Οι άλλοτε πολυσύχναστες, γεμάτες χρώμα και μουσική πόλεις της Κούβας και οι ειδυλλιακές παραλίες της έχουν σήμερα ερημώσει. Βασική πηγή εισροής ξένου συναλλάγματος και θεμέλιο της μακροοικονομικής σταθερότητας του νησιού, η τουριστική βιομηχανία στην Αβάνα καταρρέει. Οι δραματικές ελλείψεις καυσίμων, οι συνεχείς διακοπές ρεύματος και η γενικευμένη οικονομική κρίση έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό κοκτέιλ που τρομάζει τους επισκέπτες. Το πρώτο τρίμηνο του έτους ο αριθμός των διεθνών επισκεπτών στην Κούβα σημείωσε ελεύθερη πτώση, καταγράφοντας μείωση 48% σε σύγκριση με την ήδη πιεσμένη αντίστοιχη περυσινή περίοδο. Τα στοιχεία έδειξαν μόλις 298.000 επισκέπτες για το πρώτο τρίμηνο, ενώ τον Μάρτιο, που παραδοσιακά είναι η περίοδος αιχμής, οι αφίξεις δεν ξεπέρασαν τις 36.000. Το 2017 και το 2018, όταν ο τουρισμός στο νησί μεσουρανούσε, η Κούβα υποδεχόταν κατά μέσον όρο σχεδόν 400.000 τουρίστες τον μήνα. Εκείνη την εποχή, σύμφωνα με τον Κουβανό οικονομολόγο Πάβελ Βιδάλ Αλεχάντρο, ο κλάδος αντιπροσώπευε το 8% μιας οικονομίας 30 δισ. δολαρίων, που συντηρούσε εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας.
Πριν από την επανάσταση του 1959, το νησί αποτελούσε την αγαπημένη «παιδική χαρά» των Αμερικανών, που επισκέπτονταν μαζικά την Κούβα για τις παραλίες, τη νυχτερινή ζωή, αλλά και τα καζίνο της. Ο Φιντέλ Κάστρο, ωστόσο, θεώρησε τον τουρισμό παράγοντα αμερικανικής επιρροής, εθνικοποίησε ξενοδοχεία, έκλεισε καζίνο και στράφηκε στις εξαγωγές ζάχαρης για έσοδα. Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης το 1991 αγκάλιασε και πάλι, έστω και απρόθυμα, τον τουρισμό ως σανίδα σωτηρίας, με την Αβάνα να επενδύει σε θέρετρα και ξενοδοχεία. Μέχρι τη δεκαετία του 2000 ο τουρισμός ήταν κεντρικός στην κρατική πολιτική, υπό την καθοδήγηση εταιρειών που συνδέονταν με τον στρατό της Κούβας. Στο πλαίσιο μιας βραχύβιας προσέγγισης επί Ομπάμα, που ξεκίνησε το 2014, οι ιδιωτικοί ξενώνες και τα εστιατόρια επεκτάθηκαν και οι επισκέψεις Αμερικανών αυξήθηκαν. Την πολιτική αυτή ανέτρεψε ο πρόεδρος Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία, αυστηροποιώντας τις κυρώσεις.
Σήμερα, η γεωπολιτική πίεση των ΗΠΑ, που στοχεύει σε ευρείες πολιτικές αλλαγές στην κυβέρνηση υπό τον πρόεδρο Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, επέφερε το τελειωτικό χτύπημα στον τουρισμό της Κούβας. Η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία από τότε που η Ουάσιγκτον διέκοψε τις αποστολές καυσίμων προς το νησί. Η έλλειψη αυτή ανάγκασε μεγάλες αεροπορικές εταιρείες, όπως η Air France και η Air Canada, να αναστείλουν τα δρομολόγιά τους, ενώ πιο πρόσφατα, η εταιρεία τσάρτερ World2Fly τερμάτισε επίσης το δρομολόγιο Μαδρίτη – Αβάνα.
Στο εσωτερικό της χώρας οι σωροί των σκουπιδιών που συσσωρεύονται στους δρόμους, τα στάσιμα νερά και η κατάρρευση του συστήματος υγείας έχουν οδηγήσει σε έξαρση ασθενειών, εντείνοντας το αίσθημα ανασφάλειας. Οι ιστορίες καθημερινών ανθρώπων αποτυπώνουν το μέγεθος της καταστροφής. Πριν από μια δεκαετία η Σάρα Φόντα έβλεπε την Caribbean Tours να ανθίζει, απασχολώντας 84 υπαλλήλους και εξυπηρετώντας χιλιάδες τουρίστες. Σήμερα, οι πελάτες της ελβετικής εταιρείας έχουν μειωθεί σε ελάχιστους κάθε μήνα, και η ίδια παλεύει να διατηρήσει τους 22 υπαλλήλους της, έστω και με μειωμένο μισθό, στρεφόμενη σε ηλιακούς συλλέκτες και ηλεκτρικά οχήματα για να αντιμετωπίσει τα μπλακ άουτ. Ακόμη πιο απογοητευτική είναι η μαρτυρία του Ιταλού επιχειρηματία Αντρέα Γκαλίνα, που μετέτρεψε μια έπαυλη του 18ου αιώνα στην παλιά Αβάνα σε πολυτελές boutique ξενοδοχείο. Την 1η Απριλίου αναγκάστηκε να το κλείσει οριστικά, βλέποντας την πληρότητα στο πρώτο του κατάλυμα να πέφτει από το 80% στο 5%. «Είναι σαν την πανδημία, αλλά ακόμη χειρότερα. Η Αβάνα είναι έρημος. Δεν υπάρχουν τουρίστες», λέει απογοητευμένος. Στο ίδιο μήκος κύματος ο Αλεχάντρο Ερέρα, ιδιοκτήτης εστιατορίου θαλασσινών στην προκυμαία, βλέπει τα έσοδά του να μειώνονται κατά 90% και κρατάει την επιχείρηση ανοιχτή μόνο για να εξασφαλίσει ένα ελάχιστο εισόδημα για το προσωπικό του.
