ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Η «μάχη» για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ενωσης (2028-2034) έχει ήδη ξεκινήσει ανάμεσα στις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες του Βορρά και το μπλοκ των «φίλων της συνοχής», στο οποίο συμμετέχει και η Ελλάδα. Με φόντο τις αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης για άμυνα, ανταγωνιστικότητα, πράσινη μετάβαση και αποπληρωμή του κοινού χρέους της πανδημίας, οι δύο πλευρές συγκρούονται –πριν καν παρουσιαστεί το αναθεωρημένο διαπραγματευτικό κείμενο της κυπριακής προεδρίας της Ε.Ε.– για το ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό και ποιες πολιτικές θα προστατευθούν από περικοπές.
Η σύγκρουση αφορά το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (Multiannual Financial Framework – MFF), με την Κομισιόν να έχει ήδη προτείνει προϋπολογισμό έως 1,8 τρισ. ευρώ. Μαζί με τις αποπληρωμές του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού της περιόδου COVID, το συνολικό «πακέτο» προσεγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ – αισθητά υψηλότερο από το σημερινό δημοσιονομικό πλαίσιο.
Με αφορμή τη χθεσινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων, στις Βρυξέλλες συναντήθηκαν σε πρωινό εργασίας οι καθαροί συνεισφέροντες στον κοινοτικό προϋπολογισμό –μεταξύ τους η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία, η Δανία και η Αυστρία–, που πιέζουν για μικρότερο συνολικό προϋπολογισμό και για «δύσκολες επιλογές» στις δαπάνες της Ε.Ε. Υπουργοί από τις εν λόγω χώρες ξεκαθάρισαν, άλλωστε, χθες ότι δεν υπάρχει χώρος για σημαντική αύξηση των εθνικών εισφορών.
Από την άλλη, δεκαέξι χώρες –ανάμεσά τους Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Πολωνία, Πορτογαλία και χώρες της ανατολικής Ευρώπης–, οι λεγόμενοι «φίλοι της συνοχής», σε κοινή δήλωσή τους υπογραμμίζουν ότι οι περικοπές στις πολιτικές για τη συνοχή, για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και την αλιεία θα διευρύνουν τις οικονομικές ανισότητες στο εσωτερικό της Ενωσης, παρά τη συνολική αύξηση του προϋπολογισμού.
Παράλληλα, οι 16 χώρες αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο πιο σταδιακής αποπληρωμής του κοινού ευρωπαϊκού χρέους του NextGenerationEU, το οποίο εκτιμάται ότι θα κοστίσει περίπου 168 δισ. ευρώ στην επόμενη επταετία. Οι «φειδωλοί» αντίθετα και κυρίως η Γερμανία –όπως επανέλαβε χθες ο αρμόδιος υπουργός– απορρίπτουν κάθε ιδέα χαλάρωσης ή νέων παραχωρήσεων γύρω από το κοινό χρέος.
Σημαντικό σημείο αντιπαράθεσης αποτελούν και οι λεγόμενες «εκπτώσεις συνεισφοράς» (rebates) – οι ειδικοί μηχανισμοί δηλαδή, μέσω των οποίων ορισμένες πλουσιότερες χώρες μειώνουν το ποσό που καταβάλλουν στον κοινοτικό προϋπολογισμό. Οι «φίλοι της συνοχής» ζητούν την κατάργησή τους, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει πλέον πολιτική ή οικονομική δικαιολογία για τη διατήρησή τους.
Η Αθήνα τάσσεται ξεκάθαρα υπέρ μιας «ισχυρής και αυτόνομης» πολιτικής συνοχής. Παρεμβαίνοντας στη χθεσινή συζήτηση για το νέο MMF, η υφυπουργός αρμόδια για τα ευρωπαϊκά θέματα Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου επισήμανε ότι οι νέες προτεραιότητες της Ε.Ε. «δεν πρέπει να υπονομεύσουν την αποτελεσματικότητα και την ορατότητα των πολιτικών, που βασίζονται στις συνθήκες». Παράλληλα, η Αθήνα εμφανίστηκε θετική και απέναντι στη λογική του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, με την κ. Παπαδοπούλου να σημειώνει ότι η Ελλάδα αναγνωρίζει τη χρησιμότητά του για την κάλυψη αυξημένων και επειγουσών επενδυτικών αναγκών, ιδιαίτερα για έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Το επόμενο κρίσιμο «ορόσημο» αναμένεται τον Ιούνιο, όταν η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. πρόκειται να παρουσιάσει το αναθεωρημένο Negotiating Box, δηλαδή το βασικό διαπραγματευτικό έγγραφο με τους αναλυτικούς αριθμούς, τις κατανομές και τις πολιτικές ισορροπίες του νέου πολυετούς προϋπολογισμού.
Σε σχετική ερώτηση της «Κ», η Κύπρια υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μαριλένα Ραουνά ανέφερε ότι οι συζητήσεις με τα κράτη-μέλη είναι τόσο εντατικές, που η κυπριακή προεδρία θεωρεί πλέον εφικτό να καταθέσει συγκεκριμένα νούμερα στο διαπραγματευτικό πλαίσιο και όχι απλώς ενδεικτικά εύρη. Παραδεχόμενη τις βαθιές αποκλίσεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη, η ίδια σημείωσε, πάντως, ότι ήδη «βλέπει σημεία σύγκλισης» (landing zones) σε αρκετά ζητήματα, σημειώνοντας ότι θα χρειαστούν συμβιβασμοί από όλες τις πλευρές. «Υπάρχουν αποκλίσεις; Ναι. Τις γεφυρώνουμε; Ναι. Βλέπουμε πεδία συμφωνίας; Ναι», τόνισε, προσθέτοντας ότι η κυπριακή προεδρία θα συνεχίσει να λειτουργεί ως «έντιμος διαμεσολαβητής», ενόψει του κρίσιμου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
