Το οικονομικό επιτελείο τείνει χείρα συνεργασίας στη… μεσαία τάξη των οφειλετών του Δημοσίου, δηλαδή σε κατόχους 1,8 εκατ. ΑΦΜ που βαρύνονται με χρέη από 500 έως και 100.000 ευρώ προς την εφορία, αλλά και σε 1,1 εκατ. ασφαλισμένους με αντίστοιχου ύψους χρέη προς τον ΕΦΚΑ και το ΚΕΑΟ. Οι νομοθετικές αλλαγές που θα ψηφιστούν μέσα στον Μάιο για να ενεργοποιηθούν τον Ιούνιο χρήζουν… μελέτης από τους εκατοντάδες χιλιάδες ενδιαφερομένους, καθώς πλέον εκτιμάται ότι πίσω από τα ψιλά γράμματα των ρυθμίσεων που προτείνονται αλλά και τους όρους και τις προϋποθέσεις που αυτές έχουν, μπορεί να κρύβεται η λύση για την τακτοποίηση των χρεών που λιμνάζουν εδώ και χρόνια. Αυτό που θα προβάλει η κυβέρνηση είναι ότι πλέον υπάρχει μια πρόταση για όλους όσοι ανήκουν στη «μεσαία τάξη» των οφειλετών.
Φορολογούμενοι με χρέη δεκάδων χιλιάδων ευρώ σε ασφαλιστικά ταμεία και εφορία, που είχαν ήδη τακτοποιήσει το στεγαστικό τους δάνειο συμφωνώντας απευθείας με την τράπεζα ή τον servicer, δεν μπορούσαν να ρισκάρουν την αίτηση στον εξωδικαστικό μηχανισμό, καθώς ο τελευταίος μπορεί να τους ανέτρεπε τα ήδη συμφωνηθέντα για το στεγαστικό δάνειο.
Οφειλέτες με ακίνητη περιουσία, επίσης, δεν θα μπορούσαν να βγάλουν άκρη μέσω του εξωδικαστικού. Τώρα, με τις 72 δόσεις ανοίγει ένα παράθυρο για όσους θέλουν να τα… βρουν με το Δημόσιο χωρίς να λογοδοτήσουν για τη συνολική οικονομική τους κατάσταση, αλλά και για όσους θέλουν να ξεμπλοκάρουν τον τραπεζικό λογαριασμό τους.
Το βασικό στοίχημα της κυβέρνησης δεν είναι δημοσιονομικό. Αλλωστε, όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές, ακόμη και να εισπράξει περισσότερα έσοδα το υπουργείο Οικονομικών από τις ρυθμίσεις, δεν μπορεί να τα αξιοποιήσει για μέτρα στήριξης. Το μεγαλύτερο κίνητρο είναι να λυθούν βασικά προβλήματα των πολιτών: να λάβουν σύνταξη όσοι έχουν χρέη πάνω από 20.000 ευρώ στα ασφαλιστικά ταμεία, να ανακτηθεί το δικαίωμα φανερής οικονομικής δραστηριότητας σε 1,7 εκατ. οφειλέτες με δεσμευμένες καταθέσεις και να εκδοθούν φορολογικές ενημερότητες για χιλιάδες πολίτες που με την πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων δεν θα μπορούσαν να ανταποκριθούν σε μια «φουσκωμένη» δόση.
Οι τρεις αλλαγές που προωθούνται –δυνατότητα ένταξης στον εξωδικαστικό με χρέη άνω των 5.000 ευρώ, ρύθμιση 72 δόσεων, δυνατότητα αποδέσμευσης τραπεζικού λογαριασμού με προκαταβολή 25% επί του συνολικού χρέους– θα λειτουργήσουν ταυτόχρονα από τον Ιούνιο. Ουσιαστικά απευθύνονται σε δύο βασικές κατηγορίες οφειλετών:
1. Αυτούς που έχουν χρέη από 500 έως 10.000 ευρώ. Είναι 1,45 εκατ. με οφειλές 3,8 δισ. ευρώ προς την εφορία και 600.000 με χρέη 3,2 δισ. ευρώ προς τα ασφαλιστικά ταμεία.
2. Αυτούς που έχουν χρέη από 10.000 έως 100.000 ευρώ. Είναι 345.819 όσον αφορά την εφορία, με χρέη 10,1 δισ. ευρώ, και ακόμη 501.773 με οφειλές σε ασφαλιστικά ταμεία ύψους 20,6 δισ. ευρώ. Ειδικά για τα ασφαλιστικά ταμεία, σε αυτή την κατηγορία ανήκουν και όσοι δεν μπορούν να λάβουν σύνταξη λόγω χρεών.
Το βασικό κίνητρο για να λυθούν προβλήματα των πολιτών: να λάβουν σύνταξη όσοι έχουν χρέη πάνω από 20.000 ευρώ στα Ταμεία και να εκδοθούν φορολογικές ενημερότητες.
