Οι κυβερνήσεις και οι πολίτες ελάχιστα ασχολούνται (λαθεμένα) με την προέλευση του πληθωρισμού. Αν προκαλείται από την αυξημένη ζήτηση ή τη μειωμένη προσφορά αγαθών. Προτιμούν να ασχολούνται με το αποτέλεσμα της ακρίβειας. Βλέπουν το εισοδημά τους να μειώνεται και οι μεν πολίτες φωνάζουν ότι δεν βγαίνουν, οι δε κυβερνήσεις ψάχνουν χρήματα για να ενισχύσουν απευθείας το εισόδημα. Ποτέ, ωστόσο, οι λύσεις στα θέματα του πληθωρισμού δεν ήταν τόσο απλές.
Ο πληθωρισμός ανεβαίνει ξανά, αλλά αυτή τη φορά δεν συνοδεύεται από μια οικονομία που «υπερθερμαίνεται».
Οταν ξεκίνησε ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος, το 2022. οι προσδοκίες των επιχειρήσεων για τις τιμές βρίσκονταν σε υψηλότερα επίπεδα από τα σημερινά. Και αυτό συνέβαινε επειδή από τη μία πλευρά η ζήτηση ήταν εξαιρετικά ισχυρή λόγω της επανεκκίνησης των οικονομιών μετά την πανδημία, ιδιαίτερα στις υπηρεσίες, με χαρακτηριστικό το παράδειγμα της έκρηξης της ζήτησης για τουρισμό και ταξίδια. Από την άλλη, η προσφορά εξακολουθούσε να περιορίζεται από τις παγκόσμιες ελλείψεις και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα, ιδιαίτερα στη μεταποίηση.
Στη σημερινή κρίση, αντιθέτως, η αγορά πιέζεται από πλευράς κόστους, λόγω μόνο της μειωμένης προσφοράς κυρίως ενεργειακών αγαθών αλλά και άλλων όπως τα χημικά και η χαρτοβιομηχανία. Δεν υπάρχει όμως αντίστοιχη γενικευμένη έκρηξη της ζήτησης, σαν αυτή του 2022. Και αυτό επηρεάζει πολλά πράγματα, μεταξύ των οποίων και τις αποφάσεις της ΕΚΤ ιδίως στον τρόπο που θα κινηθεί στο μέτωπο των επιτοκίων. Το θέμα της προέλευσης του τρέχοντος πληθωριστικού κύματος απασχολεί άρθρο που δημοσιεύθηκε χθες στην ιστοσελίδα της. Οπως αναφέρεται, όταν υπάρχει θετικό σοκ ζήτησης οι επιχειρήσεις περιμένουν ταυτόχρονα υψηλότερη οικονομική δραστηριότητα (ανάπτυξη) και υψηλότερες τιμές (πληθωρισμό).
Οταν υπάρχει αντιθέτως αρνητικό σοκ προσφοράς, περιμένουν μόνο υψηλότερες τιμές, αλλά ασθενέστερη οικονομική δραστηριότητα. Δηλαδή το σοκ της προσφοράς συνοδεύεται από επιβράδυνση, ενδεχομένως και ύφεση. Στην περίπτωσή μας, είναι ξεκάθαρο για την ώρα ότι συμβαίνει το δεύτερο. Αυτός είναι και ο μεγάλος κίνδυνος από τη σημερινή κρίση του 2026 σε σύγκριση με την ενεργειακή κρίση του 2022. Και αυτό σημαίνει από τη μία ότι η ΕΚΤ μπορεί να επιλέξει μια λιγότερο επιθετική πολιτική στο μέτωπο των επιτοκίων, από την άλλη, όμως, ο κίνδυνος επιβράδυνσης και ύφεσης είναι μεγαλύτερος.
Με λίγα λόγια, ο πληθωρισμός ανεβαίνει ξανά, αλλά αυτή τη φορά δεν συνοδεύεται από μια οικονομία που «υπερθερμαίνεται». Η ΕΚΤ μπορεί να συγκρατήσει ένα προσωρινό ενεργειακό σοκ να μετατραπεί σε μόνιμο πληθωρισμό, το ερώτημα είναι εάν μπορεί να το καταφέρει χωρίς να σπρώξει την ευρωπαϊκή οικονομία σε ύφεση.
