Πολλά από όσα συμβαίνουν τους τελευταίους μήνες στην παγκόσμια οικονομία αλλάζουν δεδομένα με τα οποία λειτουργούσαμε για δεκαετίες.
Την περασμένη Πέμπτη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε το βασικό της επιτόκιο για πρώτη φορά έπειτα από τρία χρόνια. Την προσεχή Τρίτη, η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας αναμένεται να κάνει και αυτή το ίδιο, με το βασικό της επιτόκιο να ανεβαίνει στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 31 ετών. Μία ημέρα μετά, την Τετάρτη, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ αναμένεται να διατηρήσει τα επιτόκιά της σταθερά, με τις αγορές να μην προεξοφλούν αυτό που θεωρείτο πιθανό πριν από τρεις μήνες, μια μείωση των επιτοκίων, αλλά μια νέα αύξηση το αργότερο στις αρχές του φθινοπώρου.
Υπήρξαν μόνο δύο περίοδοι στη σύγχρονη ιστορία που ταυτόχρονα και οι τρεις κεντρικές τράπεζες προχωρούσαν σε σύσφιγξη της οικονομικής πολιτικής τους: μία το 2000 και μία ακόμη το 2006. Λίγους μήνες μετά είχαμε και στις δύο περιπτώσεις κάποιους είδους κρίση.
Πολλοί εκτιμούν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ, εξ αυτού του λόγου, ανησυχεί πολύ περισσότερο για την άνοδο των επιτοκίων στην Ιαπωνία, από ό,τι στις ΗΠΑ.
Για χρόνια η Ιαπωνία λειτουργούσε ως η παγκόσμια πηγή σχεδόν δωρεάν χρηματοδότησης, πάνω στην οποία χτίστηκε μεγάλο μέρος από το σύγχρονο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Δανειζόταν ένας επενδυτής με 0,25% από την Ιαπωνία και με τα χρήματα αυτά αγόραζε αμερικανικά κρατικά ομόλογα με απόδοση 4% και 5% και κέρδιζε από τη διαφορά. Ακόμη και σήμερα, η Ιαπωνία κατέχει περίπου 1,2 τρισ. δολάρια σε κρατικά ομόλογα, περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο.
Οταν όμως τα επιτόκια φτάνουν σε υψηλό 31 ετών, αυτό το χρήμα αρχίζει να προτιμά να παραμείνει στην Ιαπωνία καθώς αμείβεται με ανταγωνιστικά επιτόκια (θα φτάσουν στο 1% την Τρίτη), αντί να αναζητεί αποδόσεις στο εξωτερικό.
Η Ιαπωνία ήταν η χώρα που επί τρεις δεκαετίες απορροφούσε ως αγοραστής μεγάλο μέρος της προσφοράς που εμφανιζόταν στην αγορά ομολόγων. Τώρα αυτό αλλάζει ξανά έπειτα από χρόνια και προκαλεί πονοκεφάλους στην παγκόσμια αγορά ομολόγων, που αρχίζει να τιμολογεί «πρόβλημα».
Ολο αυτό το σκηνικό δεν σημαίνει ότι μια νέα κρίση είναι αναπόφευκτη. Οι οικονομίες είναι διαφορετικές, οι τράπεζες καλύτερα κεφαλαιοποιημένες και οι αγορές πιο ώριμες. Ωστόσο η περίοδος κατά την οποία η ρευστότητα θεωρείτο δεδομένη φαίνεται να τελειώνει. Στη θέση της έρχεται μια περίοδος όπου το κόστος του κεφαλαίου αποκτά ξανά σημασία.
