Αν το πλήγμα στα οικονομικά των νοικοκυριών είναι αυτό που υπαγορεύει τον οικονομικό αντίκτυπο αυτής της πετρελαϊκής κρίσης, τότε τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά έχουν μεγαλύτερες αποταμιεύσεις από τα αντίστοιχα αμερικανικά, γεγονός που μετριάζει την αφήγηση ότι η Ευρώπη θα υποφέρει περισσότερο. Η σύγκρουση στο Ιράν μπορεί να φτάνει στο τέλος της. Ωστόσο, οκτώ εβδομάδες υψηλών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου και μια πιθανή αργή επιστροφή στην κανονικότητα, σημαίνουν ότι η ανησυχία για τις οικονομικές επιπτώσεις επιμένει.
Το πετρελαϊκό σοκ υπονομεύει την οικονομία με ποικίλους τρόπους – αυξανόμενο κόστος για τις εταιρείες, κρατικές φοροαπαλλαγές και επιδοτήσεις για να μετριαστεί το πλήγμα και μια απότομη αύξηση του πληθωρισμού που θα μπορούσε να επιφέρει υψηλότερο κόστος δανεισμού. Αλλά η επιβάρυνση στα πορτοφόλια των νοικοκυριών είναι ίσως η πιο άμεση, καθώς το υψηλότερο κόστος καυσίμων μειώνει τα διαθέσιμα εισοδήματα και περιορίζει τις δαπάνες. Οι οικονομολόγοι μιλούν για επιχειρήσεις και εργαζομένους που «θα ξεπεράσουν» ένα προσωρινό σοκ. Αλλά το πόσο μπορούν να το κάνουν αυτό εξαρτάται εν μέρει από το τι έχουν αποταμιεύσει εκ των προτέρων. Από αυτή την άποψη, η εικόνα των αποταμιεύσεων των ΗΠΑ λίγο πριν από τον πόλεμο φαίνεται λίγο ανησυχητική, καθώς βρίσκεται κάτω από τα ιστορικά πρότυπα.
Με μόλις 4% τον Φεβρουάριο, το ποσοστό προσωπικής αποταμίευσης ήταν κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον ετών και είχε υποχωρήσει από τον μέσο όρο 26 ετών του 5,5%, μόλις τον περασμένο Απρίλιο. Η ετήσια αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος μειώθηκε την ίδια περίοδο στο 3,9% από 5,1% και η πραγματική, προσαρμοσμένη στον πληθωρισμό ετήσια ανάπτυξη σ’ αυτό το μέτρο ήταν μόλις 1,3% στο τέλος του περασμένου έτους – η χαμηλότερη εδώ και τρία χρόνια. Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ ενισχύθηκε απότομα από το κόστος των καυσίμων μετά τον πόλεμο του Ιράν. Συνολικά, αυτή η εικόνα υποδηλώνει μικρό περιθώριο ελιγμών σε μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.
Αντιθέτως, η εικόνα των προσωπικών αποταμιεύσεων στην Ευρώπη είναι πολύ πιο ισχυρή. Το ποσοστό αποταμίευσης στην Ευρωζώνη, ύψους 14,4% στο τέλος του περασμένου έτους, ήταν πολύ υψηλότερο από ό,τι για τα αμερικανικά νοικοκυριά και περίπου μία μονάδα υψηλότερο από τον μέσο όρο στα 26 χρόνια του ευρώ. Εκ πρώτης όψεως, τα υψηλότερα ευρωπαϊκά ποσοστά αποταμίευσης παρέχουν στους εργαζομένους της περιοχής μεγαλύτερο περιθώριο για να αντέξουν ένα προσωρινό ενεργειακό πλήγμα. Ο οικονομολόγος της ING Τζέιμς Σμιθ, ωστόσο, απαριθμεί διάφορους λόγους για τους οποίους πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στην ερμηνεία της αντιφατικής διατλαντικής εικόνας. Κατ’ αρχάς, αμφιβάλλει αν οι Ευρωπαίοι εργαζόμενοι θα ξοδέψουν περισσότερα από τις αποταμιεύσεις τους, καθώς όσο αυξάνεται η αβεβαιότητα μπορεί να κάνουν το αντίθετο. Τα επίσημα ποσοστά αποταμίευσης κατασκευάζονται επίσης συνδυάζοντας ξεχωριστές σειρές δεδομένων εισοδήματος και δαπανών. Ο Σμιθ σημειώνει ότι οι ευρωπαϊκές καταθέσεις ως ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών είναι στην πραγματικότητα κάτω από τα επίπεδα προ πανδημίας. Αλλά ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα με τους αριθμούς είναι ότι οι περισσότερες εξοικονομήσεις προέρχονται από τα πλουσιότερα νοικοκυριά – τα οποία επηρεάζονται λιγότερο από το ενεργειακό σοκ. Ο Σμιθ επικαλέστηκε στοιχεία της Fed που δείχνουν ότι το κορυφαίο 20% των Αμερικανών κατέχει το 70% των αποταμιεύσεων, ενώ έρευνες της ING δείχνουν ότι σχεδόν το ένα τέταρτο των ευρωπαϊκών νοικοκυριών δεν έχει καθόλου αποταμιεύσεις. Αυτή η ασύμμετρη κατανομή είναι ένας λόγος για τον οποίο αυτή η πετρελαϊκή κρίση μπορεί τελικά να έχει περισσότερο πολιτικό παρά μακροοικονομικό αντίκτυπο. Μένει να δούμε πόσο θα διαρκέσει η πίεση, αλλά αξίζει πάντα να αντιμετωπίζουμε με προσοχή τόσο τις κυρίαρχες αφηγήσεις όσο και τα σύνολα δεδομένων που κρύβονται πίσω από αυτές.
