Για ακόμη ένα καλοκαίρι, οι καθυστερήσεις πτήσεων δοκιμάζουν τις αντοχές των επιβατών, με χιλιάδες ταξιδιώτες να εγκλωβίζονται σε πολύωρες αναμονές στα αεροδρόμια της χώρας.
Η σύντομη ανάπαυλα των προηγούμενων μηνών, κατά τη χειμερινή περίοδο με τη μειωμένη επιβατική κίνηση και τα λιγότερα δρομολόγια, ανήκει πλέον στο παρελθόν, καθώς ο γνώριμος πονοκέφαλος των καθυστερήσεων έχει ήδη επιστρέψει από τον Μάιο.
Στο επίκεντρο του προβλήματος βρίσκεται η περιορισμένη δυναμικότητα των συστημάτων ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, που τελούν υπό τη διαχείριση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, σε συνδυασμό με τον ανεπαρκή αριθμό ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας.
Παλαιός εξοπλισμός αεροναυτιλίας, ανεπαρκής αριθμός ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, «μποτιλιάρισμα» πτήσεων τις πρωινές ώρες.
Την ίδια ώρα, οι επαναλαμβανόμενες βλάβες στον εξοπλισμό αεροναυτιλίας, ο οποίος βασίζεται σε τεχνολογία της δεκαετίας του 1990, επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση.
Χαρακτηριστικό είναι το πρόσφατο περιστατικό της Τετάρτης 24 Ιουνίου, όταν παρουσιάστηκε δυσλειτουργία σε ραντάρ προσέγγισης της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, εγκατεστημένο στον λόφο Μερέντα, το οποίο εξυπηρετεί το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος».
Η βλάβη είχε ως αποτέλεσμα την προσωρινή απώλεια εικόνας του ραντάρ και, μέχρι την αποκατάστασή της το πρωί της Πέμπτης, τη μείωση της διαχείρισης των αφίξεων από 28 σε 24 αεροσκάφη ανά ώρα, προκαλώντας αναταράξεις στο πτητικό πρόγραμμα του μεγαλύτερου αεροδρομίου της χώρας.
Θυμίζουμε ότι αντίστοιχες τεχνικές αστοχίες στα ραντάρ της Μερέντας είχαν καταγραφεί και τον περασμένο Φεβρουάριο, αλλά και τον Αύγουστο του 2025, στην αιχμή της θερινής περιόδου, αναδεικνύοντας εκ νέου τις αδυναμίες των υποδομών σε μια χώρα όπου ο τουρισμός αποτελεί βασική δεξαμενή εσόδων για την οικονομία.
Από την έναρξη της φετινής θερινής περιόδου, η Ελλάδα συγκαταλέγεται σχεδόν σε εβδομαδιαία βάση μεταξύ των πέντε πιο επιβαρυμένων περιοχών της Ευρώπης, καταλαμβάνοντας συνήθως θέσεις πίσω από τη Γαλλία και την Ισπανία.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ευρωπαϊκού οργανισμού για την ασφάλεια της αεροναυτιλίας Eurocontrol, η χώρα αντιστοιχούσε στο 12% των συνολικών καθυστερήσεων στο ευρωπαϊκό δίκτυο την εβδομάδα 15 έως 21 Ιουνίου, γεγονός που την κατέταξε στην τέταρτη θέση μεταξύ των πιο φορτωμένων περιοχών.
Η τάση αυτή, με μικρές διακυμάνσεις, εκτιμάται ότι θα διατηρηθεί και τους επόμενους μήνες.
Παράλληλα, την ίδια εβδομάδα, η Ελλάδα καταγράφηκε μεταξύ των 10 πιο πολυσύχναστων αεροπορικών δικτύων της Ευρώπης, με μέσο ημερήσιο αριθμό 2.453 πτήσεων. Το μεγαλύτερο βάρος σηκώνει αναπόφευκτα στις πλάτες της η Αθήνα, λόγω του υψηλού όγκου πτήσεων και επιβατών που εξυπηρετεί, ενώ ο πρωταρχικός περιοριστικός παράγοντας παραμένει η χωρητικότητα του συστήματος εναέριας κυκλοφορίας.