Η επιτυχία των προωθούμενων μέτρων θα κριθεί στο πεδίο. Και ήδη, όπως αναφέρουν αρμόδια κυβερνητικά στελέχη, έχει αποφασιστεί τα μέτρα να παραμείνουν σε ισχύ για μακρύ χρονικό διάστημα πολλών μηνών, ακριβώς για να δοθεί χρόνος στην αγορά να εξοικειωθεί με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της κάθε λύσης. Ο στόχος είναι σαφής: να μειωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η λίστα των οφειλετών.
Τα στοιχεία από την επεξεργασία των νέων μέτρων δείχνουν ότι δεν θα είναι εύκολο το εγχείρημα, ειδικά για όσους έχουν χρέη άνω των 20.000-30.000 ευρώ. Τι προκύπτει; Οτι με τη ρύθμιση των 72 δόσεων ο οφειλέτης θα πρέπει να πληρώνει 16,5 ευρώ για κάθε 1.000 ευρώ χρέους μόνο για τα χρέη που έχουν συσσωρευτεί μέχρι το τέλος του 2023. Και επιπλέον, θα πρέπει να καταβάλλονται οι «φουσκωμένες» δόσεις της πάγιας ρύθμισης προκειμένου να αποπληρωθούν και τα «φρέσκα» χρέη που έχουν συσσωρευτεί μετά την 1/1/2024. Δηλαδή, ο οφειλέτης που έχει 20.000 ευρώ παλαιό χρέος (πριν από το 2023) και 5.000 ευρώ νέο χρέος θα πρέπει να πληρώνει:
1. 330 ευρώ τον μήνα επί 72 μήνες για τα παλαιά χρέη.
2. 221 ευρώ τον μήνα για 24 μήνες για τα νέα χρέη.
Προκύπτει λοιπόν ότι οι 25.000 ευρώ θα αποπληρωθούν ύστερα από έξι χρόνια. Στα πρώτα δύο χρόνια θα καταβάλλονται 551 ευρώ τον μήνα και στα υπόλοιπα τέσσερα χρόνια 329 ευρώ τον μήνα. Μαζί με τους τρέχοντες φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές, δημιουργείται ένα ασφυκτικό οικονομικό πλαίσιο στο οποίο προφανώς δεν θα μπορούν να ανταποκριθούν όλοι.
Για τα μεγάλα ποσά, το σύστημα θα «σπρώχνει» προς τον εξωδικαστικό μηχανισμό. Εκεί υπάρχει το κίνητρο του πιθανού «κουρέματος», το μειωμένο επιτόκιο του 3% για τον υπολογισμό των δόσεων (έναντι 5,84% που είναι στη ρύθμιση των 72 δόσεων καθώς και στην 24άρα), αλλά και η προοπτική αποπληρωμής ακόμη και σε 240 δόσεις.
Με τη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων, ανοίγει ένα παράθυρο για όσους θέλουν να τα… βρουν με το Δημόσιο χωρίς να λογοδοτήσουν για τη συνολική οικονομική τουςκατάσταση.
Ομως τα μειονεκτήματα του εξωδικαστικού μηχανισμού δεν διορθώνονται με τις δρομολογούμενες παρεμβάσεις. Η μόνη αλλαγή που ανακοινώθηκε είναι η διεύρυνση της περιμέτρου ώστε να ενταχθούν και αυτοί που χρωστούν ποσά από 5.000 ευρώ (αντί για 10.000 ευρώ που ήταν μέχρι τώρα το ελάχιστο όριο). Ποια είναι αυτά τα μειονεκτήματα; Οι μεγάλες καθυστερήσεις στην έκδοση της ρύθμισης (ακόμη και αρκετοί μήνες μεσολαβούν από την αίτηση μέχρι την πρόταση ρύθμισης), το γεγονός ότι ο οφειλέτης δεν έχει εικόνα για το αν θα υπάρξει «κούρεμα» αλλά και για το πόσες θα είναι οι δόσεις ή ποιο το ύψος τους, όπως επίσης και το ότι ο εξωδικαστικός συνήθως δεν βγάζει βιώσιμες ρυθμίσεις για όσους έχουν ακίνητη περιουσία. Επιπλέον, η εμπειρία που έχει συσσωρευτεί μέχρι τώρα δείχνει ότι η ένταξη στον εξωδικαστικό συνεπάγεται αυξημένα έξοδα ακόμη και για την υποβολή της αίτησης.
Οι έχοντες χρέη στην περιοχή των 5.000-15.000 ευρώ αναμένεται ότι θα μπορέσουν να βρουν μια διέξοδο μέσω της νέας ρύθμισης, καθώς με τα 16,5 ευρώ ανά 1.000 ευρώ οφειλής βγαίνουν σχετικά συγκρατημένες μηνιαίες δόσεις. Το ερώτημα για το τι θα πράξουν οι έχοντες μεγαλύτερα χρέη παραμένει, καθώς σε αυτά οι δόσεις, ακόμη και με την 6ετή ρύθμιση, ανεβαίνουν αισθητά. Το βασικό ζητούμενο θα είναι η σωστή ενημέρωση των ενδιαφερομένων, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προβλέπεται «δεύτερη ευκαιρία».
