«Στο χείλος του γκρεμού βρίσκονται τα ΕΛΤΑ, με τα οικονομικά αποτελέσματα του οργανισμού να καταδεικνύουν ότι η βιωσιμότητά του κρέμεται από μια κλωστή. Η διοίκηση της εταιρείας προσβλέπει στην υλοποίηση ενός σχεδίου αναδιοργάνωσης που θα τα επαναφέρει στον δρόμο της κερδοφορίας».
Αυτή ήταν η εικόνα που αποτυπωνόταν για τα ΕΛΤΑ το 2016. Δέκα χρόνια μετά, οι λέξεις που συνοδεύουν τον οργανισμό παραμένουν, σε μεγάλο βαθμό, οι ίδιες. Παρά το γεγονός ότι στο μεσοδιάστημα έχουν μεσολαβήσει περίπου 353 εκατ. ευρώ από αποζημιώσεις καθολικής υπηρεσίας, δάνειο 115 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, ένα δαπανηρό πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου, η απορρόφηση της ΕΛΤΑ Courier και δύο αναδιαρθρώσεις του δικτύου, η εικόνα δεν έχει ουσιαστικά μεταβληθεί. Το φως στην άκρη του τούνελ παραμένει, στην πράξη, αχνό.
«Βάλτε πλάτη»
Την κατάσταση αυτή αποτύπωσε με χαρακτηριστικό τρόπο εσωτερικό email του τμήματος ανθρωπίνου δυναμικού, με το οποίο στελέχη και διοικητικό προσωπικό καλούνταν να «βάλουν πλάτη» και να εργαστούν εθελοντικά ως διανομείς courier για μία ημέρα, προκειμένου να συμβάλουν στην αποσυμφόρηση συγκεκριμένης περιοχής της Αττικής, όπου είχε συσσωρευτεί μεγάλος όγκος δεμάτων προς παράδοση. Η εικόνα αυτή δεν λειτουργεί απλώς ως ένδειξη πίεσης στο επιχειρησιακό σκέλος, αλλά ως ακόμη μία ένδειξη του εύρους των διαρθρωτικών προβλημάτων τα οποία παραμένουν επίμονα, παρά τις επαναλαμβανόμενες προσπάθειες μετασχηματισμού.
Από το 2013 μέχρι το 2025 έχουν καταβληθεί στην επιχείρηση συνολικά 353 εκατ. για καθολική υπηρεσία.
Οι αλλεπάλληλες εναλλαγές διοικήσεων, με διαδοχικά «pause» και «restart» χωρίς συνέχεια και με απώλεια πολύτιμου χρόνου, οι αδέξιες κινήσεις και η κακοδιαχείριση, αλλά και η διστακτικότητα στην ανάληψη ευθύνης, σε συνδυασμό με το ανοιχτό ζήτημα της καθολικής υπηρεσίας και τη σταθερά πτωτική πορεία του επιστολικού έργου –το οποίο εδώ και μία δεκαετία ήταν σαφές ότι υποχωρεί διαρκώς χωρίς προοπτική ανάκαμψης λόγω της τεχνολογικής υποκατάστασης– συνθέτουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο τα ΕΛΤΑ είναι καθηλωμένα κοντά στο σημείο εκκίνησης.
Από το 2016 είχε ξεκινήσει να συζητείται έντονα ένα νέο σχέδιο μετασχηματισμού, το οποίο εξέταζε την επέκταση των ΕΛΤΑ σε νέες δραστηριότητες, όπως η διάθεση πιστωτικών καρτών και μικροχρηματοδοτήσεων προς ιδιώτες, ακόμη και το άνοιγμα στην αγορά της ενέργειας. Παράλληλα, στο επίκεντρο βρέθηκε η διευθέτηση του ζητήματος της αποζημίωσης για την παροχή της καθολικής υπηρεσίας, δηλαδή της αποζημίωσης που λαμβάνει η εταιρεία για τη διατήρηση ταχυδρομικής κάλυψης σε ολόκληρη τη χώρα, ακόμη και στις πλέον απομακρυσμένες περιοχές. Η καταβολή των σχετικών ποσών θεωρείτο κρίσιμη για τη βιωσιμότητα του οργανισμού και τα επόμενα χρόνια πράγματι άρχισαν να εκταμιεύονται σημαντικά ποσά προς τα ΕΛΤΑ.
