Η απόφαση της τουρκικής Δικαιοσύνης να καθαιρέσει τον Οζγκιούρ Οζέλ από την ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) και να επαναφέρει στο προσκήνιο τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου προκάλεσε πολιτικό σεισμό στη γείτονα και έντονη νευρικότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Αναμένουμε ότι οι απώλειες των συναλλαγματικών αποθεμάτων θα συνεχιστούν, σημειώνουν οικονομολόγοι της JPMorgan.
Η εξέλιξη αυτή, που σύμφωνα με αναλυτές αποδυναμώνει την αξιωματική αντιπολίτευση και ανοίγει τον δρόμο για να προκηρύξει πρόωρες εκλογές ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ακόμα και το φθινόπωρο, πυροδότησε κύμα ρευστοποιήσεων, εντείνοντας τις ανησυχίες των επενδυτών για τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση και την πολιτική σταθερότητα στην Αγκυρα. Η απόφαση προκάλεσε έντονες αναταράξεις στις τουρκικές αγορές, με την ισοτιμία της τουρκικής λίρας να αγγίζει νέο ιστορικό χαμηλό, σε 45,74 ανά δολάριο, και το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης να καταγράφει πτώση άνω του 6%, προτού ανακάμψει μερικώς έπειτα από κρατική παρέμβαση. Οι κρατικές τράπεζες πούλησαν περίπου 6 δισ. δολάρια για τη στήριξη της λίρας τις πρώτες ώρες μετά την απόφαση της Πέμπτης (21/5). Ορισμένες εκτιμήσεις της αγοράς ανέβαζαν το συνολικό ποσό παρέμβασης κοντά στα 9 δισ. δολάρια. Την Παρασκευή καταγράφηκε σχετική σταθεροποίηση με μικρή άνοδο των μετοχών, το κλίμα στην Τουρκία ωστόσο παραμένει εξαιρετικά εύθραυστο. Η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι ο Ερντογάν έχει μετατρέψει το δικαστικό σύστημα σε όπλο για να υπονομεύσει τους αντιπάλους του και να ενισχύσει την πολιτική του κυριαρχία, μια κατηγορία που η κυβέρνηση αρνείται. Μέσα στο κλίμα αυτό και με ορατό τον κίνδυνο μιας μαζικής φυγής κεφαλαίων, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης επιχειρεί να ανακόψει το κύμα ανησυχίας που εξαπλώνεται στις αγορές και να καθησυχάσει τους επενδυτές.
Ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ επέστρεψε εσπευσμένα από διεθνείς επαφές στο Λονδίνο και συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η κρίση, το συμβούλιο δεσμεύτηκε για συντονισμένα βήματα με σκοπό τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και τη συνέχιση της διαδικασίας αποπληθωρισμού. Την ίδια στιγμή, ο αντιπρόεδρος της Τουρκίας Τζεβντέτ Γιλμάζ επιχείρησε να υποβαθμίσει το γεγονός, δηλώνοντας από το βήμα επενδυτικού συνεδρίου ότι η τουρκική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται και ότι οι επιπτώσεις των καθημερινών πολιτικών εξελίξεων είναι «καθαρά προσωρινές». Οι διεθνείς αναλυτές και οι οίκοι αξιολόγησης ωστόσο εμφανίζονται πολύ πιο επιφυλακτικοί, επισημαίνοντας ότι η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με οξύτατες πολιτικοοικονομικές προκλήσεις. Η οικονομία της χώρας δέχεται ήδη μεγάλες πιέσεις από τον πόλεμο στο Ιράν, ο οποίος επιβαρύνει σημαντικά το ισοζύγιο, καθώς η χώρα εισάγει σχεδόν τα τρία τέταρτα των ενεργειακών αναγκών της. Με τον πληθωρισμό να καλπάζει στο 33%, οικονομολόγοι προειδοποιούν για τον κίνδυνο νέων απωλειών, καθώς οι πολιτικοί κίνδυνοι ενδέχεται να ενισχύσουν την εκροή των ξένων κεφαλαίων.
«Αναμένουμε ότι οι απώλειες των συναλλαγματικών αποθεμάτων θα συνεχιστούν (…) καθώς οι εκροές κεφαλαίων επιμένουν εν μέσω εντεινόμενων πολιτικών κινδύνων και ενός δύσκολου εξωτερικού περιβάλλοντος», έγραψαν σε σημείωμα οι οικονομολόγοι της JPMorgan.
Η πολιτική κρίση πάντως αναμένεται να έχει και συνέχεια, καθώς ο ανατραπείς ηγέτης του CHP Οζγκιούρ Οζέλ ξεκαθάρισε ότι θα αντισταθεί στην απόφαση, με την ηγεσία του κόμματος να παραμένει οχυρωμένη στα κεντρικά γραφεία του κόμματος ενόψει της έφεσης στο Ανώτατο Δικαστήριο. Το CHP άσκησε έφεση κατά της απόφασης, νομικοί εμπειρογνώμονες ωστόσο λένε ότι η ετυμηγορία θα μπορούσε να διαρκέσει πάνω από ένα χρόνο. Ο Κιλιτσντάρογλου, σημειωτέον, ηγήθηκε του κόμματος για 13 χρόνια χωρίς να κερδίσει εθνικές εκλογές. Ο Οζέλ αντιθέτως εξασφάλισε μια αποφασιστική νίκη επί του AKP του προέδρου Ερντογάν στις δημοτικές εκλογές του 2024, στην πρώτη του εκλογική αναμέτρηση ως ηγέτης. Το Σάββατο ζήτησε τη διεξαγωγή νέου συνεδρίου του κόμματος το συντομότερο δυνατό, ενώ ο Κιλιτσντάρογλου δήλωσε ότι το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί σε «κατάλληλη» χρονική στιγμή. Οι επόμενες εθνικές εκλογές στην Τουρκία έχουν οριστεί για το 2028, ο Ερντογάν όμως, που βρίσκεται στο τιμόνι της χώρας εδώ και δύο δεκαετίες, μπορεί να προκηρύξει πρόωρες εκλογές. Ο κύριος αντίπαλός του, ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, μέλος του CHP, βρίσκεται στη φυλακή από τον Μάρτιο του περασμένου έτους και δικάζεται για κατηγορίες διαφθοράς.
