Η έλλειψη εργατικού δυναμικού εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους περιοριστικούς παράγοντες για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Από τα εργοτάξια και τις βιομηχανικές μονάδες έως τα ξενοδοχεία, τα κέντρα logistics και τις υπηρεσίες φροντίδας, οι επιχειρήσεις αναζητούν προσωπικό που συχνά δεν μπορούν να βρουν στην εγχώρια αγορά. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες έχει μετατραπεί από συμπληρωματική λύση σε βασικό μηχανισμό κάλυψης αναγκών, με περισσότερες από 92.000 θέσεις να προβλέπονται για το 2026.
Η «Κ» παρουσιάζει σήμερα μια μελέτη για τις αμοιβές των μετακλητών εργαζομένων που εκπόνησε η WorkInGreece.io, σε δείγμα 948 εργαζομένων από μετάκληση, ίσως την πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια καταγραφής των πραγματικών μισθολογικών δεδομένων ανά ειδικότητα, δεξιότητα και κλάδο απασχόλησης. Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο διευθύνων σύμβουλος της πλατφόρμας που εξειδικεύεται στις μετακλήσεις, Βαγγέλης Κανελλόπουλος, «για πρώτη φορά επιχειρείται μια συστηματική αποτύπωση των πραγματικών μισθολογικών δεδομένων ανά ειδικότητα και επίπεδο δεξιοτήτων. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι εργοδότες δεν καλούνται μόνο να καλύψουν τις νόμιμες μισθολογικές υποχρεώσεις τους, αλλά και να προσφέρουν ανταγωνιστικά πακέτα αποδοχών και παροχών σε μια διεθνή αγορά εργασίας όπου οι εργαζόμενοι έχουν πλέον πολλαπλές επιλογές».
Είναι ενδεικτικό ότι οι καθαρές μηνιαίες αποδοχές κυμαίνονται από περίπου 800 ευρώ για ανειδίκευτες θέσεις σε αποθήκες και οικοδομικές εργασίες, έως και 5.000 ευρώ σε εξαιρετικές περιπτώσεις για εξειδικευμένους σεφ, κυρίως ασιατικής κουζίνας, που απασχολούνται σε υπερπολυτελείς ξενοδοχειακές μονάδες. Παράλληλα, σε ειδικές περιπτώσεις, οι αμοιβές μπορεί να φθάσουν ακόμη και σε 4.500 ευρώ για πιστοποιημένα στελέχη διασφάλισης και ελέγχου ποιότητας (QA/QC) υψηλής εξειδίκευσης, με διεθνείς πιστοποιήσεις, εξειδικευμένες μεταπτυχιακές σπουδές και πολυετή διεθνή εμπειρία σε απαιτητικά ενεργειακά έργα.
Η μεγάλη απόσταση μεταξύ ανειδίκευτης και εξειδικευμένης εργασίας αποτυπώνει την αξία των πιστοποιήσεων, της διεθνούς εμπειρίας, της εξειδικευμένης εκπαίδευσης και των τεχνικών δεξιοτήτων στην ελληνική αγορά εργασίας. Και πράγματι, η διαδεδομένη αντίληψη ότι οι εργαζόμενοι από τρίτες χώρες συμπιέζουν τους μισθούς δεν επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία. Αντίθετα, η αυξημένη ζήτηση για εξειδικευμένο προσωπικό οδηγεί σε μισθολογική αναβάθμιση πολλών επαγγελμάτων και ειδικά στην υψηλή εξειδίκευση. Επίσης η διεθνής ζήτηση από άλλες χώρες της Ε.Ε. και τη Μέση Ανατολή αυξάνει τις αμοιβές τους. Στον κατασκευαστικό κλάδο, για παράδειγμα, ο οποίος αντιμετωπίζει τις μεγαλύτερες ελλείψεις προσωπικού, οι αποδοχές παρουσιάζουν εντυπωσιακή διαβάθμιση. Ενας εργάτης οικοδομής αμείβεται με 800 έως 1.350 ευρώ καθαρά τον μήνα, ενώ ένας εξειδικευμένος τεχνίτης σκυροδέματος μπορεί να αμείβεται από 1.050 έως 2.050 ευρώ καθαρά μηνιαίως, ανάλογα με την εμπειρία και την τεχνική του κατάρτιση. Σε εξαιρετική περίπτωση μπορεί να φτάσει και σε 2.600 ευρώ εφόσον έχει πολυετή εμπειρία διαχείρισης συνεργείου ή και εργοταξίου. Οι υψηλότερες αμοιβές συναντώνται σε ειδικότητες με διεθνείς πιστοποιήσεις. Ενας πιστοποιημένος ηλεκτροσυγκολητής 6G μπορεί να αμείβεται από 1.500 έως 2.800 ευρώ εφόσον διαθέτει πολυετή εμπειρία (15+ έτη) σε μεγάλα ενεργειακά ή βιομηχανικά έργα στη Μέση Ανατολή ή σε άλλες διεθνείς αγορές. Εχει καταγραφεί και εξαιρετική περίπτωση όπου οι αποδοχές προσεγγίζουν τις 3.300 ευρώ.
