Αποκαρδιωτική είναι η σύγκριση ανάμεσα στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας και στην υπόλοιπη Ευρώπη αναφορικά με τον χρόνο που απαιτείται για την ολοκλήρωση της μεταβίβασης ενός κτιρίου γραφείων, αλλά και γενικότερα κάθε κατηγορίας ακινήτου. Ειδικά όσον αφορά τα επαγγελματικά κτίρια, ο απαιτούμενος χρόνος αποτελεί ένα από τα μετρήσιμα στοιχεία, που καθορίζουν την ευκολία τού επιχειρείν σε σχέση με άλλες χώρες και που ασφαλώς έχει άμεση επίδραση (μεταξύ άλλων παραγόντων και κριτηρίων) στο να επιλέξει μια εταιρεία την Ελλάδα έναντι άλλης χώρας.
Με βάση τα στοιχεία που προκύπτουν από τη φετινή έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, που τιτλοφορείται «Subnational Business Ready in Greece» και αξιολογεί το επιχειρηματικό περιβάλλον σε έξι δήμους της χώρας συγκριτικά με άλλες αγορές του εξωτερικού, στην κατηγορία του χρόνου για τη μεταβίβαση ενός κτιρίου γραφείων απαιτούνται έως και 215 ημέρες στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης, ενώ ακολουθεί με 138 ημέρες η Αθήνα. Ασφαλώς, υπάρχουν και πόλεις με καλύτερη επίδοση, π.χ. η Αλεξανδρούπολη, όπου χρειάζονται 56 ημέρες, ενώ ακολουθούν με 73 ημέρες η Λάρισα και με 120 ημέρες το Ηράκλειο της Κρήτης.
Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη ότι η συντριπτική πλειονότητα των ξένων επιχειρήσεων επιλέγει τα δύο μεγάλα αστικά κέντρα για την εγκατάσταση και λειτουργία τους, είναι προφανές ότι οι μεγάλες καθυστερήσεις λειτουργούν ως συγκριτικό μειονέκτημα και καταδεικνύουν τα πολύ σοβαρά προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί στην αγορά ακινήτων τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της καθιέρωσης μιας σειράς νέων διαδικασιών, που έχουν αυξήσει κατακόρυφα τη γραφειοκρατία και έχουν καταστήσει χιλιάδες ακίνητα μη μεταβιβάσιμα αν δεν προηγηθούν πολύμηνες διαδικασίες εκκαθάρισης νομικών και τεχνικών λαθών κι εκκρεμοτήτων. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, μπορεί κανείς να αντιτάξει ότι το ακίνητο που τελικά μεταβιβάζεται είναι «καθαρό» και σαφώς πιο εύκολα εμπορεύσιμο στο μέλλον, συμβάλλοντας στην αύξηση της διαφάνειας, πλην όμως ο απαιτούμενος χρόνος για να συμβεί αυτό δεν «περιποιεί τιμή» στο ελληνικό μοντέλο.
Οταν, για παράδειγμα, στη γειτονική Βουλγαρία ο αντίστοιχος χρόνος είναι μόλις εννέα ημέρες για τη μεταβίβαση ενός κτιρίου γραφείων, σε συνδυασμό και με τη χαμηλότερη φορολογία, αντιλαμβάνεται κανείς και τον λόγο για τον οποίο η Σόφια έχει προσελκύσει εκατοντάδες ξένες επιχειρήσεις, εξέλιξη που έχει τονώσει την απασχόληση, έχει αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημα κι έχει τονώσει και τις επενδύσεις στην αγορά ακινήτων. Αντίστοιχα, πολύ μικρός χρόνος (19 ημέρες) χρειάζεται για τη μεταβίβαση ενός κτιρίου γραφείων στο Βουκουρέστι, με βάση τα στοιχεία της έρευνας της Παγκόσμιας Τράπεζας, ενώ στη Ρώμη της Ιταλίας απαιτούνται επίσης ελάχιστες ημέρες (13). Ακόμα και οι 25-26 ημέρες που απαιτούνται στην Ισπανία (Μαδρίτη και Βαρκελώνη) δεν θεωρούνται ιδιαίτερος ανασταλτικός παράγοντας για μια ξένη επιχείρηση που αναζητεί νέες γραφειακές εγκαταστάσεις για να λειτουργήσει.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, ο πολύ μεγάλος χρόνος αφορά τα παλαιότερα ακίνητα και συγκεκριμένα όσα έχουν ανεγερθεί πριν από τον Απρίλιο του 2022, όταν και κατέστη υποχρεωτική η έκδοση της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου, ένας φάκελος στον οποίο συγκεντρώνονται όλα τα επιμέρους στοιχεία ενός ακινήτου (οικοδομική άδεια, σχέδια κτλ.). Το κρίσιμο στοιχείο έγκειται στους χρόνους που απαιτούνται ανάλογα με το κτηματολογικό γραφείο ή το υποθηκοφυλάκειο στο οποίο υπάγεται το εκάστοτε κτίριο και στο κατά πόσον απαιτούνται διορθώσεις στα επιμέρους έγγραφα που συνοδεύουν το κάθε κτίριο. Αν, για παράδειγμα, δεν συμφωνούν τα τ.μ. της επιφάνειας (από την άδεια και τη σημερινή κατάσταση του κτιρίου μέχρι το κτηματολόγιο) και απαιτηθούν διορθώσεις, ο χρόνος αυξάνεται εκθετικά, ειδικά από τη στιγμή που πρόκειται για μεγάλα κτίρια.
