Στην ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας οι συνεπείς καταναλωτές πληρώνουν ακριβά όχι μόνο το ρεύμα που καταναλώνουν, αλλά και τις παθογένειες ενός συστήματος που εδώ και χρόνια αποδεικνύεται ανίκανο να αντιμετωπίσει τις πολλές παθογένειές του.
Από τις ρευματοκλοπές και τον λεγόμενο «ενεργειακό τουρισμό» έως τα κυκλώματα πλαστογράφησης συμβάσεων και τις λανθασμένες χρεώσεις, η αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας αποκαλύπτει σοβαρά κενά εποπτείας και ρύθμισης, που πέραν των οικονομικών επιβαρύνσεων μπλέκουν τους καταναλωτές και σε μια τεράστια ταλαιπωρία. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις ανυποψίαστων πολιτών που καλούνται να πληρώσουν λογαριασμούς από παροχές που δεν τους ανήκουν, σε σπίτια και περιοχές που δεν κατοίκησαν ποτέ. Εμφανίζονται όμως στα κιτάπια των παρόχων, που στέλνουν εξώδικα για την είσπραξη πληρωμών ή ακόμη και διαταγές πληρωμής, καθώς οι ανυποψίαστοι πολίτες φέρεται να έχουν υπογράψει συμβάσεις και τα απαιτούμενα νομιμοποιητικά έγγραφα (συμβόλαιο ενοικίασης ή ιδιοκτησίας ακινήτου με τη συγκεκριμένη παροχή).
Πλαστογραφήσεις
Σε όλες τις περιπτώσεις, πρόκειται για πλαστογραφημένα έγγραφα από κυκλώματα που δρουν στην αγορά ανενόχλητα, εκμεταλλευόμενα τις «τρύπες» του ρυθμιστικού πλαισίου και το κυνήγι πελατών έναντι αμοιβής για αύξηση μεριδίων από τους παρόχους. Για τον ανυποψίαστο καταναλωτή, με την παραλαβή του εξωδίκου από τον προμηθευτή για την άσχετη με αυτόν παροχή –πολλές φορές πάνω από μία– ξεκινάει ένας γολγοθάς χωρίς τέλος. Θα πρέπει να αποδείξει ότι δεν είναι παραβάτης, σκοντάφτοντας σε τοίχους. Ακόμη και στην περίπτωση που προσκομίσει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η υπογραφή του είναι πλαστογραφημένη και η όχληση από τον προμηθευτή σταματήσει, ο εφιάλτης συνεχίζεται. Ερχεται νεότερη ειδοποίηση από τον δήμο, που εισπράττει μέσω του λογαριασμού ρεύματος τέλη, για ληξιπρόθεσμες οφειλές με ενημέρωση ότι έχουν σταλεί στην εφορία και θα υπάρξει δέσμευση λογαριασμών σε περίπτωση μη εξόφλησης ή ρύθμισης εντός συγκεκριμένης ημερομηνίας.
Αδυνατώντας να βρουν άκρη στις αρμόδιες αρχές, αναγκάζονται να καταφύγουν στα μέσα ενημέρωσης, όπως η περίπτωση του Κ.Α., ο οποίος απευθύνθηκε στην «Κ» με αφορμή αντίστοιχη περίπτωση που ανέδειξε σε προηγούμενο ρεπορτάζ της τον περασμένο Σεπτέμβριο. Εκείνο το ρεπορτάζ αποκάλυψε τον γολγοθά μιας φοιτήτριας που σπουδάζει στις Σέρρες και κλήθηκε να πληρώσει ληξιπρόθεσμες οφειλές από τρεις διαφορετικές παροχές ρεύματος σε διαφορετικές συνοικίες της Αθήνας. Οταν απευθύνθηκε στον πάροχο από τον οποίο έλαβε μέσω δικαστικού επιμελητή διαταγή πληρωμής για χιλιάδες ευρώ, ενημερώθηκε έκπληκτη ότι στο όνομά της υπήρχαν τρεις ακόμη παροχές! Ο πάροχος, όπως προέκυψε και από το ρεπορτάζ της «Κ», παρέλαβε μέσω συνεργάτη πλαστά συμβόλαια με πλαστή υπογραφή.
