Σχεδόν δύο μήνες αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν την επίθεσή τους κατά του Ιράν, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή απειλεί την παγκόσμια τουριστική βιομηχανία με σοβαρές επιπτώσεις. Επειτα από το πρώτο σοκ, όταν εκατομμύρια ταξιδιώτες αναγκάστηκαν να ακυρώσουν τις μετακινήσεις τους σε δημοφιλείς προορισμούς, όπως το Ντουμπάι, λόγω αναστολής των πτήσεων, η αβεβαιότητα παραμένει. Η εκτίναξη του κόστους των αεροπορικών εισιτηρίων σημαίνει ότι οι καλοκαιρινές διακοπές είναι πλέον απλησίαστες για πολλούς, με αποτέλεσμα η τάση του «staycation» να αναδεικνύεται σε μια από τις κορυφαίες της χρονιάς.
Η περίπτωση της Λόρνα Ντέιβις είναι χαρακτηριστική. Αφότου αναγκάστηκε να ακυρώσει το ταξίδι που θα έκανε μαζί με φίλους στο Ντουμπάι τον Ιούνιο, η Λονδρέζα άρχισε να ψάχνει για έναν νέο προορισμό για τις καλοκαιρινές της διακοπές. Οταν κοίταξε τις τιμές για προορισμούς όπως οι Μαλδίβες, ο Μαυρίκιος και το Μπαλί ξαφνιάστηκε με το πόσο είχε αυξηθεί το κόστος των αεροπορικών εισιτηρίων, γι’ αυτό και στράφηκε σε πιο κοντινές επιλογές. Ομως, ακόμη και στην Ελλάδα οι τιμές ήταν υψηλότερες από ό,τι συνήθως και συνεχίζουν να αυξάνονται, διαπίστωσε. «Ψάχνω όλη μέρα να κάνω μία κράτηση, πριν αυξηθούν ακόμη περισσότερο οι τιμές», λέει στο CNN.
Με τα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνάει υπό κανονικές συνθήκες το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και φυσικού αερίου, να παραμένουν κλειστά, οι αεροπορικές εταιρείες βλέπουν το κόστος των καυσίμων τους να αυξάνεται κατακόρυφα. Επειτα από τις μαζικές ακυρώσεις πτήσεων κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, πλέον η κατάσταση έχει ομαλοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό, όμως οι τιμές των εισιτηρίων έχουν αυξηθεί. Μάλιστα, πολλές εταιρείες αναγκάζονται να εγκαταλείψουν δεκάδες δρομολόγια, αφού είναι αδύνατον να τα λειτουργήσουν με κέρδος.
«Θα υπάρχουν υψηλότερες τιμές, λιγότερη χωρητικότητα και λιγότεροι άνθρωποι που θα ταξιδέψουν αυτό το καλοκαίρι από ό,τι αναμενόταν», λέει στο CNN ο Νταν Ακινς, οικονομολόγος από την εταιρεία συμβούλων αερομεταφορών Flightpath Economics. «Επομένως, τίποτα από αυτά δεν είναι καλό για την ταξιδιωτική βιομηχανία».
Οι αεροπορικές εταιρείες στην Ευρώπη και στην Ασία, οι οποίες εξαρτώνται περισσότερο από τα εισαγόμενα αεροπορικά καύσιμα, έχουν πληγεί ιδιαίτερα σκληρά. Οι ΗΠΑ είναι μεν ο κορυφαίος εξαγωγέας καυσίμων για αεροπλάνα, όμως και αυτές επηρεάζονται από τις διακυμάνσεις των τιμών.
Η κατάσταση είναι πλέον τόσο δραματική, ώστε στις 16 Απριλίου ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποίησε ότι τα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων στην Ευρώπη ίσως να επαρκούν για περίπου έξι εβδομάδες.
Το κλείσιμο του εναερίου χώρου γύρω από τις ζώνες των συγκρούσεων έχει επίσης επιπτώσεις, καθώς αεροπορικές εταιρείες όπως η Emirates και η Qatar Airways αναγκάζονται να αναδρομολογούν τις πτήσεις τους και άρα να καίνε περισσότερα καύσιμα. Πολλές πτήσεις από την Ευρώπη προς την Ασία αναγκάζονται να περάσουν από έναν στενό διάδρομο πάνω από τη Γεωργία και το Αζερμπαϊτζάν ή να ακολουθήσουν μακρύτερες διαδρομές πιο νότια.
Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι ταξιδιώτες που επιλέγουν αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους και φθηνά εισιτήρια χωρίς πολλά έξτρα θα πληγούν περισσότερο, λέει ο Ακινς.
Οι προτιμήσεις των ταξιδιωτών απομακρύνονται από δημοφιλείς ή μακρινούς προορισμούς, αυξάνεται η τάση για διακοπές κοντά στον τόπο διαμονής.
Η Virgin Atlantic αύξησε τις τιμές ορισμένων εισιτηρίων της κατά σχεδόν 500 δολάρια, ενώ πρόσθεσε και επίναυλο καυσίμων στα εισιτήρια οικονομικής θέσης. Η αυστραλιανή Qantas περιέκοψε το 5% των εσωτερικών πτήσεών της, ενώ παρόμοιες κινήσεις έκαναν και οι Cathay Pacific και United Airlines. Η γερμανική Lufthansa ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα την περικοπή 20.000 πτήσεων μικρών αποστάσεων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Αλλες αεροπορικές εταιρείες, όπως οι Delta, SAS, Air Canada, China Eastern Airlines και Sichuan Airlines έχουν επίσης μειώσει τα πτητικά προγράμματά τους, ενώ ορισμένες αυξάνουν και τις χρεώσεις αποσκευών.
Η ιστοσελίδα κρατήσεων Expedia διαπιστώνει ήδη ότι οι ταξιδιώτες αλλάζουν τη συμπεριφορά τους λόγω του αυξανόμενου κόστους, με τις προτιμήσεις τους να απομακρύνονται από δημοφιλείς ή μακρινούς προορισμούς.
Στις ΗΠΑ, προορισμοί όπως η Νέα Υόρκη, το Λος Αντζελες, το Μαϊάμι και η Χονολουλού αντικαθίστανται από τη Φιλαδέλφεια, το Παλμ Σπρινγκς, το Φορτ Λόντερντεϊλ και το Πουέρτο Ρίκο.
Στην Ευρώπη, οι ταξιδιώτες στρέφονται από το Λονδίνο, το Παρίσι και τη Ρώμη προς το Δουβλίνο και τις Βρυξέλλες, σημειώνει το CNN. Σύμφωνα με την αμερικανική ταξιδιωτική υπηρεσία Going, οι αναζητήσεις προς το Σαν Χοσέ – Σαν Φρανσίσκο έχουν αυξηθεί κατά 101%, ενώ το ενδιαφέρον για ευρωπαϊκούς προορισμούς όπως η Ιταλία και η Πορτογαλία αυξήθηκε κατά 20% και 22% αντιστοίχως, την ώρα που η δημοτικότητα του Ηνωμένου Βασιλείου μειώνεται.
«Με την απρόβλεπτη αγορά αεροπορικών εισιτηρίων, η καλύτερη στρατηγική για τους ταξιδιώτες είναι να στραφούν σε προορισμούς που είναι προβλέψιμα προσιτοί», λέει η Κέιτι Νάστρο της Going.
Την ίδια στιγμή, με τις τιμές της βενζίνης να αυξάνονται, και οι διακοπές με το αυτοκίνητο χάνουν την ελκυστικότητά τους.
«Ετσι, έχουμε λιγότερους ανθρώπους που ταξιδεύουν αεροπορικώς και λιγότερους ανθρώπους που ταξιδεύουν με αυτοκίνητο, κυρίως λόγω του κόστους των μετακινήσεων», εξηγεί ο Ακινς. «Αυτό σημαίνει ότι φέτος μπορεί να είναι η χρονιά του staycation», σημειώνει, αναφερόμενος στις διακοπές κοντά στον τόπο διαμονής.
Πρόκειται για μια τάση που είναι ήδη αισθητή στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η αλυσίδα οικογενειακών θερέτρων Butlins διαπιστώνει «σημαντική» αύξηση στη ζήτηση για διακοπές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, μια κίνηση που ο διευθύνων σύμβουλος Τζον Χένρι Πίκαπ αποδίδει στον πόλεμο. Οι εκτός σεζόν διακοπές έχουν επίσης αυξηθεί κατά 40% σε ετήσια βάση.