Σοβαρά προβλήματα έχουν δημιουργηθεί στην αγορά ακινήτων τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της καθιέρωσης σειράς νέων διαδικασιών, που έχουν αυξήσει τη γραφειοκρατία.
Οπως διαπιστώνει και η Παγκόσμια Τράπεζα, παρότι πράγματι το ποσοστό της κτηματογράφησης έχει προχωρήσει σημαντικά και έχει σχεδόν ολοκληρωθεί στο σύνολο της χώρας, στα μεγάλα αστικά κέντρα οι διαδικασίες όσον αφορά τις μετεγγραφές των συμβολαίων είναι πιο χρονοβόρες λόγω του μεγαλύτερου φόρτου εργασίας.
Σύμφωνα με μεσίτες, αλλά και συμβολαιογράφους, σε πολλά κτηματολογικά γραφεία της Αττικής παρατηρούνται καθυστερήσεις που κυμαίνονται από τρεις έως και έξι μήνες μέχρι να ολοκληρωθεί η μετεγγραφή συμβολαίων αγοραπωλησίας. Μάλιστα υπάρχουν και περιπτώσεις όπου η πολυπλοκότητα της πράξης και η υποστελέχωση του κτηματολογικού γραφείου μπορεί να οδηγήσουν σε αναμονή ακόμα και ενός έτους. Υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις, όπου έχουν ολοκληρωθεί μετεγγραφές σε μόλις μία εργάσιμη ημέρα, αλλά και αυτές συνιστούν την εξαίρεση και όχι τον κανόνα.
Μεταξύ των περιοχών όπου υπάρχουν ακόμα πολύμηνες καθυστερήσεις συγκαταλέγονται το Περιστέρι, ο Πειραιάς, το Χαλάνδρι, η Γλυφάδα και το Κορωπί. Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, όταν απαιτούνται πρόσθετες πράξεις για κάθε ακίνητο, πολλαπλασιάζονται και οι καθυστερήσεις. Για παράδειγμα, ένα σύνηθες πρόβλημα είναι η αποδοχή κληρονομιάς, που πρέπει να προηγηθεί της πώλησης και ακολούθως της μετεγγραφής των νέων δικαιωμάτων στο κτηματολόγιο. Αντίστοιχα, 2-3 μήνες μπορεί να απαιτήσει και μια τροποποίηση της σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας, κάτι σύνηθες σε παλαιότερες οικοδομές, λόγω της εφαρμογής της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου.
Kρίσιμο στοιχείο είναι οι χρόνοι που απαιτούνται ανάλογα με το κτηματολογικό γραφείο ή το υποθηκοφυλακείο και το κατά πόσον απαιτούνται διορθώσεις σε έγγραφα.
Στον αντίποδα, η διαδικασία έκδοσης οικοδομικών αδειών, μετά τις παρεμβάσεις των τελευταίων ετών και τη σχεδόν πλήρη ανάληψη της ευθύνης από τους μηχανικούς, έχει φέρει την Ελλάδα σε πολύ καλύτερη θέση, ειδικά έναντι άλλων χωρών στην Ευρώπη. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ολοκλήρωση της αδειοδότησης για ένα κτίριο γραφείων απαιτεί μόλις 79 ημέρες στη Θεσσαλονίκη και 104 στην Αττική, που συγκαταλέγονται μεταξύ των ταχύτερων χρόνων στην Ευρώπη. Για παράδειγμα, 88 ημέρες απαιτούνται στη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας, 103 στη Σόφια της Βουλγαρίας και 145 στην περίπτωση του Ζάγκρεμπ. Ακόμα χειρότερα, στη Βαρκελώνη χρειάζονται 406 ολόκληρες ημέρες (και 180 στη Μαδρίτη), ενώ αρνητικό ρεκόρ παρατηρείται στη Λισσαβώνα της Πορτογαλίας, όπου η σχετική διαδικασία απαιτεί 545 ημέρες, σχεδόν δύο χρόνια δηλαδή.
Το ζητούμενο πλέον είναι να βρεθεί τρόπος να μειωθούν οι χρόνοι και όσον αφορά τις μεταβιβάσεις. Αυτό είναι εμφανές ακόμα και στις συναλλαγές ακινήτων εισοδήματος, μεταξύ επενδυτών, καθώς από την ημέρα που γίνεται γνωστή μια συμφωνία μεσολαβούν πολλοί μήνες (συνηθέστερα άνω των έξι) έως ότου ολοκληρωθεί η μεταβίβαση του ακινήτου, κάτι που έχουν επισημάνει και τα στελέχη των εταιρειών επενδύσεων σε ακίνητη περιουσία.
