Η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η πολεμική σύρραξη στο Ιράν θέτει σε νέα βάση τον μηχανισμό ETS (Σύστημα Εμπορίας Ρύπων) που έχει δρομολογήσει η Κομισιόν, με τα κράτη-μέλη να αξιολογούν την πρόταση από διαφορετική αφετηρία και στόχευση και την Επιτροπή να προσπαθεί να συγκεράσει απόψεις και να βρει μια ισορροπία μεταξύ «πράσινης» πολιτικής και επιβίωσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Το ETS, που λειτουργεί από το 2005, αποτελεί το βασικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ενωσης για τη μείωση των εκπομπών CO2. Περίπου 10.000 μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και βιομηχανικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη υποχρεούνται να αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών για κάθε τόνο CO2 που εκπέμπουν. Το κόστος αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 11% των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών. Η αύξηση του κόστους έχει προκαλέσει πιέσεις από ορισμένους ηγέτες, όπως η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, η οποία έχει ζητήσει ακόμη και την προσωρινή αναστολή του ETS για σταθμούς παραγωγής ενέργειας, προκειμένου να περιοριστεί η άνοδος των τιμών ενέργειας που σχετίζεται με τον πόλεμο στο Ιράν.
Αντιθέτως, άλλες κυβερνήσεις, όπως της Σουηδίας και της Ολλανδίας, προειδοποιούν ότι σημαντικές αλλαγές θα μπορούσαν να υπονομεύσουν το κύριο εργαλείο της Ευρώπης για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Μεταξύ αυτών των δύο διαμετρικά αντίθετων τοποθετήσεων κινούνται και άλλες χώρες της Ευρώπης.
Ενόψει της αυριανής άτυπης συνόδου κορυφής στην Κύπρο, Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία απέστειλαν επιστολές στην Ε.Ε. σε μια προσπάθεια πίεσης στο πλαίσιο της τελικής πρότασης που πρόκειται να παρουσιάσει τον Ιούλιο με στόχο τον επανασχεδιασμό του ETS για τις επόμενες δύο δεκαετίες.
Η Γερμανία στο άτυπο έγγραφο προς την Ε.Ε. προτείνει να μην υπάρξει καμία αλλαγή με το επιχείρημα ότι το ΕTS αποτελεί το δοκιμασμένο βασικό εργαλείο της κλιματικής πολιτικής που βασίζεται στην αγορά. Μέσω του ETS, σύμφωνα με τις γερμανικές θέσεις, η Ε.Ε. κατάφερε να αποσυνδέσει την οικονομική ανάπτυξη από τις εκπομπές ρύπων. Μια πολιτική που αντιμετωπίζει το ETS ως εργαλείο βραχυπρόθεσμων παρεμβάσεων (π.χ. για τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας) είναι καταδικασμένη να αποτύχει και ταυτόχρονα υπονομεύει τον βασικό ρόλο του ως πλαισίου και κινήτρου για επενδύσεις σε απανθρακοποίηση. Η επικείμενη αναθεώρηση, σύμφωνα με τη Γερμανία, πρέπει να επικεντρωθεί στην απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Πρέπει, ακόμη, να προστατεύονται οι πρωτοπόροι της απανθρακοποίησης και να ενθαρρύνονται επενδύσεις και καινοτομία. Απαιτούνται, επίσης, μακροπρόθεσμες λύσεις για το carbon leakage (διαρροή άνθρακα) και ανάπτυξη υποδομών απανθρακοποίησης.
Στον αντίποδα, η Ιταλία εκφράζει ανησυχίες για την αναθεώρηση των benchmarks (πρότυπα για την κατανομή δωρεάν δικαιωμάτων ρύπων). Θεωρεί ότι υπάρχουν προβλήματα βιωσιμότητας για τη βιομηχανία και εντοπίζει κινδύνους για ενεργοβόρους κλάδους (κεραμικά, τσιμέντο, αλουμίνιο). Τα νέα benchmarks, υποστηρίζει, μειώνουν σημαντικά τα δωρεάν δικαιώματα, αυξάνουν το κόστος συμμόρφωσης και βασίζονται σε τεχνολογίες που δεν είναι ακόμη ώριμες. Προτείνει αναβολή αλλαγών μέχρι την πλήρη αναθεώρηση του ETS και προσωρινό «πάγωμα» των benchmarks στα επίπεδα 2021-2025.
Τις ίδιες πάνω-κάτω ανησυχίες εκφράζει και η Ισπανία αν και επιβεβαιώνει τη δέσμευσή της στους κλιματικούς στόχους. Επισημαίνει ότι το ETS πρέπει να μειώνει εκπομπές με αποδοτικό κόστος, να λαμβάνει υπόψη την τεχνολογική ετοιμότητα των κλάδων και ότι τα benchmarks πρέπει να είναι ρεαλιστικά και εφαρμόσιμα. Επισημαίνει επίσης κινδύνους για κλάδους όπως κεραμικά πλακίδια, υαλουργία και ηλεκτρόδια γραφίτη και προτείνει διαφορετικά benchmarks ανά κλάδο.
