Η επόμενη μεγάλη μεταρρύθμιση για την ελληνική οικονομία βρίσκεται στα ακίνητα. Η Ελλάδα έχει επενδύσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους. Από το gov.gr μέχρι την ψηφιοποίηση του Κτηματολογίου, η χώρα έχει πραγματοποιήσει βήματα που πριν από μία δεκαετία θα θεωρούνταν δύσκολα ή και αδιανόητα.
Ωστόσο, ένα κρίσιμο κομμάτι του παζλ παραμένει ακόμη ανολοκλήρωτο: η δημιουργία ενός σύγχρονου εθνικού συστήματος αποτίμησης ακινήτων, βασισμένου σε πραγματικά δεδομένα και στις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης.
Η αγορά ακινήτων δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη κλάδο της οικονομίας. Είναι ίσως το σημαντικότερο αποθετήριο πλούτου των ελληνικών νοικοκυριών, αλλά και βασικός πυλώνας επενδύσεων, τραπεζικής χρηματοδότησης και φορολογικών εσόδων. Παρ’ όλα αυτά, η αποτίμηση των ακινήτων εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να βασίζεται σε διαδικασίες που συχνά αδυνατούν να παρακολουθήσουν τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς. Αυτό έχει συνέπειες. Δημιουργεί στρεβλώσεις στη φορολογία, αβεβαιότητα για τους επενδυτές και δυσκολίες στην αξιοποίηση σημαντικού μέρους της ακίνητης περιουσίας. Οταν η πραγματική αξία ενός ακινήτου δεν αποτυπώνεται με ακρίβεια, η οικονομία χάνει ένα μέρος των δυνατοτήτων της. Η τεχνολογία πλέον προσφέρει τη λύση. Σε πολλές χώρες, προηγμένα συστήματα μαζικής εκτίμησης ακινήτων χρησιμοποιούν μεγάλα σύνολα δεδομένων, στοιχεία συναλλαγών, γεωγραφικές πληροφορίες και αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης για να παράγουν συνεχώς επικαιροποιημένες και αξιόπιστες αποτιμήσεις.
Για την Ελλάδα, το εγχείρημα αυτό είναι πλέον περισσότερο εφικτό από ποτέ. Η ψηφιοποίηση του Κτηματολογίου, η συγκέντρωση δεδομένων ιδιοκτησίας και οι νέες πλατφόρμες διασύνδεσης πληροφοριών δημιουργούν τις προϋποθέσεις για τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο.
Τα οφέλη θα ήταν πολλαπλά. Πρώτον, θα ενισχυόταν η φορολογική δικαιοσύνη, καθώς οι φορολογικές επιβαρύνσεις θα βασίζονταν σε πιο αντικειμενικές και επικαιροποιημένες αξίες. Δεύτερον, θα περιορίζονταν οι δυνατότητες υποεκτίμησης ή παραποίησης στοιχείων στις αγοραπωλησίες. Και τρίτον, θα αυξανόταν σημαντικά η εμπιστοσύνη των επενδυτών, οι οποίοι αναζητούν αγορές με σαφείς κανόνες και διαφανείς πληροφορίες. Το σημαντικότερο ίσως όφελος αφορά την ενεργοποίηση ενός τεράστιου, συχνά ανεκμετάλλευτου κεφαλαίου που βρίσκεται «κλειδωμένο» στην ελληνική ακίνητη περιουσία.
Οταν οι αξίες είναι αξιόπιστες και αναγνωρισμένες από το χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι ιδιοκτήτες αποκτούν ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, οι τράπεζες μπορούν να αξιολογούν καλύτερα τον κίνδυνο και οι επενδύσεις πραγματοποιούνται με μεγαλύτερη ασφάλεια. Είναι ζήτημα οικονομικής στρατηγικής. Η χώρα έχει ήδη ολοκληρώσει το πιο δύσκολο μέρος της διαδρομής: τη συγκέντρωση και ψηφιοποίηση των δεδομένων.
Το επόμενο βήμα είναι να αξιοποιήσει αυτή τη βάση γνώσης ώστε να δημιουργήσει ένα σύγχρονο και αξιόπιστο σύστημα αποτίμησης ακινήτων. Μια μεταρρύθμιση που μπορεί να μην προκαλεί τα πρωτοσέλιδα που προκαλούν άλλες πολιτικές πρωτοβουλίες, αλλά ενδέχεται να αποδειχθεί από τις πιο καθοριστικές για την οικονομική πορεία της χώρας τις επόμενες δεκαετίες. Το ερώτημα, πλέον, δεν είναι αν η Ελλάδα διαθέτει τα εργαλεία για να το πετύχει. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό της να καθυστερήσει άλλο.
*Ο κ. Παναγιώτης Ροζάκης είναι δικηγόρος.