Καταναλωτές σε απόγνωση
«Ταλαιπωρούμαι εδώ και τρία χρόνια και κάνω έκκληση στον αρμόδιο υπουργό για άμεση παρέμβαση, γιατί δεν βρίσκομαι μόνο εγώ σε αυτή τη θέση, είναι και άλλοι», δηλώνει στην «Κ» ο Κ.Α., περιγράφοντας το προσωπικό του μαρτύριο. Ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2023 όταν έλαβε εξώδικη δήλωση από τον πάροχο ότι, ως κάτοχος ακινήτου επί συγκεκριμένης οδού στη Δάφνη Αττικής και συγκεκριμένης παροχής ρεύματος, όφειλε να είναι συνεπής στις οικονομικές του υποχρεώσεις. Επειδή ουδέποτε είχε σχέση με τη συγκεκριμένη διεύθυνση, απευθύνθηκε τηλεφωνικά στην εταιρεία, η οποία έκτοτε δεν τον ενόχλησε για τη συγκεκριμένη παροχή. Μετά ένα έτος, όμως, έλαβε νέο εξώδικο από την ίδια εταιρεία για αθέτηση υποχρεώσεων που αφορούσε ακίνητο στο Περιστέρι και πριν προλάβει να αντιδράσει, ένα άλλο εξώδικο έφτασε στη σύζυγό του από την εταιρεία ως κατόχου της ίδιας παροχής στο Περιστέρι. Ο ίδιος και η σύζυγός του κατήγγειλαν τα περιστατικά προς τις τρεις αρμόδιες αρχές: Προσωπικών Δεδομένων, Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας και Συνήγορο του Καταναλωτή, χωρίς ουσιαστικά ανταπόκριση, όπως ο ίδιος εξιστορεί στην «Κ». Με τη συνδρομή δικηγόρου παρέλαβε από τον πάροχο ένα φάκελο με υπεύθυνη δήλωση, στην οποία φέρεται ο ίδιος να δηλώνει ότι είναι κάτοχος 100% του ακινήτου στη Δάφνη, όπως και τη σχετική ενυπόγραφη σύμβαση παροχής ρεύματος, καθώς και υπεύθυνη δήλωση ιδιοκτησίας του 100% ακινήτου στο Περιστέρι και υπογεγραμμένη σύμβαση προς την εταιρεία προμήθειας ρεύματος στη συγκεκριμένη παροχή. Επρεπε στο στάδιο αυτό να αποδείξει ότι ουδέποτε υπέγραψε τα σχετικά έγγραφα και προσέφυγε σε έγκριτο γραφολόγο- δικηγόρο, ο οποίος επιβεβαίωσε την πλαστότητα των στοιχείων. Με τα στοιχεία του γραφολόγου στα χέρια, τον Δεκέμβριο του 2024 υπέβαλε μήνυση κατά της εταιρείας και παντός υπευθύνου, την εκδίκαση της οποίας αναμένει. Καμία ουσιαστική απάντηση δεν έλαβε, όπως αναφέρει, και η σύζυγός του στις διαμαρτυρίες του προς την εταιρεία.
Ακόμη και στην περίπτωση που ο ενεργειακός πάροχος πεισθεί ότι πρόκειται για πλαστογραφημένα έγγραφα, ο εφιάλτης συνεχίζεται. Ερχεται νεότερη ειδοποίηση από τον δήμο, που εισπράττει μέσω του λογαριασμού ρεύματος τέλη, για ληξιπρόθεσμες οφειλές με ενημέρωση ότι έχουν σταλεί στην εφορία και ότι θα υπάρξει δέσμευση λογαριασμών σε περίπτωση μη εξόφλησης ή ρύθμισης εντός συγκεκριμένης ημερομηνίας.
Στην προσπάθεια αποκάλυψης ποιος εκ μέρους των εταιρειών παροχής ρεύματος υπέγραψε τη «σύμβαση», ακολούθησε ένας ατέρμων κύκλος παραπομπής.
«H εταιρεία μάς παρέπεμψε στον ΔΕΔΔΗΕ, αυτός πάλι στην εταιρεία, από εκεί στη ΔΕΗ μετά στον ΔΕΔΔΗΕ και, τέλος, σε μια άλλη εταιρεία φυσικού αερίου, από την οποία δεν υπήρξε καμία απάντηση», εξηγεί ο Κ.Α.
