Είναι πλέον κοινό μυστικό ότι η επιθετική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ προσφέρει στην Κίνα την ευκαιρία να παρουσιάζεται ως ο αξιόπιστος εταίρος για όσους έχουν απογοητευτεί από την Ουάσιγκτον. Τώρα υιοθετεί νέα εμπορική πολιτική, που έρχεται σε οξεία αντίθεση με τους εχθρικούς και εκδικητικούς δασμούς του Αμερικανού προέδρου. Κατήργησε χθες όλους τους δασμούς στα προϊόντα όλων των αφρικανικών χωρών, με εξαίρεση μόνον εκείνα του βασιλείου του Εσουατίνι, της πρώην Ζουαζιλάνδης δηλαδή, όπως είναι ακόμη γνωστή η μικρή αφρικανική χώρα. Ο λόγος της εξαίρεσης είναι οι δεσμοί που διατηρεί με την Ταϊβάν.
Πρόκειται για τη διεύρυνση μιας εμπορικής πολιτικής άνευ δασμών που εγκαινίασε η Κίνα τον Σεπτέμβριο του 2024 αρχικά σε 33 αφρικανικές χώρες. Με τη γενίκευση της απαλλαγής από δασμούς και αρχής γενομένης από χθες, η πολιτική αυτή καλύπτει 53 χώρες. Δεν έχει πάντως διευκρινιστεί πλήρως ποιο ακριβώς θα είναι εφεξής το καθεστώς και ποιες οι επί μέρους πτυχές της εμπορικής πολιτικής της προς τη Μαύρη Ηπειρο. Το Πεκίνο, πάντως, σπεύδει να εγκωμιάσει την πολιτική του υπερηφανευόμενο ότι η Κίνα είναι η πρώτη χώρα στον κόσμο που προσφέρει μονομερώς ελεύθερο εμπόριο χωρίς καθόλου δασμούς στις χειμαζόμενες οικονομίες της Αφρικής. Οι αναλυτές σπεύδουν, ωστόσο, να επισημάνουν ότι η Κίνα απλώς δράττεται της ευκαιρίας για να ενισχύσει το προφίλ της ήπιας δύναμης. Υπογραμμίζουν, επίσης, ότι οι δασμοί σπανίως αποτελούν το βασικό εμπόδιο στην εξισορρόπηση των εμπορικών σχέσεων ανάμεσα στην Κίνα και την Αφρική, που παρουσιάζει χαώδες εμπορικό έλλειμμα με τη δεύτερη οικονομία του κόσμου.
Το νέο καθεστώς, που τέθηκε σε ισχύ από χθες, καλύπτει 53 από τις 54 χώρες της Αφρικής.
Σχολιάζοντας σχετικά η Λόρεν Τζόνσον, συνεργάτις του Aust China Institute, τονίζει ότι «η Κίνα παρουσιάζεται ως απελευθερωτής στο εμπόριο με την Αφρική και ως φίλος και όχι μόνον εμπορικός εταίρος, σε αντίθεση με τον Ντόναλντ Τραμπ και τις ΗΠΑ». Σημειωτέον ότι τον Αύγουστο η Ουάσιγκτον είχε επιβάλει σε ορισμένες αφρικανικές χώρες δασμούς ύψους έως και 30%, τους περισσότερους από τους οποίους αναγκάστηκε να αποσύρει και να τους περιορίσει στο 10% όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάνθηκε ότι είναι παράνομοι. Οπως επισημαίνει πάντως η Τζόνσον, με την επέκταση του καθεστώτος χωρίς δασμούς ενδέχεται να αυξηθούν πράγματι οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων από τις αφρικανικές χώρες, «που σημαίνει ότι θα είναι ευκολότερο να αυξηθεί το εισόδημα των αγροτικών περιοχών, να βελτιωθεί η παραγωγικότητά τους και τελικά να μειωθεί η φτώχεια και η ένδεια στις φτωχές χώρες της Αφρικής».
Η Τζόνσον υπογραμμίζει πάντως ότι στην πράξη οι σινοαφρικανικές εμπορικές σχέσεις χαρακτηρίζονται από μεγάλη ανισότητα και ανισορροπία, που αποβαίνει σταθερά εις όφελος της Κίνας. Οι εξαγωγές κινεζικών προϊόντων στην Αφρική υπερβαίνουν σαφώς τις εξαγωγές των αφρικανικών χωρών στην Κίνα και το χάσμα εξακολουθεί να διευρύνεται. Το εμπορικό έλλειμμα της Αφρικής από το διμερές εμπόριο με την Κίνα σημείωσε αύξηση το περασμένο έτος και έφτασε στα 102 δισ. δολ.
Σε ό,τι αφορά το είδος των αφρικανικών εξαγωγών στην Κίνα, αυτές στην πλειονότητά τους δεν είναι παρά μόνον μέταλλα και πρώτες ύλες, μεταξύ των οποίων πετρέλαιο και σιδηρομετάλλευμα. Μια σταθερή εμπορική σχέση χωρίς δασμούς θα επιφέρει οφέλη στις αφρικανικές χώρες και ιδιαιτέρως αναμένεται να ωφεληθούν οι πιο ανεπτυγμένες και βιομηχανικές οικονομίες της ηπείρου, όπως η Νότιος Αφρική και το Μαρόκο.
