Με φόντο τη μάχη κατά της φοροδιαφυγής και την ανάγκη ενίσχυσης των δημοσίων εσόδων, ο ελεγκτικός μηχανισμός ανεβάζει στροφές, στρέφοντας το βλέμμα του σε μια «γκρίζα ζώνη» του φορολογικού συστήματος και συγκεκριμένα στις μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ και τις υψηλές επιστροφές. Πρόκειται για ένα κρίσιμο πεδίο όπου, σύμφωνα με τη φορολογική διοίκηση, εντοπίζονται σημαντικές απώλειες που επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό και διευρύνουν το λεγόμενο κενό ΦΠΑ.
Με στόχο τον περιορισμό του κενού αυτού, δηλαδή των δυνητικών εσόδων που χάνονται είτε λόγω φοροδιαφυγής είτε εξαιτίας της πολυπλοκότητας του συστήματος, οι ελεγκτικές αρχές επικεντρώνονται πλέον συστηματικά στις επιχειρήσεις και στους επαγγελματίες που δηλώνουν μηδενικό ΦΠΑ, καθώς και σε όσους εμφανίζουν υψηλές επιστροφές.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΑΑΔΕ, αξιοποιούνται τα δεδομένα από τα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA για τον εντοπισμό ύποπτων περιπτώσεων. Η φορολογική διοίκηση προχωράει σε εκτεταμένες διασταυρώσεις όλων των μηδενικών δηλώσεων ΦΠΑ, ενώ έχει ήδη δοθεί εντολή στον ελεγκτικό μηχανισμό και στη Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου να διερευνήσουν πιθανές παρατυπίες. Οπως προβλέπεται στις σχετικές αποφάσεις, ο απώτερος στόχος είναι η σταδιακή μείωση του κενού ΦΠΑ σε ορίζοντα τετραετίας, ώστε να προσεγγίσει το 5%, επίπεδο που αντιστοιχεί στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, από περίπου 10% που εκτιμάται σήμερα. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να αποφέρει πρόσθετα ετήσια έσοδα έως και 2 δισ. ευρώ στο τέλος της περιόδου 2026-2027.
Υπενθυμίζεται ότι το 2016 οι απώλειες ΦΠΑ είχαν ξεπεράσει τα 6 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχούσε σε έσοδα άνω των δυόμισι ετών από τον ΕΝΦΙΑ. Εκτοτε, χάρη στη διεύρυνση των ηλεκτρονικών πληρωμών και την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων ελέγχου, το ποσό αυτό περιορίστηκε σε περίπου 2,5 δισ. ευρώ – επίπεδο αντίστοιχο με έναν ετήσιο ΕΝΦΙΑ. Πρόκειται για πόρους που, όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε κρίσιμους τομείς, όπως η Υγεία και η Παιδεία.
Στο πλαίσιο αυτό, χιλιάδες υποθέσεις μηδενικών δηλώσεων και επιστροφών ΦΠΑ περνούν από το «κόσκινο» της εφορίας, με ιδιαίτερη έμφαση σε περιπτώσεις που εμφανίζουν ασυνήθιστα υψηλά ποσά επιστροφών.
Το προηγούμενο έτος από τους ελέγχους της ΑΑΔΕ εντοπίστηκαν 1.377 επιχειρήσεις να έχουν υποβάλει μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ, ενώ στην πραγματικότητα είχαν πραγματοποιήσει συναλλαγές και είχαν κανονικά οικονομική δραστηριότητα.
Απώτερος στόχος η μείωση του κενού ΦΠΑ στο 5%, δηλαδή στα επίπεδα της Ε.Ε., σε ορίζοντα τετραετίας, από 10% σήμερα.
Οι υποθέσεις αυτές ήρθαν στο φως μέσα από τις διασταυρώσεις που διενεργούνται μέσω της πλατφόρμας myDATA, η οποία επιτρέπει την ψηφιακή καταγραφή και παρακολούθηση των συναλλαγών σε πραγματικό χρόνο. Ειδικότερα, στο πλαίσιο ελέγχων, εντοπίστηκαν 824 επιχειρήσεις που υπέβαλαν μηδενικές περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ για το τρίτο τρίμηνο, παρά το γεγονός ότι όφειλαν να δηλώσουν φορολογητέα ποσά. Επειτα από παρεμβάσεις της Διεύθυνσης Φορολογικής Συμμόρφωσης, 103 επιχειρήσεις συμμορφώθηκαν, υποβάλλοντας συνολικά 534 τροποποιητικές δηλώσεις. Οι πρόσθετες φορολογητέες εκροές που δηλώθηκαν ανήλθαν σε 9,8 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, αξιοποιώντας δεδομένα της πλατφόρμας myDATA, εντοπίστηκαν 553 επιχειρήσεις (για δηλώσεις που είχαν κάνει το 2023) που είχαν καταθέσει μηδενικές δηλώσεις, παρά την ύπαρξη δραστηριότητας. Από αυτές, 251 προχώρησαν σε συμμόρφωση, δηλώνοντας επιπλέον φορολογητέες εκροές ύψους 17,5 εκατ. ευρώ.
Πλέον, οι δηλώσεις ΦΠΑ είναι «κλειδωμένες» ως προς τα έσοδα και τα έξοδα, καθώς δεν επιτρέπονται αποκλίσεις και λαμβάνονται υπόψη αποκλειστικά τα στοιχεία που διαβιβάζονται μέσω της πλατφόρμας myDATA.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της έρευνας για απάτη ενδοκοινοτικού ΦΠΑ, οι ελεγκτικές υπηρεσίες εντόπισαν 30 περιπτώσεις, για τις οποίες διαπιστώθηκε αποκρυβείσα αξία 23,6 εκατ. ευρώ, αναλογούντος ΦΠΑ 5,43 εκατ. ευρώ και καταλογίστηκαν πρόστιμα ύψους 139.324 ευρώ.
Επιπλέον, οι ελεγκτικές υπηρεσίες της ΑΑΔΕ ολοκλήρωσαν το προηγούμενο έτος 159 έρευνες για απάτη στον ΦΠΑ, υπερβαίνοντας τον στόχο των 155 υποθέσεων. Το ποσοστό παραβατικότητας ανήλθε στο 81,1%, έναντι στόχου 70%. Από τις έρευνες προέκυψαν 129 περιπτώσεις εξαφανισμένων εμπόρων που συνδέονται με ενδοκοινοτική απάτη, με αποτέλεσμα την απενεργοποίηση των κοινοτικών ΑΦΜ τους. Τα διαφυγόντα έσοδα από τις συγκεκριμένες υποθέσεις εκτιμώνται σε 9,9 εκατ. ευρώ.
Στο πεδίο των επιστροφών ΦΠΑ, ο σχεδιασμός της ΑΑΔΕ για το 2026 προβλέπει ότι τουλάχιστον το 95% των επιστροφών θα διεκπεραιώνεται άμεσα και ψηφιακά. Το 2025 το ποσοστό των αιτημάτων που ολοκληρώθηκαν εντός 90 ημερών ανήλθε στο 97,83%, έναντι 97,9% το 2024, υπερκαλύπτοντας τον στόχο. Συνολικά διεκπεραιώθηκαν 53.043 αιτήματα επιστροφής ΦΠΑ, εκ των οποίων 46.535 μέσω αυτοματοποιημένων διαδικασιών, ενώ 49.184 αιτήματα ολοκληρώθηκαν εντός του προβλεπομένου χρονικού ορίου, έναντι 48.540 το προηγούμενο έτος.
