Οι ηγέτες του Ιράν παρουσίασαν την κατάπαυση πυρός σαν μια νίκη τους απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Ομως τώρα, αντιμέτωποι με την τεράστια πρόκληση της ανοικοδόμησης, πιέζονται να διαπραγματευτούν για μια ανακούφιση από τις αμερικανικές κυρώσεις.
Μέσα σε πέντε εβδομάδες πολέμου, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έπληξαν τουλάχιστον 17.000 στόχους στο Ιράν, όπως εργοστάσια, σιδηροδρόμοι, αυτοκινητοδρόμοι, λιμάνια, κρατικά κτίρια και στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης υπολογίζουν το κόστος της ανοικοδόμησης στα 270 δισ. δολάρια, όμως αναλυτές εκτιμούν ότι οι όποιες εκτιμήσεις είναι πρόωρες, καθώς η επίδραση των ζημιών δεν έχει ακόμα φανεί πλήρως στην οικονομία, σημειώνει η Wall Street Journal.
Την ανοικοδόμηση δυσκολεύει η ίδια η φύση των χτυπημάτων, που είχαν στόχο να δυσχεράνουν την πορεία του Ιράν προς την ανάκαμψη. Γιατί οι αεροπορικές επιδρομές δεν έπληξαν μόνο τις υποδομές, αλλά τόσο τις εγκαταστάσεις που παράγουν τις πρώτες ύλες –όπως τον χάλυβα– που χρειάζονται για να επισκευαστούν, όσο και τις μονάδες πετροχημικών που φέρνουν το ξένο συνάλλαγμα το οποίο είναι αναγκαίο για να χρηματοδοτηθεί η αποκατάσταση.
Αυτές οι ζημιές έρχονται σε μια περίοδο που το Ιράν αντιμετώπιζε ήδη μια σοβαρή οικονομική κρίση, ώστε ο κόσμος βγήκε στους δρόμους για να δια-δηλώσει. Ετσι, ενώ το Ιράν διατηρεί κάποια διαπραγματευτική ισχύ, με δεδομένο ότι εξακολουθεί να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ και έχει τη δυνατότητα να χτυπήσει χώρες του Κόλπου, εντούτοις η κλίμακα της απαιτούμενης ανοικοδόμησης περιορίζει τα περιθώρια ελιγμών του.
«Οσοι γνωρίζουν στο Ιράν ανησυχούν για την επικείμενη οικονομική καταστροφή εάν η Ουάσιγκτον δεν προχωρήσει στην άρση των κυρώσεων, που θα ξεκλειδώσει τις προοπτικές για οικονομική ανάκαμψη», λέει στη WSJ η Μπούρκου Οτσελικ, ερευνήτρια στο think tank Royal United Services Institute. «Χωρίς την προοπτική οικονομικής ανάκαμψης, η επιβίωση του καθεστώτος πέραν του βραχυπρόθεσμου ορίζοντα θα αντιμετωπίσει διαρκείς δομικές και λαϊκές πιέσεις».
«Η αίσθησή μου είναι ότι η κλίμακα της καταστροφής τώρα είναι πολύ χειρότερη από τον πόλεμο Ιράν – Ιράκ», δηλώνει ο Καβέ Εχσανί, αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο DePaul στο Σικάγο. Σε εκείνο τον πόλεμο του 1980-1988 πέθαναν έως και ένα εκατομμύριο άνθρωποι, ενώ ο κόσμος ζούσε με δελτίο για χρόνια. Ομως, ενώ ο πόλεμος Ιράν – Ιράκ δόθηκε σε μεγάλο βαθμό στα χαρακώματα κοντά στα σύνορα, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έριξαν πάνω από 20.000 βλήματα στη χώρα, πολλά εκ των οποίων στην Τεχεράνη και σε άλλες αστικές περιοχές.
Μέσα σε πέντε εβδομάδες πολέμου, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έπληξαν τουλάχιστον 17.000 στόχους στο Ιράν, όπως εργοστάσια, σιδηροδρόμοι, αυτοκινητοδρόμοι, λιμάνια.
Ισραηλινά αεροσκάφη χτύπησαν 8 εργοστάσια πετρο-χημικών, ενώ ζημιές προκλή-θηκαν στα δύο βασικά εργοστάσια χάλυβα.
Οι εξαγωγές πετροχημικών φέρνουν ετήσια έσοδα 18 δισ. δολαρίων στο Ιράν και ο χάλυβας άλλα 7 δισ. δολάρια.
«Οι επιθέσεις δεν είναι τυχαίες», επισημαίνει ο Κέβαν Χάρις, ειδικός σε θέματα οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνίας του Ιράν στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας. «Στοχεύουν σε εξωστρεφή τμήματα της οικονομίας, που φέρνουν ξένο συνάλλαγμα το οποίο θα μπορούσε να αναδιανεμηθεί και να κατευθυνθεί σε βασικές ανάγκες».
Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών πιέζει ακόμα περισσότερο τα οικονομικά του κράτους, καθώς υπολογίζεται ότι κοστίζει περίπου 435 εκατ. δολάρια την ημέρα, μεταξύ των οποίων και 276 εκατ. δολάρια από τις χαμένες εξαγωγές.
Εάν το πετρέλαιο δεν μπορεί να εξαχθεί, οι δεξαμενές αποθήκευσης της χώρας θα γεμίσουν σε 2-3 εβδομάδες, αναγκάζοντας την Τεχεράνη να σταματήσει την παραγωγή, κάτι που θα πλήξει και τη μελλοντική αποδοτικότητα των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων.
Λόγω των χτυπημάτων σε εργοστάσια και εγκαταστάσεις, έως και 12 εκατ. θέσεις εργασίας –σχεδόν το μισό εργατικό δυναμικό του Ιράν- υπολογίζεται ότι κινδυνεύουν με αναστολές ή απολύσεις. Απώλειες θέσεων εργασίας αυτής της κλίμακας δεν θα αργήσουν να προκαλέσουν μια «χιονοστιβάδα» και σε άλλους τομείς, όπως στο λιανικό εμπόριο.
Ενα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι ιρανικές αρχές καθώς ξεκινούν την ανοικοδόμηση είναι η εκτεταμένη δυσαρέσκεια μεταξύ των Ιρανών, πολλοί από τους οποίους έχουν χάσει την ελπίδα για το μέλλον και θα μπορούσαν να επιλέξουν να εγκαταλείψουν τη χώρα, εξηγεί ο Ντζαβάντ Σαλεχί-Ισφαχανί, Ιρανός καθηγητής Οικονομικών στο Virginia Tech.
«Αυτό που έχει σημασία τώρα είναι η πολιτική κατάσταση», λέει. «Οι άνθρωποι ήταν πολύ δύσπιστοι απέναντι στις κυβερνητικές υποσχέσεις».