Σύμφωνα με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, από το 2013 μέχρι το 2025 έχουν καταβληθεί συνολικά 353 εκατ. ευρώ για καθολική υπηρεσία, συν έξι εκατ. ευρώ για την πανδημία. Στη συνέχεια, η φράση περιορισμός του κόστους λειτουργίας στέφθηκε κορωνίδα του εγχειρήματος της εξυγίανσης και θα ακουγόταν όλο και εντονότερα. Ετσι, το 2020 εφαρμόστηκε ένα πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου 2.000 εργαζομένων, με στόχο τη μείωση του μόνιμου προσωπικού και την εξοικονόμηση περίπου 75 εκατ. ευρώ ετησίως, μια διαδικασία που κόστισε άνω των 112 εκατ. ευρώ.
Ζημίες 27,9 εκατ. ευρώ
Ο οργανισμός, ωστόσο, εξακολουθούσε να αιμορραγεί οικονομικά, με ζημίες 27,9 εκατ. ευρώ και αρνητικά ίδια κεφάλαια 140 εκατ. ευρώ. Γιατί ενώ η επιστολική αλληλογραφία έχανε διαρκώς έδαφος, ουσιαστικά δεν γινόταν κάτι για να καλύψει το κενό. Την ίδια ώρα, η λειτουργία του οργανισμού ήταν βαθιά παρωχημένη, καθώς η τελευταία φορά που είχε τεχνολογικά εκσυγχρονιστεί ήταν τη δεκαετία του 1990. Το 2023 ξεκίνησε για ακόμη μια φορά μια νέα απόπειρα αναδιάρθρωσης.
Σε πρώτο στάδιο έκλεισαν 143 καταστήματα με χαμηλή επισκεψιμότητα. Το 2024 ακολούθησε η απορρόφηση της θυγατρικής ΕΛΤΑ Courier, μια κίνηση που παρουσιάστηκε ως βήμα για τη βελτίωση της επιχειρησιακής λειτουργίας και την επίτευξη οικονομιών κλίμακας. Κάπως έτσι, τα ΕΛΤΑ έδιναν προς τα έξω την αίσθηση ενός οργανισμού που κατάφερνε να στέκεται όρθιος, την ώρα που τα προβλήματα συνέχιζαν να συσσωρεύονται κάτω από την επιφάνεια.
Η πραγματική έκταση της κρίσης αποκαλύφθηκε τον Νοέμβριο του 2025, όταν η διοίκηση ανακοίνωσε σχέδιο για το κλείσιμο 204 καταστημάτων, χαρακτηρίζοντάς το μονόδρομο για την επιβίωση του δικτύου. Την ίδια περίοδο οι καταγγελίες για καθυστερήσεις στις παραδόσεις πολλαπλασιάζονταν, ενώ η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υποχωρούσε σταθερά. Τελικά, από τα 204 καταστήματα έκλεισαν οριστικά τα 46, ενώ για τα υπόλοιπα 158 επιλέχθηκε η αντικατάστασή τους από κοντινά ΕΛΤΑ Courier ή από πρακτορεία ΕΛΤΑ.
Παρά τις παρεμβάσεις, τις αναδιαρθρώσεις και τα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ που διοχετεύθηκαν στον οργανισμό την τελευταία δεκαετία, τα ΕΛΤΑ εξακολουθούν να αναζητούν ένα βιώσιμο μοντέλο λειτουργίας σε μια αγορά που έχει αλλάξει ριζικά. Και όσο το επιστολικό έργο συρρικνώνεται και οι επιχειρησιακές δυσλειτουργίες επιμένουν, το ερώτημα δεν είναι πλέον πότε θα επιστρέψουν στην κερδοφορία, αλλά αν μπορούν να ανακτήσουν τον ρόλο που κάποτε κατείχαν στην ελληνική οικονομία.
