Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να αναλάβει δράση για τις συνέπειες του πολέμου στο Ιράν με δύο αυξήσεις των επιτοκίων φέτος, ενώ εν συνεχεία εκτιμάται ότι θα τα διατηρήσει σταθερά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί, σύμφωνα με έρευνα του Bloomberg που διεξήχθη από τις 29 Μαΐου έως τις 3 Ιουνίου.
Ολοι οι οικονομολόγοι που συμμετείχαν στην έρευνα, πλην ενός, προβλέπουν αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης στη συνεδρίαση της επόμενης εβδομάδας, με τους περισσότερους από αυτούς να εκτιμούν πως θα γίνει ένα ακόμη τέτοιο βήμα πριν από το τέλος του έτους. Ως εκ τούτου το βασικό επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,5%.
Οσον αφορά τη δεύτερη αύξηση, η συντριπτική πλειονότητα των οικονομολόγων την τοποθετεί τον Σεπτέμβριο και όχι τον Ιούλιο. Η λογική είναι ότι η αλλαγή ως προς τα επιτόκια είναι καλύτερο να πραγματοποιείται σε μια συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής κατά την οποία θα παρουσιάζονται νέες προβλέψεις των οικονομολόγων της ΕΚΤ για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, όπως θα συμβεί δηλαδή και την επόμενη εβδομάδα.
«Η ΕΚΤ θέλει να στείλει το μήνυμα ότι δεν θα παραμείνει αδρανής ενώ ο πληθωρισμός αυξάνεται», δήλωσε ο Ντάνιελ Χάρτμαν, επικεφαλής οικονομολόγος της Bantleon. «Θέλει να τονίσει ότι λαμβάνει σοβαρά υπόψη τον στόχο του 2% και δεν θα ανεχθεί επίμονες υπερβάσεις».
Οι περισσότεροι ερωτηθέντες στην έρευνα αναμένουν πλέον μείωση των επιτοκίων έως τα μέσα του 2027, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επιβαρύνει την οικονομική δραστηριότητα. Σε προηγούμενη έρευνα, οι οικονομολόγοι προέβλεπαν μείωση ήδη από τον Μάρτιο.
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις του πολέμου θα είναι αισθητές για αρκετό καιρό, ακόμη και μετά την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.
Οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ έχουν διατηρήσει σταθερό το κόστος δανεισμού μετά την έναρξη του πολέμου, αλλά έχουν δώσει σαφείς ενδείξεις για την προοπτική μιας επιτοκιακής αύξησης, η οποία θα είναι η πρώτη από τον Σεπτέμβριο του 2023, εν μέσω ανησυχιών ότι ο συνεχιζόμενος πόλεμος αυξάνει τον κίνδυνο μιας πιο παρατεταμένης επιτάχυνσης του πληθωρισμού.
Παρότι οι περισσότεροι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παραμένουν σιωπηλοί σχετικά με την πορεία μετά τον Ιούνιο, ο Γκεντιμίνας Σίμκους, κεντρικός τραπεζίτης της Λιθουανίας, δήλωσε ότι μια δεύτερη αύξηση είναι «πιο πιθανή σε σύγκριση με το αντίθετο». Ο ρυθμός αύξησης των τιμών καταναλωτή στην Ευρωζώνη εκτινάχθηκε στο 3,2%, από 1,9% κατά τους πρώτους τρεις μήνες του πολέμου, και είναι πιθανό να επιταχυνθεί περαιτέρω. Αυτό οφείλεται κυρίως στις άμεσες επιπτώσεις της αύξησης του κόστους της ενέργειας, αλλά οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ανησυχούν ότι τέτοιες πιέσεις θα μπορούσαν να μεταδοθούν όλο και περισσότερο στον ευρύτερο πληθωρισμό μέσω των μισθών και της τιμολογιακής πολιτικής των επιχειρήσεων.
«Η ΕΚΤ θα παρουσιάσει την αύξηση των επιτοκίων ως μέτρο για τη διαφύλαξη της αξιοπιστίας της», δήλωσε ο Αρνε Πετιμέζας, επικεφαλής έρευνας στην AFS Interest. «Με τον δομικό πληθωρισμό να βρίσκεται ελαφρώς πάνω από τον στόχο ήδη πριν από τον πόλεμο, δεν έχει άλλη επιλογή από το να αυξήσει τα επιτόκια», πρόσθεσε. Σημειωτέον ότι ο λεγόμενος δομικός δείκτης, ο οποίος εξαιρεί τα ευμετάβλητα στοιχεία όπως η ενέργεια, δεν έχει επιβραδυνθεί στο 2% από το 2021.
Εν τω μεταξύ, η οικονομία της Ευρωζώνης ήδη πλήττεται, με τη δραστηριότητα του ιδιωτικού τομέα τον Μάιο να συρρικνώνεται με τον ταχύτερο ρυθμό από το 2024. Σύμφωνα με την έρευνα, οι οικονομολόγοι προβλέπουν ότι τα στελέχη της ΕΚΤ θα αναθεωρήσουν την επόμενη εβδομάδα προς τα πάνω τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό για το 2026 και το 2027 και προς τα κάτω τις προβλέψεις για την ανάπτυξη για το τρέχον και το επόμενο έτος.
Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να πυροδοτήσει εκ νέου τις συζητήσεις σχετικά με ένα πιθανό σοκ στασιμοπληθωρισμού, παρότι η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ απέρριψε κατηγορηματικά κατά τη συνεδρίαση του Απριλίου αυτόν τον χαρακτηρισμό για την τρέχουσα κατάσταση της οικονομίας. Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η Ευρωζώνη βρίσκεται πλέον πιο κοντά στο δυσμενές σενάριο της ΕΚΤ από αυτά που παρουσιάστηκαν τον Μάρτιο. Το σενάριο αυτό προέβλεπε μέση αύξηση των τιμών 3,5% το 2026, με οικονομική ανάπτυξη μόλις 0,6%.
Εξάλλου, σύμφωνα με τους ερωτηθέντες στην έρευνα, οι επιπτώσεις του πολέμου εκτιμάται ότι θα είναι αισθητές για αρκετό καιρό, ακόμη και μετά την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας. Το 75% των οικονομολόγων δήλωσε ότι αυτό θα μπορούσε να ισχύει για έξι μήνες ή και περισσότερο.
