Οι δύο πόλεμοι που έχουν συγκλονίσει τον κόσμο τα τελευταία χρόνια, ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, έχουν δώσει ώθηση στη χρήση του γουάν, του κινεζικού νομίσματος, διευκολύνοντας ένα φιλόδοξο στρατηγικό σχέδιο του Πεκίνου. Και την ίδια στιγμή αυξάνουν εντυπωσιακά τον δανεισμό τους στο κινεζικό νόμισμα οι μεγαλύτερες αμερικανικές τράπεζες, με πρώτη την Goldman Sachs.
Καταλυτικός παράγοντας έχει σταθεί η επιβολή κυρώσεων από τις ΗΠΑ καθώς έχει στρέψει στο γουάν όσες χώρες έχουν αντιπαλότητα με την υπερδύναμη και προσπαθούν να παρακάμψουν το χρηματοπιστωτικό σύστημά της. Η Κίνα προωθεί εδώ και 20 χρόνια τη χρήση του γουάν προκειμένου να οικοδομήσει διεθνείς χρηματοοικονομικούς δεσμούς και να διασφαλίσει τις αναγκαίες τεχνολογικές δομές για ένα διεθνώς αποδεκτό νόμισμα, και οι πρόσφατες εξελίξεις δικαιώνουν τα σχέδιά της και δείχνουν πως οι προσπάθειές της αποδίδουν καρπούς. Σύμφωνα με πληροφορίες της Lloyd’s List Intelligence, τουλάχιστον δύο εμπορικά πλοία έχουν πληρώσει το Ιράν σε γουάν για την ασφαλή διέλευσή τους από τα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, στοιχεία του Atlantic Council, αμερικανικής δεξαμενής σκέψης, φέρουν τις πληρωμές μέσω του δικτύου της Κίνας να έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν 50% μόνο στη διάρκεια του περασμένου μήνα, καθώς πολλές χώρες θέλησαν να αγοράσουν πετρέλαιο από το Ιράν. Και το Ιράν διεκπεραιώνει πλέον το μεγαλύτερο μέρος των εμπορικών σχέσεών του πληρώνοντας σε γουάν.
Τον προηγούμενο μήνα οι πληρωμές μέσω του δικτύου της Κίνας αυξήθηκαν κατά σχεδόν 50%, καθώς πολλές χώρες θέλησαν να αγοράσουν πετρέλαιο από το Ιράν.
Στο μεταξύ, οι αμερικανικές τράπεζες έχουν αυξήσει φέτος σημαντικά τον δανεισμό τους σε γουάν, καθώς η αγορά χρέους της Κίνας προσφέρει καλύτερες αποδόσεις όταν τα επιτόκια παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Ετσι, ο συνολικός δανεισμός σε ομόλογα γουάν έχει φθάσει φέτος στα 300 δισ. γουάν, ποσό αντίστοιχο των 44 δισ. δολ., υπερδιπλάσιο του αντίστοιχου που είχε καταγραφεί το περασμένο έτος όταν ήδη είχε θεωρηθεί ρεκόρ. Σε ό,τι αφορά τον δανεισμό των αμερικανικών τραπεζών σε γουάν, έφθασε στο ρεκόρ των 47,5 δισ. γουάν, ποσό αντίστοιχο περίπου των 7 δισ. δολ., με το μεγαλύτερο μέρος τους να έχει δανειστεί η Goldman Sachs. Είναι σαφές ότι ο δανεισμός αυτός ενισχύει τον ρόλο του γουάν στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές συναλλαγές. Το ποσοστό του κινεζικού νομίσματος στις διεθνείς συναλλαγές παραμένει, βέβαια, ακόμη χαμηλό, καθώς δεν υπερβαίνει το 3%.
Το σχέδιο της Κίνας για προώθηση της διεθνούς χρήσης του γουάν έχει προσκρούσει σε δικές της προβληματικές επιλογές, όπως οι επίμονα σκληροί έλεγχοι στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, που καθιστούν το νόμισμα λιγότερο ελκυστικό ως επένδυση. Το Πεκίνο ασκεί σκληρούς ελέγχους στις ροές κεφαλαίων. Οι πολίτες μπορούν να μεταφέρουν στο εξωτερικό μόνο μικρά ποσά, ενώ οι ξένοι επενδυτές οφείλουν να τηρούν αυστηρές ποσοστώσεις και να υποβάλλουν αιτήσεις προς έγκριση από τις Αρχές όταν θέλουν να επενδύσουν σε κινεζικές μετοχές και κινεζικά ομόλογα. Οπως επισημαίνουν, πάντως, αναλυτές, για την Κίνα ζητούμενο δεν είναι απαραιτήτως ο μάλλον ανέφικτος με τα σημερινά δεδομένα στόχος να εκτοπίσει το δολάριο και να καταλάβει εκείνη την πρώτη θέση με το γουάν ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Για το Πεκίνο είναι αρκετό να επιτύχει τη θέσπιση εναλλακτικού χρηματοπιστωτικού συστήματος που θα αποτελεί διέξοδο για κάθε έκτακτη κατάσταση και θα αποδυναμώσει την ασφυκτική κυριαρχία της Ουάσιγκτον στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές συναλλαγές.
Ετσι κι αλλιώς η Κίνα έχει εδώ και χρόνια μεριμνήσει προκειμένου να θωρακιστεί από γεωπολιτικές κρίσεις αναπτύσσοντας μια υποδομή χρηματοπιστωτικού συστήματος που λειτουργεί παράλληλα με το σύστημα του δολαρίου. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 έχει, άλλωστε, συνάψει συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων με δεκάδες κεντρικές τράπεζες, προσφέροντάς τους τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν το γουάν και να παρακάμπτουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα του δολαρίου. Πρόκειται για συμφωνίες συνολικής αξίας 600 δισ. δολ. που συσφίγγουν τις σχέσεις της Κίνας με άλλες χώρες στις οποίες προσφέρουν ρευστότητα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και επεκτείνουν την επιρροή της σε περιόδους χρηματοπιστωτικών κρίσεων.
