρώπη από την κινεζική οικονομία και σε όσα καταφέρνει να εξάγει στην κινεζική αγορά.
Πρόκειται για ένα μέγεθος που πλέον προκαλεί οξύτατη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Και είναι ακριβώς αυτό το ζήτημα το οποίο βρέθηκε χθες το βράδυ στο τραπέζι των ηγετών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, έστω κι αν στην επίσημη ατζέντα εμφανιζόταν με πιο εύσχημο τρόπο ως συζήτηση επί των «παγκόσμιων μακροοικονομικών ανισορροπιών».
Επρόκειτο, πάντως, για την πρώτη ουσιαστική συζήτηση των «27» για την Κίνα και τον τρόπο με τον οποίο οι οικονομικές πρακτικές του Πεκίνου επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα, τη βιομηχανική βάση και την οικονομική ασφάλεια της Ευρώπης. Στόχος της συζήτησης, όπως ανέφερε Ευρωπαίος αξιωματούχος, ήταν μια κοινή αξιολόγηση των «προκλήσεων», να διερευνηθούν επίσης τα διαθέσιμα «εργαλεία» και, εφόσον υπάρξει συναίνεση, να δοθούν κατευθύνσεις προς την Κομισιόν για τυχόν επόμενα βήματα.
Για χρόνια, οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών εμπόδιζαν τη διαμόρφωση ενιαίας ευρωπαϊκής στρατηγικής απέναντι στην Κίνα. Ουσιαστικά είχαν διαμορφωθεί δύο βασικές ομάδες, με τη Γαλλία, την Πολωνία, το Βέλγιο και τις σκανδιναβικές χώρες να ζητούν πιο αποφασιστικά μέτρα απέναντι στις κινεζικές επιδοτήσεις –χωρίς διάλογο με το Πεκίνο– και από την άλλη, χώρες όπως η Γερμανία, η Ισπανία και η Ελλάδα να υπογραμμίζουν την ανάγκη διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, αλλά με διαφορετική «αφετηρία» η κάθε μια.
Στις Βρυξέλλες, ωστόσο, εκτιμούν ότι αρχίζει να διαμορφώνεται μια τρίτη, ενδιάμεση, προσέγγιση η οποία αρχίζει να συγκεντρώνει υποστηρικτές: η Ευρώπη πρέπει να συνομιλεί με την Κίνα, αλλά ταυτόχρονα να προετοιμάζει «εργαλεία» απάντησης στις εμπορικές πρακτικές του Πεκίνου, εάν ο διάλογος δεν αποδώσει.
Οι «27» συζήτησαν τον τρόπο με τον οποίο οι οικονομικές πρακτικές του Πεκίνου επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα, τη βιομηχανική βάση και την οικονομική ασφάλεια της Ευρώπης.
Χθες, πάντως, η πρόεδρος της Κομισιόν παρουσίασε ανάλυση των στοιχείων και της εξέλιξης της κινεζικής οικονομίας. Η Κίνα αντιπροσωπεύει σχεδόν το 30% της παγκόσμιας μεταποιητικής παραγωγής, ενώ μόλις το 13% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Το αποτέλεσμα είναι μια τεράστια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, που αναζητεί διέξοδο στις διεθνείς αγορές.
Για πολλούς Ευρωπαίους αξιωματούχους, αυτή η ανισορροπία αποτελεί πλέον τη μεγαλύτερη «πρόκληση» και αναφέρουν ως ενδεικτική την περίπτωση των ηλεκτρικών οχημάτων.
Η Κίνα μπορεί να παράγει περισσότερα από 25 εκατ. ηλεκτρικά αυτοκίνητα ετησίως, αλλά η εσωτερική αγορά απορροφά περίπου τα μισά. Το υπόλοιπο κατευθύνεται στις εξαγωγές. Και παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς, που επιβλήθηκαν το 2024, οι κινεζικές εξαγωγές ηλεκτρικών οχημάτων προς την Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 26% μέσα σε έναν χρόνο.
Συγχρόνως, περίπου το 55% της ευρωπαϊκής μεταποίησης είναι δυνητικά εκτεθειμένο σε απώλεια μεριδίων αγοράς έναντι κινεζικών επιχειρήσεων τα επόμενα χρόνια, ενώ έρευνες του ΟΟΣΑ υπολογίζουν ότι οι κρατικές ενισχύσεις στην κινεζική οικονομία αντιστοιχούν πλέον στο 4,5% του εθνικού εισοδήματος της χώρας, προσφέροντας στις επιχειρήσεις της ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα, που οι Ευρωπαίοι θεωρούν εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστούν.
Δεν είναι τυχαίο ότι και η Γερμανία, η οποία για χρόνια υπήρξε ο βασικός πυλώνας της οικονομικής συνεργασίας με το Πεκίνο, καταγράφει πλέον εμπορικό έλλειμμα σχεδόν 90 δισ. ευρώ με την Κίνα και για τον λόγο αυτό το Βερολίνο εδώ και λίγο καιρό εμφανίζεται πιο ανοικτό στη συζήτηση για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών «εργαλείων» εμπορικής άμυνας, ενώ και για την Αθήνα αποτελεί πλέον προτεραιότητα η αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, η οποία κατά την ελληνική πλευρά αποτελεί κύριο προσδιοριστικό παράγοντα του εμπορικού ελλείμματος έναντι της Κίνας.
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η Ευρώπη έχει ήδη στη διάθεσή της εργαλεία «πίεσης» που μπορεί να χρησιμοποιήσει έναντι του Πεκίνου, με κορυφαίο τον μηχανισμό αντιμετώπισης οικονομικού εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument), που επιτρέπει στην Ε.Ε. να απαντήσει σε οικονομικές πιέσεις τρίτων χωρών με δασμούς, περιορισμούς στην πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, ενώ ήδη κράτη-μέλη ζητούν από την Κομισιόν τη διερεύνηση και νέων μηχανισμών απάντησης.
