Τον χειρότερο εφιάλτη ενός κεντρικού τραπεζίτη έζησε χθες ο επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ Κέβιν Γουόρς. Μία ημέρα μετά τη μόλις δεύτερη στη θητεία του συνέντευξη Τύπου –μια επιχείρηση γοητείας των αγορών για να αιτιολογήσει την άποψή του ότι δεν πρέπει να αυξηθούν τα επιτόκια του δολαρίου– είχαμε τη σκληρή κατακόρυφη αύξηση του κόστους δανεισμού.
Οι αγορές τον «αντάμειψαν» για όσα είπε με μια απότομη άνοδο της καμπύλης αποδόσεων, που έφεραν το 30ετές ομόλογο της χώρας στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 19 ετών. Στο μακρινό, αλλά… αξέχαστο στις μνήμες όλων 2007. Κοινώς, δεν έπεισε κανέναν.
Τότε, το 2007, η παγκόσμια οικονομία βρισκόταν σε πολύ ιδιαίτερη φάση. Το βασικό επιτόκιο των ΗΠΑ, που σήμερα είναι στο 3,5%-3,7%, κινούνταν έως το 5,25%.
Η τότε ηγεσία της κεντρικής τράπεζας είχε λάβει εγκαίρως τα μέτρα της προκειμένου να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό και την υπερθέρμανση της αγοράς ακινήτων, πριν μέσα στην ίδια χρονιά αρχίσει να καταρρέει. Οι τιμές του πετρελαίου ανέβαιναν συνεχώς, προπομπός του ρεκόρ των 147 δολαρίων το βαρέλι που θα ακολουθούσε εντός του 2008. Η παγκοσμιοποίηση βρισκόταν στο απόγειό της, με την Κίνα να αναπτύσσεται με διψήφιους ρυθμούς και να απορροφά τεράστιες ποσότητες πρώτων υλών. Επίσης, το 2007 αποδείχθηκε ότι πέραν της φούσκας στα ακίνητα υπήρχε υπερβολικός τραπεζικός δανεισμός και τοξικά χρηματοοικονομικά προϊόντα.
Το 2026 τα προβλήματα έχουν αλλάξει πρόσωπο. Πληθωρισμός υπάρχει μεν παντού λόγω της τεράστιας αστάθειας στην αγορά της ενέργειας, ωστόσο η παγκοσμιοποίηση έχει υποχωρήσει και η Κίνα δεν έχει καμία σχέση με τον παγκόσμιο καταναλωτή εκείνης της δεκαετίας. Κυρίως τα προβλήματα σήμερα εντοπίζονται στο τεράστιο δημόσιο χρέος των ΗΠΑ, στα επίμονα δημοσιονομικά τους ελλείμματα και στην αυξημένη προσφορά κρατικών τίτλων.
Η μεγάλη διαφορά, όμως, των δύο περιόδων ήταν ότι το 2007 η οικονομία έμπαινε σε κρίση επειδή κατέρρεε ο ιδιωτικός δανεισμός. Αυτό δεν υπάρχει σήμερα. Το 2026 η ανησυχία αφορά κυρίως τον δημόσιο δανεισμό και όσο οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων παραμένουν κοντά στα υψηλά του 2007, τόσο αυξάνεται το κόστος εξυπηρέτησής του, άρα ζορίζουν και τα δημοσιονομικά.
Η επιστροφή του 30ετούς αμερικανικού ομολόγου στα επίπεδα του 2007 δεν είναι ένα γεγονός που αφορά μόνο τη Wall Street. Είναι μια προειδοποίηση ότι ο κόσμος μπαίνει σε μια εποχή όπου το κεφάλαιο θα είναι ακριβότερο, πιο επιλεκτικό και πιο δύσκολο να βρεθεί. Μια μορφή κρίσης δηλαδή, που θα δυσκολέψει ακόμη και τους πιο θωρακισμένους, όπως η Ελλάδα, που χρειάζονται παραγωγικές επενδύσεις για να συντηρήσουν τους ρυθμούς ανάπτυξης.
