Πολλά έχουν αλλάξει από τότε που οι Βρετανοί ψήφισαν –με 52% έναντι 48%– να βγει η χώρα από την Ε.Ε. Οι συνθήκες πριν από μία δεκαετία ήταν σαφώς πιο ευνοϊκές: επικρατούσε ειρήνη στην Ευρώπη, η παγκοσμιοποίηση επεκτεινόταν και υπήρχε μια ισχυρή διατλαντική συμμαχία. Πλέον αυτά δεν υπάρχουν και η νέα έμφαση που δίνεται στην ασφάλεια της ηπείρου αλλάζει σταδιακά την Ε.Ε. Στο μεταξύ, γίνεται ξεκάθαρο ότι το Brexit έβλαψε τη βρετανική οικονομία, συρρικνώνοντας το ΑΕΠ κατά τουλάχιστον 4%.
Η δημόσια γνώμη επίσης άλλαξε. Πρόσφατη δημοσκόπηση του YouGov διαπιστώνει ότι το 58% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι ήταν λάθος η έξοδος από την Ε.Ε. και μόλις 29% θεωρεί ότι ήταν σωστή απόφαση. Γενικώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η μεγάλη πλειονότητα προτιμά στενότερους δεσμούς με την Ε.Ε. ενώ αρκετές δείχνουν ότι αν το δημοψήφισμα γινόταν σήμερα, το αποτέλεσμα μπορεί να ήταν έως και 62%-38% υπέρ της επανένταξης.
Το 58% των Βρετανών πιστεύει πλέον ότι ήταν λάθος η έξοδος από την Ε.Ε. και μόλις 29% τη θεωρεί σωστή απόφαση.
Ο Νικ Τόμας-Σάιμοντς, υπουργός Διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε., κάνει λόγο για μόνιμη αλλαγή στις σχέσεις ασφάλειας, που μπορεί να εκτείνονται πέραν της άμυνας, καλύπτοντας την επισιτιστική επάρκεια, την ενέργεια, τη βιομηχανία και την οικονομία. Η αλλαγή αυτή, που δρομολογήθηκε στη σύνοδο Ε.Ε. – Βρετανίας πέρυσι, κάλυπτε ζητήματα όπως τα τρόφιμα, ένα πρόγραμμα ανταλλαγής νέων, τους κανόνες εμπορίας ρύπων και τον ηλεκτρισμό. Στόχος είναι να ολοκληρωθούν αυτές οι συμφωνίες πριν από τη δεύτερη σύνοδο, το καλοκαίρι. Ωστόσο, το συνολικό όφελος για την οικονομία εκτιμάται ότι θα περιοριστεί μόλις στο 0,3% του ΑΕΠ σε βάθος 15ετίας.
Η κυβερνητική πολιτική πλέον συνίσταται σε μεγάλο βαθμό στην ευθυγράμμιση με τους κανονισμούς της Ε.Ε., με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας, που αποτελεί εμπόδιο στο εμπόριο με το μπλοκ. Στη συνέχεια, η βελτίωση των σχέσεων ενδέχεται να επεκταθεί στην αυτοκινητοβιομηχανία, στα χημικά και στα φαρμακευτικά προϊόντα. Για την πλήρη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, βέβαια, απαιτείται συμφωνία με όρους, καθώς η Ε.Ε. αποφεύγει τις επιλεκτικές διευθετήσεις και θέλει να διαφυλάξει τις συμφωνίες που έχει συνάψει με άλλες χώρες εκτός Ε.Ε. Παρά την αλλαγή «αέρα» στην κυβέρνηση των Εργατικών, οι συζητήσεις με την Ε.Ε. «κολλούν» στην άρνησή της να μπει στην ενιαία αγορά, στην τελωνειακή ένωση και, κυρίως, να δεχθεί την ελεύθερη μετακίνηση των πολιτών.
Πρώτο εμπόδιο είναι τα χρήματα, καθώς η Ε.Ε. επιμένει ότι η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά έχει τίμημα. Για παράδειγμα, η συμμετοχή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας συνοδεύεται από συνεισφορές στα ταμεία συνοχής για τα φτωχότερα κράτη-μέλη. Δεύτερο εμπόδιο είναι η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης στη Βρετανία, καθώς οι Συντηρητικοί και το Reform UK δεσμεύονται να αναιρέσουν οποιεσδήποτε αλλαγές προωθήσει η κυβέρνηση για να έρθει πιο κοντά στην Ε.Ε. Και τα δύο κόμματα αντιτίθενται στην επαναφορά της συζήτησης για το Brexit. Βέβαια, σύμφωνα με τον Τόμας-Σάιμοντς, εάν οι επιχειρήσεις ωφεληθούν από την άρση των εμποδίων στο εμπόριο με την Ε.Ε., τότε το σενάριο επαναφοράς των προηγούμενων ρυθμίσεων απομακρύνεται.
Σύμφωνα με τον Economist, οι βρετανικές φιλοδοξίες θα ταίριαζαν περισσότερο σε ένα μοντέλο τύπου Ελβετίας, η οποία συμμετέχει στην ενιαία αγορά της Ε.Ε. για τα προϊόντα, αλλά όχι για τις υπηρεσίες. Επίσης, δεν ανήκει στην τελωνειακή ένωση, έχοντας το περιθώριο να συνάπτει εμπορικές συμφωνίες με τρίτες χώρες. Οσο εκκρεμεί πάντως η έγκριση του τελευταίου πακέτου συμφωνιών της Ελβετίας με την Ε.Ε., που κατά πάσα πιθανότητα θα δοθεί το 2027, το μπλοκ δεν μπορεί να προσφέρει στη Βρετανία ευνοϊκότερους όρους. Σύμφωνα με τον Economist, άλλωστε, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν ήδη απορρίψει το ενδεχόμενο παρόμοιας συμφωνίας για τη Βρετανία.
Οσο μαλακώνει η στάση των Βρετανών, φαίνεται ότι το μεγαλύτερο «αγκάθι» στις συζητήσεις είναι η άρνηση στην ελεύθερη μετακίνηση των πολιτών. Νέα δημοσκόπηση της Best for Britain δείχνει ότι το 63% υποστηρίζει την ελεύθερη μετακίνηση πολιτών, έναντι 22% που την απορρίπτει.