Και δημοτικά τέλη
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, έλαβε από τον Δήμο Περιστερίου έγγραφο προς εξόφληση ποσών που αφορούν δημοτικά τέλη για το ακίνητο του Περιστερίου, για τα οποία η εφορία προχώρησε σε δέσμευση λογαριασμών! Και το σίριαλ της απάτης συνεχίζεται. Στις 25/9/2025 η σύζυγός του με εξώδικο έγγραφο καλείται να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της στην εταιρεία που αφορούν δύο παροχές ρεύματος που αντιστοιχούν σε ακίνητα επί της Γλάδστωνος στην Αθήνα, που ανήκουν στην ίδια, με τα οποία φυσικά δεν έχει καμία σχέση. Στο μεταξύ, ο Δήμος Αθηναίων τού κοινοποίησε ότι ως κάτοχος ακινήτου επί της οδού Χαρίσσης οφείλει ληξιπρόθεσμα από τέλη, βάσει σύμβασης που έχει υπογράψει με εταιρεία για την παροχή της συγκεκριμένης οικίας. «Αποτελεί και αυτό ένα επιπλέον κρούσμα απάτης κατ’ εξακολούθησιν με πλαστογραφία που ως πληροφορούμαι έχει ευρύτερες διαστάσεις και για τη διακοπή της οποίας απαιτούνται άμεσα μέτρα από τις αρμόδιες αρχές», τονίζει με εμφανή και εύλογη αγανάκτηση ο Κ.Α. Ο ίδιος ενημερώνει ότι έχει καταγγείλει στις αρμόδιες δικαστικές αρχές τόσο τις εταιρείες που εμπλέκονται όσο και αυτούς που υπέγραψαν τις συμβάσεις και τις υπεύθυνες δηλώσεις, όπως και τους αποδέκτες, πραγματικούς ιδιοκτήτες ή ενοικιαστές των ακινήτων στα οποία αντιστοιχούν οι αναφερόμενες παροχές για προσπάθεια κατ’ εξακολούθησιν εξαπάτησης προς ίδιον όφελος και πλαστογραφία.
Πρόκειται για μία από τις πολλές περιπτώσεις καταναλωτών που πέφτουν θύματα απάτης και εγκλωβίζονται σε ατέρμονες και κοστοβόρες, ψυχικά και οικονομικά, διαδικασίες για να βρουν το δίκιο τους. Δεν λείπουν όμως και τα ευτράπελα, όπως το εξώδικο από την εταιρεία σε εκλιπόντα από τη ζωή, που άφησε άφωνους τους συγγενείς που το παρέλαβαν. Οχι μόνο γιατί έχει περάσει πάνω από 10ετία από το 2015 που αποχαιρέτισαν οριστικά τον αγαπημένο τους, αλλά και γιατί ουδέποτε διέμενε στην κατοικία με τη συγκεκριμένη παροχή στην οποία εμφανίζεται να έχει ανεξόφλητες οφειλές.
Το «κυνήγι» των πελατών και οι πλημμελείς έλεγχοι
Θύματα των κυκλωμάτων που δραστηριοποιούνται στην προσέλκυση πελατών δηλώνουν και οι ίδιοι οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας. Εκπρόσωποι του κλάδου αναφέρουν στην «Κ» ότι όταν εντοπίζονται περιστατικά πλαστογραφίας διακόπτουν άμεσα τη συνεργασία με τους εμπλεκόμενους συνεργάτες και προχωρούν σε μηνύσεις κατά αγνώστων. Οπως περιγράφουν, πρόκειται για οργανωμένα δίκτυα που λειτουργούν για λογαριασμό καταναλωτών οι οποίοι, μεταφέροντας τις παροχές τους από πάροχο σε πάροχο με πλαστά στοιχεία, καταφέρνουν να διατηρούν την ηλεκτροδότησή τους χωρίς να εξοφλούν τις οφειλές τους.
Το πρόβλημα τροφοδοτείται από το έντονο κυνήγι πελατών και το εκτεταμένο δίκτυο εξωτερικών συνεργατών που χρησιμοποιούν οι προμηθευτές για την αύξηση των μεριδίων τους. Ενας συμβεβλημένος συνεργάτης συχνά συνεργάζεται με σειρά άλλων, μη άμεσα ορατών στον πάροχο, με αποτέλεσμα η αλυσίδα ελέγχου να γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.
