Η σχετική ηρεμία της αγοράς πετρελαίου, την ώρα που αντιμετωπίζει τη σοβαρότερη διαταραχή προμηθειών όλων των εποχών, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της παγκόσμιας οικονομίας.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ –ένα σενάριο που φάνταζε εφιαλτικό μέχρι και πριν από λίγο καιρό– συνεχίζεται, έπειτα από τρεις μήνες πολέμου στο Ιράν. Η ορατή κίνηση στο πέρασμα διαμορφώνεται μόλις στο 15% των προπολεμικών επιπέδων, σύμφωνα με την JP Morgan. Και όμως, οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν εκτιναχθεί στα επικίνδυνα επίπεδα που πολλοί φοβούνταν.
Μια θεωρία είναι ότι μια αναπάντεχα μεγάλη ποσότητα αργού πετρελαίου «ξεγλιστρά» από τον διπλό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ (του Ιράν και των ΗΠΑ), βοηθώντας το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα να απορροφήσει αυτό το ιστορικά πρωτοφανές σοκ. Τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν αυτές τις λεγόμενες «παράνομες ροές» ενδέχεται να αποφεύγουν τον αποκλεισμό απενεργοποιώντας τους αναμεταδότες για να μην εντοπιστούν, εξηγούν ειδικοί μιλώντας στο CNN.
Η JP Morgan εκτιμά ότι αυτές οι παράνομες ροές ανέρχονταν σε περίπου 2,1 εκατ. βαρέλια την ημέρα κατά τις δύο τελευταίες εβδομάδες του Μαΐου. Πρόκειται για ένα μικρό, αλλά αξιοσημείωτο ποσοστό των 15,6 εκατ. βαρελιών που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ καθημερινά πριν από τον πόλεμο.
«Παρά τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό και την απότομη μείωση της εμπορικής κίνησης, αναπάντεχοι όγκοι αργού και πετρελαϊκών προϊόντων φαίνεται να εξακολουθούν να διέρχονται από τα Στενά», έγραψε σε ανάλυσή της την περασμένη εβδομάδα η Νατάσα Κανέβα, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων της JP Morgan.
Ο Μπομπ Μακνάλι, ιδρυτής και πρόεδρος της Rapidan Energy Group, συμφωνεί ότι οι παράνομες ροές μπορεί να έχουν καθυστερήσει ή να έχουν μετριάσει κάπως την κρίση. «Υποθέτουμε ότι η κίνηση στο Ορμούζ αντιστοιχεί στο 0% έως 10% των προπολεμικών ροών, αλλά με αυτές τις διαρροές θα μπορούσε να είναι λίγο υψηλότερη», είπε μιλώντας στο CNN. «Δεν είναι αρκετό για να αποφευχθούν οι μεγάλες μειώσεις στα αποθέματα, αλλά πράγματι περιορίζει κάπως τις εντάσεις».
Η Ζαν Στούαρτ, αναλύτρια της επενδυτικής τράπεζας Piper Sandler, εκτιμά ότι τον Μάιο έβγαιναν από τα Στενά του Ορμούζ περίπου 2,9 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα. Ανάμεσα σε αυτά ήταν και περίπου 2,1 εκατ. βαρέλια τα οποία μετέφεραν πλοία που φαίνεται να πλήρωσαν διόδια σε ιρανικές οντότητες. Τα υπόλοιπα είναι περίπου 900.000 βαρέλια σε διελεύσεις-«φαντάσματα», δηλαδή από πλοία που διέσχισαν την πλωτή οδό στα κρυφά, με απενεργοποιημένους τους αναμεταδότες τους.
Παρά τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό, αναπάντεχοι όγκοι πετρελαϊκών προϊόντων φαίνεται να εξακολουθούν να διέρχονται από τα Στενά, εκτιμούν αναλυτές.
«Τα φαντάσματα, ή οι παράνομες ροές, βοηθούν», είπε η Στούαρτ στο CNN. «Εχει σημειωθεί πολύ καλύτερος μετριασμός της κρίσης από ό,τι θα πίστευα ότι ήταν δυνατό».
Ομως, η ηρεμία στην αγορά πετρελαίου δεν είναι μόνο αποτέλεσμα των παράνομων ροών πετρελαίου.
Η Piper Sandler υπολογίζει ότι περίπου 4,5 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως έχουν φύγει από τον Περσικό Κόλπο μέσω άλλων οδών, κυρίως μέσω του αγωγού Ανατολής – Δύσης που συνδέει τις πετρελαιοπηγές της Σαουδικής Αραβίας με το λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας.
Ακόμα πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι η Κίνα έχει μειώσει τις εισαγωγές αργού πετρελαίου, αξιοποιώντας αντ’ αυτού τα τεράστια αποθέματά της. Η χαμηλότερη ζήτηση από την Κίνα, που είναι ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές ενέργειας στον κόσμο, έχει βοηθήσει στην άμβλυνση της κρίσης εφοδιασμού.
Για όλους αυτούς τους λόγους, κάποιοι γνώστες του πετρελαίου ανησυχούν ότι η αγορά καθησυχάζεται υπερβολικά και υποτιμά τον πραγματικό αντίκτυπο των όσων συμβαίνουν.
Τα εμπορικά αποθέματα πετρελαίου έχουν μειωθεί απότομα από την έναρξη του πολέμου. Τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ οδεύουν γρήγορα προς το χαμηλότερο επίπεδο από τις αρχές της δεκαετίας του 1980.
«Τα πράγματα θα χειροτερέψουν», προειδοποιεί η Στούαρτ της Piper Sandler. Και προβλέπει ότι το Brent θα κινηθεί κατά μέσον όρο στα 130 δολάρια το βαρέλι τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
