Ο υπόκωφος, σχεδόν ανεπαίσθητος ήχος από τους έλικες του drone χάνεται μέσα στο βουητό του κυματισμού και στη δυνατή μουσική που παίζει από τα ηχεία του παραθαλάσσιου μπαρ. Κάτω από τις ψάθινες ομπρέλες, οι λουόμενοι απολαμβάνουν τη μέρα τους, ενώ οι εργαζόμενοι της επιχείρησης τακτοποιούν τις συστοιχίες από τις ξαπλώστρες. Κανείς από τους θαμώνες ή τους υπευθύνους δεν αντιλαμβάνεται ότι λίγες δεκάδες μέτρα ψηλότερα, μια κάμερα υψηλής ευκρίνειας καταγράφει με ακρίβεια εκατοστού κάθε τετραγωνικό μέτρο κατάληψης της άμμου. Το drone δεν φωτογραφίζει απλώς το παραθαλάσσιο τοπίο· διασταυρώνει σε πραγματικό χρόνο τις γεωγραφικές συντεταγμένες της επιφάνειας που καταλαμβάνουν τα τραπεζοκαθίσματα με τα αυστηρά όρια της νόμιμης σύμβασης μίσθωσης.
Αυτή η εικόνα δεν αποτελεί σενάριο από το μέλλον ή κάποια άλλη χώρα, αλλά καθημερινή επιχειρησιακή πραγματικότητα που εφαρμόζεται πλέον στις ελληνικές ακτές για τον έλεγχο των συμβασιούχων που εκμεταλλεύονται ακίνητα και εκτάσεις της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ). Τα τελευταία χρόνια, η διαχείριση της δημόσιας περιουσίας επιχειρείται να περάσει από το παραδοσιακό μοντέλο των αποσπασματικών ελέγχων και των καθυστερημένων καταγγελιών σε ένα οργανωμένο σύστημα ψηφιακής εποπτείας. Το νέο αυτό επιχειρησιακό σχήμα συνδυάζει τις κλασικές επιτόπιες αυτοψίες με δορυφορικές απεικονίσεις υψηλής ανάλυσης, Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήματα (GIS), πτήσεις drones και σύγχρονες εφαρμογές πεδίου. Στόχος του μηχανισμού δεν είναι η προβολή τεχνολογικών επιτευγμάτων, αλλά η συστηματική παρακολούθηση της τήρησης των συμβατικών όρων και ο έγκαιρος εντοπισμός αυθαίρετων επεκτάσεων.
Η σταδιακή εφαρμογή του μοντέλου αποτυπώνεται καθαρά στους αριθμούς των διενεργηθέντων ελέγχων των τελευταίων ετών. Το 2024, το παλαιότερο σύστημα είχε περιοριστεί σε συνολικά 348 αυτοψίες, εκ των οποίων οι 308 ήταν επιτόπιες και μόλις 40 βασίζονταν σε δορυφορικές απεικονίσεις, χωρίς καμία χρήση drones. Το 2025, ο συνολικός αριθμός των ελέγχων εκτινάχθηκε στις 1.009 αυτοψίες, καταγράφοντας αύξηση της τάξεως του 190% μέσα σε μία μόλις χρονιά.
Στόχος η συστηματική παρακολούθηση της τήρησης των συμβατικών όρων και ο έγκαιρος εντοπισμός αυθαίρετων επεκτάσεων.
Η αλλαγή αυτή οφείλεται κυρίως στη ραγδαία διεύρυνση των τηλεπισκοπικών μεθόδων: οι δορυφορικές αυτοψίες αυξήθηκαν στις 470, οι επιτόπιες έφτασαν τις 499, ενώ για πρώτη φορά αξιοποιήθηκαν 40 στοχευμένες πτήσεις drones. Όπου διαπιστώθηκε παράβαση έγινε άμεσα αυστηρή σύσταση, και απουσία συμμόρφωσης οι υποθέσεις αυτές έλαβαν την άγουσα προς τις επιφορτισμένες με την επιβολή των υποχρεώσεων αυτών και των προβλεπόμενων κυρώσεων αρχές. Για τη φετινή χρονιά, οι έλεγχοι έχουν ξεκινήσει ήδη από την έναρξη της τουριστικής περιόδου, με τις εκτιμήσεις να αναφέρουν ότι ο συνολικός αριθμός των αυτοψιών θα ξεπεράσει τις 1.200, διατηρώντας την ελεγκτική λειτουργία σε υψηλά επίπεδα.