Εκτός από τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού, όπου τους τελευταίους μήνες γίνεται μια προσπάθεια από την ΥΠΑ και το υπουργείο Μεταφορών, ένα ακόμη ζήτημα που θα μπορούσε να συμβάλλει στην πιο ομαλή λειτουργία αποτελεί ο συντονισμός των χρονοθυρίδων (slots) και η κατανομή της κυκλοφορίας μέσα στο 24ωρο.
Στην πράξη, μεγάλο μέρος της πίεσης δημιουργείται από τη συγκέντρωση πτήσεων σε συγκεκριμένες χρονικές ζώνες, κυρίως τις πρωινές ώρες, όπου η ζήτηση υπερβαίνει συστηματικά τη διαθέσιμη χωρητικότητα.
Σε αυτές τις συνθήκες, ο ρόλος του Εθνικού Οργανισμού Συντονισμού Πτήσεων, ισχυρίζεται ο πρόεδρος των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, Παναγιώτης Ψαρρός, είναι να κατανείμει τις χρονοθυρίδες με τρόπο που να αποτρέπει τη συμφόρηση.
Ο ίδιος επίσης εκτιμά ότι η υφιστάμενη ευελιξία των αεροπορικών εταιρειών να διεκδικούν συγκεκριμένες ώρες, σε συνδυασμό με την υψηλή εμπορική ζήτηση, οδηγεί συχνά σε υπερσυγκέντρωση πτήσεων σε «στενά» χρονικά παράθυρα.
Πέρα από τις «παραδοσιακές» καθυστερήσεις, που μοιάζουν πλέον να εγγράφονται στο DNA της ελληνικής αεροπορικής πραγματικότητας, φέτος οι επιβάτες από τρίτες χώρες καλούνται να ξεπεράσουν και τον σκόπελο των ατελείωτων ουρών στους ελέγχους διαβατηρίων, τόσο κατά την άφιξη όσο και κατά την αναχώρησή τους. Αιτία είναι η εφαρμογή του νέου συστήματος εισόδου – εξόδου (Entry/Exit System – EES), το οποίο απαιτεί τη συλλογή βιομετρικών δεδομένων, όπως δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφία προσώπου.
Από τον περασμένο Απρίλιο, όταν το νέο σύστημα τέθηκε σε υποχρεωτική λειτουργία στις χώρες της Ζώνης Σένγκεν, ο μέσος χρόνος ελέγχου ανά επιβάτη έχει αυξηθεί στο περίπου ενάμισι λεπτό, έναντι περίπου 20 δευτερολέπτων που απαιτούνταν μέχρι πρότινος.
Στο αεροδρόμιο της Αθήνας, οι χρόνοι αναμονής κυμαίνονται πλέον από μιάμιση έως και δυόμισι με τρεις ώρες, ανάλογα με το διάστημα της ημέρας. Ακόμη κι έτσι, ωστόσο, η εικόνα θεωρείται καλύτερη σε σύγκριση με άλλα μεγάλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια, όπου οι πολύωρες ουρές στους ελέγχους διαβατηρίων έχουν οδηγήσει ακόμη και σε απώλειες πτήσεων.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τα αεροδρόμια της Ρώμης, Φιουμιτσίνο και Τσιαμπίνο, προειδοποίησαν πρόσφατα πως, εάν η κατάσταση επιδεινωθεί κατά την κορύφωση της θερινής περιόδου, ενδέχεται να χρειαστεί η προσωρινή αναστολή της εφαρμογής του νέου συστήματος, προκειμένου να αποφευχθεί επιχειρησιακή κατάρρευση.
