Ελληνες, Αραβες, Καναδοί, Ισπανοί, Αργεντινοί, ένας θάνατος, πρεσβείες, διπλωματικά παιχνίδια, εκατοντάδες εκατομμύρια χρέη, αλλά και πλειοδοσία προσφορών με ένα τίμημα διπλάσιο από το αρχικό. Είναι δυνατόν τα λαβράκια και οι τσιπούρες –ούτε καν οι πελαγίσιες– να κρύβουν τόση ίντριγκα και ανατροπές όσο αυτές που ζούμε τα τελευταία 15 χρόνια στην Ελλάδα, από όταν δηλαδή ξεκίνησαν τα προβλήματα στις ελληνικές εταιρείες ιχθυοκαλλιέργειας, μέχρι σήμερα που το τέλος στο «σίριαλ» της Avramar δεν είναι σίγουρο ότι έχει γραφτεί ακόμη; Μεγάλος ηττημένος ο κλάδος της ελληνικής ιχθυοκαλλιέργειας συνολικά, οι εργαζόμενοι σε αυτόν και οι προμηθευτές του, καθώς οι λανθασμένοι χειρισμοί ιδιοκτητών, πιστωτών αλλά και του κράτους είχαν ως αποτέλεσμα ο κάποτε «αναδυόμενος αστέρας» της ελληνικής οικονομίας –σύμφωνα με την περίφημη μελέτη της McKinsey το 2011– να βρίσκεται διαρκώς στο χείλος του γκρεμού.
Πριν από δέκα ημέρες οι πιστωτές της Avramar Greece, της εταιρείας που προέκυψε από τη συγχώνευση των πάλαι ποτέ «Σελόντα», «Νηρεύς» και «Ανδρομέδα» και θυγατρικών αυτών, όταν αυτές εξαγοράστηκαν από το αμερικανικό fund Amerra και την αραβική επενδυτική εταιρεία Mubadala, αποφάσισαν να έρθουν σε συμφωνία με την Aqua Bridge, την εταιρεία holding με έδρα το Αμπου Ντάμπι. Πρόκειται για την εταιρεία η οποία είχε αναδειχθεί προτιμητέος επενδυτής ήδη από τα τέλη του 2024 στον διαγωνισμό που είχαν προκηρύξει οι τράπεζες μετά τη σύσταση ενεχύρου επί του συνόλου των μετοχών της Avramar Greece, έπειτα από την «έκτακτη» χρηματοδότηση των 20 εκατ. ευρώ. Να σημειωθεί ότι η Aqua Bridge προκρίθηκε έναντι του ισπανικού fund Atitlan, που εμφανιζόταν ως η πιο ισχυρή υποψηφιότητα, και της ελληνικής Philosofish, που ήταν και η πιο αδύναμη της τριάδας.
Και γιατί φτάσαμε στον Φεβρουάριο του 2026 για να υπάρχει η παραπάνω κατάληξη; Οι λόγοι είναι πολλοί. Κατ’ αρχάς ο προτιμητέος επενδυτής έπρεπε να σχηματίσει μια πλήρη εικόνα σχετικά με την κατάσταση της εταιρείας, έτσι ώστε να συμφωνήσει τους τελικούς όρους με τους πιστωτές. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της καθυστέρησης αποδίδεται σε παρελκυστικές πρακτικές που εφαρμόζονταν από συμβούλους, παρασυμβούλους αλλά και από το ίδιο το fund Amerra, καθώς με αυτόν τον τρόπο όλοι αυτοί εισέπρατταν διόλου ευκαταφρόνητες αμοιβές κάθε μήνα. Και οι Αραβες της Mubadala; Αποχώρησαν από την Avramar λίγο νωρίτερα, όταν αποδείχθηκε μάταιη η αναζήτηση για το πού πήγαν τα 150 εκατ. ευρώ που είχαν επενδύσει στην εταιρεία και όταν αρνήθηκαν το σενάριο να μείνουν αυτοί μόνοι στην Avramar.
Η άρνηση του fund Amerra να συνυπογράψει το περασμένο καλοκαίρι τη συμφωνία εξαγοράς (SPA) της Avramar Greece, η οποία έφερε τις υπογραφές της Aqua Bridge και των πιστωτών, αλλά όχι του τύποις ιδιοκτήτη τής υπό πώληση εταιρείας, πυροδότησε σειρά εξελίξεων. Οι τράπεζες άσκησαν και τα δικαιώματα ψήφου που είχαν λόγω της ενεχυρίασης των μετοχών, συγκάλεσαν γενική συνέλευση και εκδίωξαν από τη θέση του επικεφαλής της Avramar Greece τον Αργεντινό Eουχένιο Μεσκίνι. Λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 20 Αυγούστου 2025, έφευγε από τη ζωή ο ιδρυτής της «Σελόντα» και πρωτοπόρος της ελληνικής ιχθυοκαλλιέργειας Γιάννης Στεφανής, τον οποίο απασχολούσε έντονα η διάσωση της Avramar και ο ίδιος είχε επεξεργαστεί συγκεκριμένο σχέδιο.