Παράλληλα με την αύξηση των ελέγχων, ένας κρίσιμος δείκτης για την κατάσταση που επικρατεί στις μισθωμένες παραλίες είναι η πορεία των καταγγελιών. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία για το διάστημα από την αρχή του έτους έως τις αρχές Ιουλίου (1η Ιανουαρίου έως 9 Ιουλίου), οι αναφορές πολιτών για παραβάσεις σε μισθωμένα ακίνητα της ΕΤΑΔ παρουσιάζουν συνεχόμενη και σημαντική υποχώρηση. Το αντίστοιχο διάστημα του 2024 είχαν καταγραφεί 907 καταγγελίες. Το 2025 ο αριθμός αυτός υποχώρησε δραστικά στις 308, ενώ για το 2026 οι αναφορές διαμορφώνονται σε μόλις 94.
Το 2025 οι δορυφορικές αυτοψίες αυξήθηκαν στις 470, ενώ για πρώτη φορά αξιοποιήθηκαν 40 στοχευμένες πτήσεις drones.
Η υποχώρηση αυτή συνδέεται τόσο με τη λειτουργία της εφαρμογής MyCoast, που διευκολύνει τη διασταύρωση των καταγγελιών, όσο και με το γεγονός ότι οι μισθωτές αντιλαμβάνονται πλέον πως η πιθανότητα εντοπισμού μιας παρανομίας από τον αέρα ή από το δορυφορικό δίκτυο είναι αυξημένη, γεγονός που λειτουργεί αποτρεπτικά και ενισχύει τη συμμόρφωση προς τους όρους της παραχώρησης.
Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος του εγχειρήματος, πρέπει να αναλογιστεί το εύρος και τη σύνθεση του χαρτοφυλακίου που διαχειρίζεται η ΕΤΑΔ. Η εταιρεία έχει στη δικαιοδοσία της δεκάδες χιλιάδες ακίνητα σε όλη τη χώρα, με ένα ιδιαίτερα κρίσιμο τμήμα αυτών να αφορά τον τουριστικό τομέα. Στο επίκεντρο αυτής της δραστηριότητας βρίσκονται οργανωμένες ακτές, παραθαλάσσιες εκτάσεις-φιλέτα, μαρίνες, τουριστικά περίπτερα, ιαματικές πηγές, κάμπινγκ, καθώς και εμβληματικές ξενοδοχειακές υποδομές, όπως τα ιστορικά Xenia.
Ειδικά στις παράκτιες περιοχές υψηλής τουριστικής κίνησης, η διαχείριση απαιτεί λεπτές ισορροπίες. Από τη μία πλευρά επιδιώκεται η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας μέσω της εκμίσθωσης σε ιδιώτες επενδυτές, και από την άλλη είναι απολύτως απαραίτητη η περιφρούρηση του κοινόχρηστου χαρακτήρα του αιγιαλού, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η διασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης των πολιτών.
Η τεχνολογική προσέγγιση στηρίζεται ουσιαστικά στη σύνθεση διαδοχικών επιπέδων δεδομένων. Οι ιστορικές δορυφορικές λήψεις συγκρίνονται με τις πρόσφατες απεικονίσεις για να εντοπιστούν σταδιακές μεταβολές, όπως η αυθαίρετη επέκταση στεγάστρων ή η τοποθέτηση μόνιμων κατασκευών που δεν είναι ορατές από τους παράκτιους δρόμους. Στο επόμενο στάδιο, η σχεδιαζόμενη ενσωμάτωση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να αυτοματοποιήσει περαιτέρω τη διαδικασία, αναγνωρίζοντας αυτόματα τις αποκλίσεις ανάμεσα στα εγκεκριμένα διαγράμματα κάλυψης και την πραγματική εικόνα του πεδίου.
Ωστόσο, η τεχνολογία από μόνη της παραμένει ένα μέσο τεκμηρίωσης. Η ουσιαστική προστασία των δημοσίων ακινήτων εξαρτάται από την ταχύτητα με την οποία οι αρμόδιες υπηρεσίες προχωρούν στην επιβολή των προβλεπόμενων διοικητικών κυρώσεων, στην ακύρωση των συμβάσεων όταν διαπιστώνονται συστηματικές αυθαιρεσίες και στην αποκατάσταση της νομιμότητας.
Η αντικατάσταση των αποσπασματικών ελέγχων από ένα δομημένο σύστημα τηλεπισκόπησης και γεωχωρικής ανάλυσης αποτελεί αναμφίβολα θετικό βήμα εξορθολογισμού στη διαχείριση της παράκτιας περιουσίας. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η συστηματική παρουσία και η ψηφιακή παρακολούθηση μπορούν να περιορίσουν την παραβατική συμπεριφορά στις οργανωμένες παραλίες. Παρ’ όλα αυτά, το στοίχημα παραμένει ανοιχτό: η τεχνολογική αναβάθμιση πρέπει να συνοδεύεται από διαρκή διαφάνεια, αυστηρή εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και συνέπεια στους ελέγχους, διασφαλίζοντας ότι η προστασία του δημόσιου χώρου αποτελεί σταθερή προτεραιότητα και όχι ευκαιριακή επικοινωνιακή τακτική.