Οι αμοιβές που καταβάλλονται για την προσέλκυση νέων πελατών είναι υψηλές και, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, μπορεί να φθάνουν ακόμη και σε 160 ή 200 ευρώ ανά νέα σύμβαση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο έλεγχος των δικαιολογητικών έχει ανατεθεί στους ίδιους τους διαμεσολαβητές που αμείβονται για να φέρουν τον πελάτη. Οταν ο ίδιος άνθρωπος που πληρώνεται για να κλείσει τη σύμβαση είναι και αυτός που ελέγχει τα δικαιολογητικά, το κίνητρο για έναν πλημμελή έλεγχο γίνεται ισχυρό.
Σύμφωνα με τη ΡΑΑΕΥ, σημαντική πηγή προβλημάτων αποτελούν οι τηλεφωνικές συμβάσεις, μέσω των οποίων πραγματοποιείται μεγάλο μέρος των αλλαγών παρόχου.
Οι αμοιβές που καταβάλλονται για την προσέλκυση νέων πελατών φθάνουν ακόμη και σε 160 ή 200 ευρώ ανά νέα σύμβαση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο έλεγχος των δικαιολογητικών έχει ανατεθεί στους ίδιους τους διαμεσολαβητές που αμείβονται για να φέρουν τον πελάτη. Οταν ο ίδιος άνθρωπος που κλείνει τη σύμβαση είναι και αυτός που ελέγχει τα δικαιολογητικά, το κίνητρο για πλημμελή έλεγχο γίνεται ισχυρό.
Από τις καταγγελίες που δέχεται η Αρχή προκύπτουν περιπτώσεις παραπλανητικής υφαρπαγής συναίνεσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι κλήσεις κατά τις οποίες ο καταναλωτής ερωτάται αν επιθυμεί να του αποσταλεί μια προσφορά προκειμένου να τη μελετήσει και απαντά θετικά. Η απάντηση αυτή, σε ορισμένες περιπτώσεις, εμφανίζεται στη συνέχεια ως δήλωση αποδοχής σύμβασης. Η συχνότητα των σχετικών περιστατικών έχει οδηγήσει την Αρχή να εξετάζει αλλαγές στο πλαίσιο, ώστε κάθε τηλεφωνική σύμβαση να συνοδεύεται υποχρεωτικά από γραπτή επιβεβαίωση και ρητή συναίνεση του καταναλωτή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Τα φαινόμενα παρατυπιών και παρανομίας στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας φαίνεται να εντείνονται. Σύμφωνα με στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, οι καταγγελίες και τα παράπονα που έχουν υποβληθεί φέτος παρουσιάζουν αύξηση περίπου 10% σε σχέση με πέρυσι. Το φαινόμενο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση αν ληφθεί υπόψη το συνολικό κόστος της παραβατικότητας στην αγορά. Οι ρευματοκλοπές επιβαρύνουν τους συνεπείς καταναλωτές κατά περίπου 400 εκατ. ευρώ ετησίως, σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠΕΝ, ενώ οι στρατηγικοί κακοπληρωτές έχουν αφήσει στην αγορά οφειλές που εκτιμώνται σε περίπου 1,6 δισ. ευρώ.
Σημαντική πηγή προβλημάτων αποτελούν οι τηλεφωνικές συμβάσεις, μέσω των οποίων πραγματοποιείται μεγάλο μέρος των αλλαγών παρόχου.
Παρά τις εξαγγελίες για αυστηροποίηση του πλαισίου ήδη από το 2024, οι αλλαγές στον Κώδικα Προμήθειας για τον περιορισμό του «ενεργειακού τουρισμού» παραμένουν σε εκκρεμότητα. Την ίδια ώρα, η προσπάθεια αντιμετώπισης των ρευματοκλοπών εξελίχθηκε σε κρίση αξιοπιστίας για τον ΔΕΔΔΗΕ, ο οποίος υποχρεώθηκε να επανεξετάσει περίπου 15.000 υποθέσεις οικιακών ρευματοκλοπών του 2025 και να αναστείλει πανελλαδικά τις αποκοπές ηλεκτροδότησης σε χαμηλές οικιακές καταναλώσεις. Είχαν προηγηθεί δικαστικές αποφάσεις που δικαίωσαν πολίτες για αυθαίρετους καταλογισμούς, καθώς και δύο πρόστιμα της ΡΑΑΕΥ προς τον Διαχειριστή συνολικού ύψους 240 εκατ. ευρώ.
