Σε μια στιγμή εξαιρετικά ευαίσθητη για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν χθες ότι εγκαταλείπουν τον ΟΠΕΚ και το διευρυμένο σχήμα του με τη συμμετοχή της Ρωσίας, το γνωστό ως ΟΠΕΚ+, αποδυναμώνοντας καθοριστικά το διεθνές καρτέλ πετρελαίου και προσφέροντας σημαντική νίκη στον Ντόναλντ Τραμπ. Η είδηση έχει ήδη χαρακτηριστεί από αναλυτές του κλάδου ως «η αποχώρηση που θα έχει τις μεγαλύτερες επιπτώσεις» στην ιστορία του πετρελαίου καθώς διακόπτει σχεδόν έξι δεκαετίες συμμετοχής των Εμιράτων στον ΟΠΕΚ.
Πρακτικά, πάντως, η αποχώρηση των Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ δεν πρόκειται να επηρεάσει τόσο την προσφορά πετρελαίου. Θεωρητικά απελευθερώνει την παραγωγή του από τις ποσοστώσεις που καθόριζε στην πραγματικότητα η ντε φάκτο ηγετική δύναμη του διεθνούς καρτέλ πετρελαίου, η Σαουδική Αραβία. Στην πράξη όμως το μεγαλύτερο μέρος της παραμένει, έτσι κι αλλιώς, εγκλωβισμένο στα αποκλεισμένα Στενά του Ορμούζ. Ο πραγματικός αντίκτυπος της απόφασης είναι κατά κύριο λόγο γεωπολιτικής φύσης, καθώς πρόκειται για τα Εμιράτα που είναι ιδρυτικό μέλος του ΟΠΕΚ και τρίτο σε παραγωγή πετρελαίου στο καρτέλ. Εδώ και χρόνια το Ινστιτούτο Baker είχε προειδοποιήσει πως σε περίπτωση αποχώρησης των Εμιράτων θα είναι η σημαντικότερη αποχώρηση στην ιστορία του ΟΠΕΚ και θα επισκιάσει την έξοδο του Κατάρ το 2019.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένως καταφερθεί εναντίον του ΟΠΕΚ κατηγορώντας τον ότι «εκμεταλλεύεται τον υπόλοιπο κόσμο» διογκώνοντας τις τιμές του πετρελαίου.
Πράγματι η αποχώρηση αποκαλύπτει τις φυγόκεντρες δυνάμεις στους κόλπους του διεθνούς καρτέλ πετρελαίου. Η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία, σύμμαχος του ΟΠΕΚ από το 2016, αγωνίζονται να συγκρατήσουν τις διαλυτικές τάσεις και να διασφαλίσουν την ενότητα στο καρτέλ, τη συχνά απολύτως φαινομενική ενότητα εν μέσω χαοτικών διαφωνιών, καθώς επιθυμούν να διατηρήσουν την επιρροή που ασκούν στη διαμόρφωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου. Κι αυτό γιατί τα τελευταία χρόνια τα κράτη-μέλη του ΟΠΕΚ κυριολεκτικά φυλλορρούν εφόσον το Κατάρ έφυγε το 2019, ο Ισημερινός λίγο μετά το Κατάρ, η Ινδονησία ανέστειλε τη συμμετοχή της το 2016 και η Ανγκόλα την 1η Ιανουαρίου 2024. Ορισμένοι αναλυτές της αγοράς πετρελαίου φτάνουν στο σημείο να προβλέπουν πως η αποχώρηση των Εμιράτων θα προκαλέσει χάος στον ΟΠΕΚ και περιμένουν με ενδιαφέρον να παρακολουθήσουν την επόμενη συνεδρίασή του.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένως καταφερθεί εναντίον του ΟΠΕΚ κατηγορώντας τον ότι «εκμεταλλεύεται τον υπόλοιπο κόσμο» διογκώνοντας τις τιμές του πετρελαίου. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει, άλλωστε, συνδέσει τη στρατιωτική στήριξη των ΗΠΑ προς τις χώρες του Κόλπου με τις τιμές του πετρελαίου, υποστηρίζοντας πως η υπερδύναμη προσφέρει προστασία στα μέλη του ΟΠΕΚ, ενώ την ίδια στιγμή εκείνα «χρησιμοποιούν την Αμερική για να διατηρούν τις τιμές του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα». Η απόφαση των Εμιράτων να αποχωρήσουν δεν εξέπληξε, πάντως, όσους παρακολουθούν τα τεκταινόμενα, καθώς είναι πολύς καιρός που κυοφορείτο ένταση στις σχέσεις τους με τη Σαουδική Αραβία με αιχμή τις ποσοστώσεις της παραγωγής του. Βάσει αυτών των ποσοστώσεων, τα Εμιράτα ήταν αναγκασμένα να περιορίσουν την παραγωγή τους περίπου στα 3 εκατ. βαρέλια την ημέρα, αν και στην πραγματικότητα η παραγωγική τους δυνατότητα υπερβαίνει τα 4 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Ως εκ τούτου, τα Εμιράτα διεκδικούσαν το δικαίωμα να αυξήσουν την παραγωγή τους στα 5 εκατ. βαρέλια την ημέρα μέχρι το 2027.
Τον ρόλο του καταλύτη έπαιξε ο πόλεμος στην Υεμένη, καθώς οι ένοπλες δυνάμεις της Σαουδικής Αραβίας απέτρεψαν τη μεταφορά φορτίου όπλων που προόριζαν τα Εμιράτα για τη νότια Υεμένη στις αρχές του έτους. Εκτοτε έχει ανοίξει αγεφύρωτο ρήγμα στις σχέσεις τους. Οι διενέξεις στους κόλπους του ΟΠΕΚ συχνά οφείλονται στις ποσοστώσεις, αλλά πολλές φορές ποικίλλουν σημαντικά στην ποιότητά τους. Το Αμπου Ντάμπι, για παράδειγμα, παρουσιαζόταν ανέκαθεν περισσότερο ως κέντρο οικονομικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας και χώρα-μέλος του ΟΟΣΑ, παρά ως μέλος του ΟΠΕΚ και παραγωγός πετρελαίου. Είναι, άλλωστε, στενός σύμμαχος της Ουάσιγκτον με την οποία έχει συνάψει συμφωνία συνεργασίας για την από κοινού ανάπτυξη καθαρής ενέργειας αξίας 100 δισ. δολ. και έχει θέσει εθνικό στόχο το μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα μέχρι το 2050. Αυτή η τελευταία δέσμευσή του δύσκολα μπορεί να συμβιβαστεί με την ιδιότητα του μέλους διεθνούς καρτέλ πετρελαίου. Εχει προηγηθεί η κριτική που άσκησαν τα Εμιράτα στις άλλες αραβικές χώρες επειδή δεν κατέβαλαν μεγαλύτερες προσπάθειες για να προστατευτούν και να προστατέψουν αλλήλους από τις επιθέσεις του Ιράν.
