Το Ντέλαγουερ θεωρείται «φορολογικός παράδεισος» για εταιρείες στις ΗΠΑ, αλλά όχι επειδή δεν έχει φόρους γενικά. Γιατί έχει και παραέχει φόρους. Δεν έχει ΦΠΑ, δεν φορολογεί το κέρδος, αλλά έχει έναν φόρο στον τζίρο, διαφορετικό για κάθε κλάδο.
Το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς προφανώς μετράει. Ομως η μεγάλη διαφορά βρίσκεται αλλού. Στο πολύ ευέλικτο εταιρικό δίκαιο. Η 46η πολιτεία των ΗΠΑ διαθέτει ειδικό δικαστήριο εταιρικών διαφορών, επιτυγχάνοντας γρήγορες αποφάσεις και μεγάλη ασφάλεια δικαίου στους επενδυτές. Η ίδρυση εταιρείας είναι εύκολη, με γρήγορες διαδικασίες και ελάχιστη γραφειοκρατία. Γενικώς έχει φτιαχτεί γι’ αυτή τη δουλειά, διαθέτοντας ένα εκατομμύριο πληθυσμό και πάνω από δύο εκατομμύρια εγγεγραμμένα νομικά πρόσωπα.
Στην έκθεσή του για την ενιαία αγορά στην Ευρωπαϊκή Ενωση το 2024, ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα αναφερόταν με έμφαση στην ανάγκη να δημιουργηθεί ένα «ευρωπαϊκό Ντέλαγουερ». Το υπενθύμισε και κατά την πρόσφατη παρουσία του στην Ελλάδα και στη συζήτηση που είχε στην «Κ». Η Ευρώπη, είπε, έχει διαφορετικά αδειοδοτικά και καθεστώτα φορολόγησης των επιχειρήσεων, όσα και οι χώρες-μέλη, γεγονός που στερεί από τις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να μεγαλώσουν, να αποκτήσουν μέγεθος ικανό να ανταγωνιστούν τους κολοσσούς των ΗΠΑ και της Κίνας.
Το εντυπωσιακό της παρατήρησης Λέτα είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση πέρασε δεκαετίες μιλώντας για ενιαία αγορά και κατέληξε να έχει 27 φορολογικά καθεστώτα, 27 ρυθμιστικές αρχές και 27 διαφορετικές γραφειοκρατίες. Συνολικά, περίπου 27 τρόπους για να αποθαρρύνει όποιον θέλει να επενδύσει σοβαρά. Την ίδια στιγμή οι ΗΠΑ έφτιαξαν ένα οικοσύστημα όπου μια εταιρεία μπορεί να γεννηθεί σε ένα γκαράζ, να αποκτήσει δομή στο Ντέλαγουερ, να χρηματοδοτηθεί στην Καλιφόρνια και να δραστηριοποιείται σε όλη την αμερικανική αγορά. Στην Ε.Ε. τώρα ανακαλύπτουμε ότι απέναντι στις αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες και στα κινεζικά κρατικά μεγαθήρια, εμείς δεν έχουμε να επιδείξουμε επιχειρήσεις σοβαρού μεγέθους. Οσο η Ευρώπη συζητούσε για κανονισμούς, οι Αμερικανοί έχτιζαν κολοσσούς.
Εδώ μπαίνει η ιδέα του «ευρωπαϊκού Ντέλαγουερ». Οχι ως φορολογικού παραδείσου. Αυτό είναι εύκολη και λαϊκίστικη ανάγνωση. Αλλά ως κοινού επιχειρηματικού πλαισίου. Η Ελλάδα παρακολουθεί τη συζήτηση, καθώς γνωρίζει περισσότερο από όλες τις χώρες-μέλη τι σημαίνει να μην έχεις παραγωγικό μέγεθος. Το έζησε στην κρίση, προσπαθεί να το διορθώσει σήμερα δημιουργώντας εταιρείες-περιφερειακές δυνάμεις σαν τη ΔΕΗ. Το πρόβλημα είναι ότι δεν το κάνουμε οργανωμένα και δεν περνάει ούτε καν από το μυαλό μας η δημιουργία ενός «ελληνικού Ντέλαγουερ».
