Η ιδέα του φορέα επαναμίσθωσης ακινήτων, για την προστασία της κύριας κατοικίας, κυκλοφορούσε ήδη από τα πρώτα χρόνια της κρίσης. Είχε, δε, παρουσιαστεί δημόσια την περίοδο 2013-2015, ως λύση για τα κόκκινα στεγαστικά δάνεια, με τη λογική ότι ο δανειολήπτης χάνει την κυριότητα αλλά όχι τη χρήση του ακινήτου. Τότε, ωστόσο, βρισκόταν στα ύψη ο πολιτικός λαϊκισμός και τίποτα άλλο πέραν της πλήρους προστασίας της πρώτης κατοικίας δεν μπορούσε να ακουστεί, ανεξάρτητα εάν πλήρωνε κάποιος επειδή δεν είχε ή πολύ απλά επειδή δεν ήθελε να πληρώσει.
Τελείωσαν τα μνημόνια, τα κόκκινα δάνεια πουλήθηκαν στα funds και αυτά έδωσαν τη διαχείριση στους servicers. Ξεκίνησαν και οι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί κατοικιών, αλλά κάτι τόσο απλό, που είχε εφαρμοστεί με επιτυχία σε άλλες χώρες, όπως το sale & lease back (πώληση και επαναμίσθωση) παρέμενε στο στάδιο των εξαγγελιών.
Την άνοιξη του 2020 παρουσιάστηκε για πρώτη φορά η σχετική διάταξη για τη δημιουργία ειδικού φορέα που θα αποκτά την πρώτη κατοικία ευάλωτων οφειλετών και θα τους τη μισθώνει πίσω. Το ίδιο έτος, τον Οκτώβριο, ψηφίστηκε ο σχετικός νόμος, που προέβλεπε την παραμονή στην κατοικία με προσιτό ενοίκιο και δυνατότητα επαναγοράς εφόσον ο δανειολήπτης ανακάμψει οικονομικά. Από τότε, κάθε χρόνο ακούγονται εξαγγελίες για την έναρξη υλοποίησης, ένα τεράστιο στοκ κατοικιών που δεν μπορούσε να εκπλειστηριαστεί εγκαίρως παρέμεναν κατασχεμένες, κλειστές στα χέρια των εταιρειών διαχείρισης κόκκινων δανείων, τη στιγμή που θα μπορούσαν ενδεχομένως οι παλαιοί ιδιοκτήτες τους να τις μισθώσουν και να βρίσκονται στην αγορά.
Το 2022 εκκίνησε ο διεθνής διαγωνισμός για την ανάδειξη της εταιρείας που θα «τρέξει» τον νέο φορέα. Αυτός ο πρώτος διαγωνισμός είχε προβλήματα, με αποτέλεσμα την αντίδραση της αγοράς, καθώς δεν υπήρχε καμία εξασφάλιση απόδοσης από την επένδυση. Η διαδικασία «πάγωσε» ξανά.
Το 2024 επανεκκίνησε, με τις τράπεζες να καλούνται να συμβάλουν χρηματοδοτικά για να γίνει βιώσιμο το εγχείρημα. Νέες κυβερνητικές εξαγγελίες για λειτουργία του φορέα είχαμε καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025, με μόνη παρήγορη εξέλιξη ότι τουλάχιστον κατατέθηκαν δεσμευτικές προσφορές. Μόλις χθες η σχετική διαδικασία ανέδειξε προσωρινό ανάδοχο, με τη λειτουργία του να παραπέμπεται για το προσεχές φθινόπωρο.
Ακριβώς 13 χρόνια μετά την πρώτη εξαγγελία του και έξι χρόνια μετά την ψήφισή του, μια μεταρρύθμιση για ένα άκρως επείγον θέμα που απασχόλησε με ένταση την ελληνική κοινωνία στην πιο σκληρή περίοδο για το ιδιωτικό χρέος παίρνει τον δρόμο για την υλοποίηση. Μένει να διευκρινιστεί αν έχει πλέον νόημα…