Αντίστοιχα ευρήματα καταγράφονται στη βιομηχανία και στη μεταποίηση. Οι εργάτες παραγωγής ξεκινούν από 850 ευρώ, όμως οι αμοιβές αυξάνονται σημαντικά όσο αυξάνονται η τεχνική εξειδίκευση και ειδικές απαιτήσεις κλάδου (για παράδειγμα τρόφιμα ή φαρμακευτικές). Χειριστές CNC μηχανημάτων ξεκινούν από 1.100 ευρώ και φτάνουν στα 1.800 ευρώ. Σε θέσεις ευθύνης, όπως οι μηχανικοί παραγωγής με πολυετή προϋπηρεσία και εξειδικευμένες σπουδές, οι αμοιβές μπορούν να αγγίξουν τις 3.800 ευρώ μηνιαίως.
Η διαδεδομένη αντίληψη ότι οι εργαζόμενοι από τρίτες χώρες συμπιέζουν τους μισθούς δεν επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τουριστικός κλάδος. Οι μισθοί των σερβιτόρων κυμαίνονται από 950 έως 1.500 ευρώ, ενώ σε εργαζομένους με εξαιρετική εμπειρία μπορεί να φτάσουν στις 2.000 ευρώ (σε υπερπολυτελή ξενοδοχεία). Στις θέσεις υψηλής ευθύνης οι αποδοχές αυξάνονται θεαματικά ειδικά από τη στιγμή που μπορούν να ασκήσουν διοικητικά καθήκοντα. Για παράδειγμα οι αμοιβές για διευθυντή εστιατορίου κυμαίνονται από 1.800-2.500 ευρώ, ενώ σε υπερπολυτελή ξενοδοχεία ή τουριστικά συγκροτήματα, και εφόσον συνδυάζονται με σημαντική διοικητική εμπειρία και ευθύνη μεγάλων ομάδων προσωπικού, οι αποδοχές μπορεί να προσεγγίσουν και τις 4.500 ευρώ.
Σημαντικές ελλείψεις εντοπίζονται και στον τομέα της υγείας και της φροντίδας. Οι φροντιστές ηλικιωμένων αμείβονται από 900 έως 1.700 ευρώ, ανάλογα με την εμπειρία και τις δεξιότητές τους, ενώ οι νοσηλευτές μπορούν να φτάσουν στις 2.800 ευρώ και όσοι διαθέτουν εξειδίκευση σε μονάδες εντατικής θεραπείας έως 3.500 ευρώ στην υψηλή εξειδίκευση.
Ενα ακόμη κρίσιμο συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι οι αμοιβές δεν καθορίζονται από την εθνικότητα, αλλά από τα προσόντα. Προϋπηρεσία, γλωσσικές δεξιότητες, επαγγελματικές πιστοποιήσεις, εμπειρία σε ευρωπαϊκές ή αραβικές αγορές εργασίας και γνώση διεθνών προτύπων ποιότητας μπορούν να αυξήσουν τις αποδοχές κατά 5% έως και 30%. Με άλλα λόγια, η αγορά ανταμείβει τις δεξιότητες και όχι την προέλευση του εργαζομένου.
Χάσμα μεταξύ των μισθών που προσφέρονται για ανειδίκευτους και εξειδικευμένους μετακλητούς εργαζομένους.
Βέβαια, οι επιχειρήσεις αναζητούν διαφορετικές ειδικότητες ανάλογα με τη χώρα προέλευσης των εργαζομένων. Από την Αίγυπτο προέρχονται κυρίως εργαζόμενοι σε κατασκευές, γεωργικές εργασίες και αλιεία, ενώ από το Μπανγκλαντές και το Πακιστάν σημαντικός αριθμός εργατών για τη βιομηχανία, τις αποθήκες, τα logistics και τον πρωτογενή τομέα. Οι Φιλιππίνες εξακολουθούν να αποτελούν βασική δεξαμενή προσωπικού για υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων, οικιακής υποστήριξης και υγείας, ενώ από την Ινδία προέρχονται συχνά εργαζόμενοι σε γεωργικές εργασίες, τεχνικά επαγγέλματα και υπηρεσίες εστίασης. Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται επίσης η ζήτηση προσωπικού από χώρες όπως το Νεπάλ και το Βιετνάμ, κυρίως για ξενοδοχειακές μονάδες, τουριστικές υπηρεσίες και μεταποιητικές δραστηριότητες. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η αγορά εργασίας αναπτύσσει σταδιακά εξειδικευμένα κανάλια προσέλκυσης προσωπικού, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε κλάδου και τα επαγγελματικά χαρακτηριστικά που διαθέτουν οι εργαζόμενοι από κάθε χώρα.
Οπως αναδεικνύει και κάτι ακόμη: Η μάχη για την προσέλκυση εργαζομένων δεν κρίνεται μόνο στον μισθό. Η παροχή κατοικίας, η κάλυψη μετακινήσεων, η σίτιση, τα αεροπορικά εισιτήρια, τα bonus παραμονής και οι δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης αποτελούν βασικά στοιχεία του πακέτου απασχόλησης. Ειδικά σε νησιωτικές και τουριστικές περιοχές όπου το κόστος στέγασης είναι υψηλό, η παροχή κατοικίας αποδεικνύεται εξίσου σημαντική με τον ίδιο τον μισθό.
