Επιβάλλοντας δυσβάσταχτους έως και απαγορευτικούς δασμούς στα προϊόντα της Κίνας ή και άλλων χωρών, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εξωθήσει τις εξαγωγικές επιχειρήσεις να οξύνουν την ευρηματικότητά τους και να αναζητήσουν διαύλους μέσω των οποίων θα πουλήσουν τα προϊόντα τους στις ΗΠΑ, καταβάλλοντας, όμως, πολύ μικρότερους δασμούς από όσους θα ήθελε ο Αμερικανός πρόεδρος. Υπολογίζεται, έτσι, πως η αξία αυτών των προϊόντων που εισάγονται στις ΗΠΑ διά της τεθλασμένης ανέρχεται κάθε χρόνο σε 300 δισ. δολ. Είναι πιθανότατα κινεζικής κατασκευής, αλλά έχουν περάσει μέσα από τις χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας και το Μεξικό.
Η εικόνα προκύπτει από την επεξεργασία των στοιχείων που διαθέτει η πλατφόρμα εφοδιαστικών αλυσίδων Altana και καταδεικνύει ότι πολλές εισαγωγές έρχονται στις ΗΠΑ μέσω των χωρών της νοτιοανατολικής Ασίας, για τις οποίες ισχύουν χαμηλότεροι δασμοί, ενώ συχνά ο ενδιάμεσος σταθμός είναι το Μεξικό, που χαίρει ευνοϊκής μεταχείρισης χάρη στην τριμερή συμφωνία του με τις ΗΠΑ και τον Καναδά. Σε ό,τι αφορά τις μεταφορτώσεις αυτού του είδους δεν είναι απαραιτήτως παράνομες, καθώς στο πλαίσιο του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος τόσο η παραγωγή προϊόντων ή εξαρτημάτων όσο και η συναρμολόγησή τους γίνονται συχνά σε πολλές και διάφορες χώρες, ενώ οι επιχειρήσεις φορτώνουν τα προϊόντα τους σε μεγάλα λιμάνια για να μεταφέρουν το φορτίο από το ένα πλοίο σε άλλο. Ειδικότερα, εξαρτήματα που έχουν παραχθεί στην Κίνα χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο για την παραγωγή νέων προϊόντων στις βιομηχανίες του Βιετνάμ, για παράδειγμα, και αργότερα εξάγονται στις ΗΠΑ. Δεν είναι, άλλωστε, καινούργια τακτική η μεταφορά προϊόντων στο Μεξικό με σκοπό την εξαγωγή τους από εκεί στις ΗΠΑ.
Τους πρώτους δέκα μήνες του 2025 οι «ύποπτες» εισαγωγές σημείωσαν αύξηση 75% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024.
Σύμφωνα με την πλατφόρμα Altana, την οποία χρησιμοποιεί η αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας Τελωνείων και Συνόρων, εκτιμάται πως τους πρώτους δέκα μήνες του περασμένου έτους οι «ύποπτες» συναλλαγές αυτού του είδους σημείωσαν αύξηση 75% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Σε απόλυτους αριθμούς αυξήθηκαν από τα 100 εκατ. στα 188,5 εκατ συναλλαγές. Οπως επισημαίνει, πάντως, σχετικό ρεπορτάζ του Bloomberg, η μεγάλη αύξηση αυτών των ύποπτων εισαγωγών θέτει ερωτήματα για το κατά πόσον όσα προϊόντα εισέρχονται στις ΗΠΑ έχουν υποστεί τις απαιτούμενες αλλαγές σε κάθε σταθμό της πορείας τους, ώστε να δικαιούνται όντως την ειδική μεταχείριση που προβλέπει η συμφωνία ανάμεσα στο Μεξικό, στις ΗΠΑ και στον Καναδά. Το θέμα σχετίζεται με τους σύνθετους «κανόνες προέλευσης», που καθορίζουν ποια χώρα και ποιο καθεστώς δασμών ισχύει για το εκάστοτε φορτίο προϊόντων. Προκειμένου να χαρακτηριστούν «προέλευσης από το Βιετνάμ», για παράδειγμα, τα ενδιάμεσα προϊόντα που έρχονται από την Κίνα πρέπει να έχουν υποστεί «σημαντικές μεταβολές» ώστε να πληρούν αυτό το κριτήριο και να μπορούν να εισαχθούν στις ΗΠΑ.
Ενας από τους στόχους της πολιτικής δασμών που επιστράτευσε ο Τραμπ είναι ο μόνιμος επαναπατρισμός της παραγωγής και η επιστροφή των βιομηχανιών στις ΗΠΑ και απώτερος στόχος μια διαρθρωτική μείωση της εξάρτησης από τις κινεζικές βιομηχανίες. Οπως, όμως, παραδέχθηκε ενώπιον της επιτροπής μέσων και οδών της Βουλής των Αντιπροσώπων, ο πρόεδρος της εν λόγω επιτροπής, Τζέισον Σμιτ, η μείωση 32% που σημείωσε το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ από τις διμερείς συναλλαγές με την Κίνα δεν φαίνεται να έχει δώσει στις βιομηχανίες κίνητρα για τον επαναπατρισμό τους και δεν έχει επιτύχει την αναγέννηση του μεταποιητικού τομέα της υπερδύναμης. Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει ήδη κάποιες μεταβολές στους κανόνες για το εμπόριο ανάμεσα στις χώρες της Βόρειας Αμερικής και ενδεχομένως μια αύξηση των δασμών στις εισαγωγές αυτοκινήτων, ώστε να εξωθήσει τις βιομηχανίες να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή τους. Παράλληλα, το Μεξικό έχει από το τέλος του περασμένου έτους αυξήσει τους δικούς του δασμούς σε ορισμένα προϊόντα που εισάγει από την Κίνα.
