ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Η συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή και το νέο ενεργειακό σοκ που προκαλεί η παρατεταμένη αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ βυθίζουν ξανά την ευρωπαϊκή οικονομία σε περίοδο χαμηλής ανάπτυξης, υψηλού πληθωρισμού και αυξανόμενων δημοσιονομικών πιέσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις εαρινές προβλέψεις της, αναθεώρησε χθες αισθητά προς τα κάτω τις εκτιμήσεις για την ανάπτυξη σε Ευρωπαϊκή Ενωση και Ευρωζώνη, προειδοποιώντας ότι εάν η κρίση συνεχιστεί, η επιβράδυνση μπορεί να εξελιχθεί σε πολύ βαθύτερο οικονομικό πλήγμα.
Συγκεκριμένα, η Κομισιόν προβλέπει πλέον ανάπτυξη μόλις 1,1% για την Ε.Ε. και 0,9% για την Ευρωζώνη φέτος, εγκαταλείποντας τις πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις του φθινοπώρου. Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός επιστρέφει δυναμικά λόγω της εκτίναξης των τιμών ενέργειας, με την πρόβλεψη για την Ευρωζώνη να ανεβαίνει στο 3% και για την Ε.Ε. στο 3,1%, σημαντικά δηλαδή υψηλότερα από τις προηγούμενες προβλέψεις.
Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις μίλησε ανοιχτά για ένα νέο σοβαρό οικονομικό σοκ που δοκιμάζει την Ευρώπη μετά την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία. «Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει ένα μεγάλο ενεργειακό σοκ, δοκιμάζοντας περαιτέρω την Ευρώπη σε ένα ήδη ασταθές γεωπολιτικό και εμπορικό περιβάλλον», δήλωσε, προειδοποιώντας ότι σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης και διατήρησης των υψηλών τιμών ενέργειας, οι προβλέψεις ανάπτυξης «θα μπορούσαν ουσιαστικά να υποδιπλασιαστούν».
Εκείνο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία είναι πως οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης καταγράφουν πλέον ιδιαίτερα ασθενείς επιδόσεις. Η Γερμανία αναμένεται να αναπτυχθεί μόλις κατά 0,6% φέτος, δηλαδή στο μισό σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις της Επιτροπής, ενώ το δημοσιονομικό της έλλειμμα εκτιμάται πως θα υπερβεί το όριο του 3%, ανοίγοντας ακόμη και τη συζήτηση για πιθανή υπαγωγή του Βερολίνου στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.
Ανησυχία και για την εικόνα στη Γαλλία, όπου η επιχειρηματική δραστηριότητα κατέγραψε τον Μάιο τη μεγαλύτερη συρρίκνωση των τελευταίων πέντε και πλέον ετών. Η ανάπτυξη της γαλλικής οικονομίας περιορίζεται στο 0,8%, ενώ το δημόσιο χρέος κινείται πλέον προς το 120% του ΑΕΠ.
Ακόμη πιο πιεσμένη εμφανίζεται η Ιταλία, με ανάπτυξη μόλις 0,5% φέτος και δημόσιο χρέος που, σύμφωνα με τις προβλέψεις, θα ανέλθει στο 139,2% του ΑΕΠ το 2027, ξεπερνώντας την Ελλάδα, της οποίας το χρέος εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 134,4% του ΑΕΠ.
Η Επιτροπή εκτιμά πως οι επιπτώσεις της κρίσης θα έχουν διάρκεια, με το μέσο δημοσιονομικό έλλειμμα στην Ε.Ε. να αυξάνεται από 3,1% του ΑΕΠ φέτος σε 3,6% το 2027, καθώς οι κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν παράλληλα αμυντικές δαπάνες, μέτρα στήριξης για την ενέργεια και αυξημένο κόστος δανεισμού.
Ο Βάλντις Ντομπρόβσκις ωστόσο επέμεινε ότι τα εθνικά μέτρα στήριξης οφείλουν να είναι «προσωρινά και στοχευμένα», ώστε να μη συντηρήσουν περαιτέρω την άνοδο των τιμών ενέργειας και να μην επιβαρύνουν υπερβολικά τα δημόσια οικονομικά. Οπως σημείωσε, η σημερινή κρίση εκτυλίσσεται σε περιβάλλον υψηλών επιτοκίων, γεγονός που περιορίζει σοβαρά τα δημοσιονομικά περιθώρια των κρατών-μελών σε σχέση με την περίοδο της πανδημίας.
Σε ό,τι αφορά το αίτημα της Ιταλίας για χρήση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, που προβλέπεται για αμυντικές δαπάνες προκειμένου να χρηματοδοτηθούν και εθνικά ενεργειακά μέτρα, η Κομισιόν απέφυγε να δώσει σαφή απάντηση. Ο Λετονός επίτροπος, πάντως, ανέφερε ότι η Επιτροπή «αξιολογεί τις επιλογές» απέναντι στην ενεργειακή κρίση, υπογραμμίζοντας ότι σήμερα «ο δημοσιονομικός χώρος είναι πιο περιορισμένος» σε σχέση με προηγούμενες κρίσεις, ιδιαίτερα για τις υπερχρεωμένες χώρες, όπως είπε χαρακτηριστικά.
Εν τω μεταξύ, στο δυσμενές σενάριο που επεξεργάστηκε η Κομισιόν, δηλαδή στην περίπτωση παρατεταμένης κρίσης στη Μέση Ανατολή, η ανάπτυξη στην Ε.Ε. και στην Ευρωζώνη θα μπορούσε «ουσιαστικά να υποδιπλασιαστεί», σύμφωνα με τον Ντομπρόβσκις, ο οποίος προειδοποίησε ότι σε αυτή την περίπτωση ο πληθωρισμός θα κινηθεί ακόμα υψηλότερα και θα ενταθούν οι δημοσιονομικές πιέσεις στα κράτη-μέλη.