Στο μεσοδιάστημα η αμερικανική Amerra, σε αντίθεση με την πρακτική που ακολουθεί ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Καναδά, είχε φέρει στο τραπέζι πρόταση από τον καναδικό κολοσσό των ιχθυοκαλλιεργειών, τον όμιλο Cooke, πρόταση για εξαγορά των δανείων της Avramar. Η πρόταση απορρίφθηκε ως μη συμφέρουσα, αλλά αυτό δεν πτόησε τον Γκλεν Κουκ από το να καταθέτει διαδοχικά βελτιωμένες προσφορές και να παρουσιάζει το σχέδιό του ο ίδιος, επισκεπτόμενος την Αθήνα συχνά πυκνά με το λίαρ τζετ του. Είναι άλλωστε οι πιστωτές που έδιναν αυτό το περιθώριο, καθώς αντιλαμβανόμενοι το ενδιαφέρον των Καναδών, δεν έδιναν το πράσινο φως για να προχωρήσει η κατάθεση στο δικαστήριο της συμφωνίας εξυγίανσης της Avramar, συμφωνία η οποία θα οδηγούσε στο τέλος στη μεταβίβαση της εταιρείας στην Aqua Bridge. Και έτσι εκεί που η προσφορά του Cooke το καλοκαίρι απορρίφθηκε άμεσα, οι επόμενες άρχισαν να είναι «πολύ καλές» και πλέον ξεκίνησε η πίεση προς την Aqua Bridge.
Από την υπόθεση πώλησης της Avramar δεν έλειψαν και οι κινήσεις στο διπλωματικό παρασκήνιο, με τις πρεσβείες Καναδά και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να κάνουν τις δικές τους κινήσεις και προσπάθειες, εμπλεκόμενοι να ψάχνουν να επιβεβαιώσουν εάν μέλη της βασιλικής οικογένειας των ΗΑΕ είναι μέτοχοι της Aqua Bridge και κάποιοι άλλοι να αναζητούν νομική φόρμουλα για απεμπλοκή από τη συμφωνία με την τελευταία.
Από την υπόθεση δεν έλειψαν και οι κινήσεις στο διπλωματικό παρασκήνιο, με τις πρεσβείες Καναδά και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να κάνουν τις δικές τους προσπάθειες.
Μετά τα 200 εκατ. ευρώ του Cooke, ποσό υπερδιπλάσιο από αυτό που έδινε όταν εισήλθε στο παιχνίδι, η Aqua Bridge «σήκωσε το γάντι» και η τελική συμφωνία με τους πιστωτές προβλέπει εξαγορά των δανείων της Avramar έναντι 230 εκατ. ευρώ, απόκτηση των δικαιωμάτων επί των μετοχών που είχαν οι τράπεζες και όλα αυτά χωρίς να απαιτηθεί η δικαστική διαδικασία της συμφωνίας εξυγίανσης. Οσο για τους πιστωτές; Διαμηνύουν ότι δεν θα ασχοληθούν ξανά με τον Cooke, αφήνοντας πλέον τους Αραβες να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους. Ας μην ξεχνάμε ότι εάν υπάρξει οριστική συμφωνία Cooke – Amerra για την εξαγορά της Avramar Seafood, της μητρικής της Avramar Greece, η οποία βρίσκεται στην Ισπανία, τότε ο όμιλος Cooke καθίσταται έμμεσα μέτοχος της ελληνικής θυγατρικής. Και τότε; Ή θα συνεργασθεί με την Aqua Bridge ή θα δώσουν ραντεβού στα… δικαστήρια.
Η απροσδόκητη υπεραξία της… τσιπούρας
Πώς γίνεται μια εταιρεία, οι δανειακές υποχρεώσεις της οποίας ξεπερνούν τα 350 εκατ. ευρώ, να μετατρέπεται ξαφνικά σε «πολύφερνη νύφη» και μέσα σε μερικούς μήνες να τριπλασιάζεται η αποτίμησή της;
Η τελική συμφωνία προβλέπει εξαγορά των δανείων έναντι 230 εκατ. και απόκτηση των δικαιωμάτων επί των μετοχών που είχαν οι τράπεζες χωρίς δικαστική διαδικασία εξυγίανσης.
Δεν πρόκειται για ελληνικό παράδοξο, αλλά για την ευνοϊκή συγκυρία που δημιουργήθηκε στην αγορά μεσογειακής ιχθυοκαλλιέργειας, αγορά στην οποία οι τιμές τσιπούρας και λαβρακίου βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά, έχοντας αυξηθεί κατά 15% και 25%, αντιστοίχως, την τελευταία διετία. Αύξηση που προήλθε κυρίως από τη μείωση της προσφοράς, λόγω της χαμηλότερης παραγωγής και των λιγότερων εξαγωγών από την Τουρκία, η οποία εδώ και αρκετά χρόνια έχει ξεπεράσει την Ελλάδα όσον αφορά τις παραγόμενες ποσότητες τσιπούρας και λαβρακίου.
O άλλος λόγος που η Avramar Greece απέκτησε ενδιαφέρον, ειδικά για τον καναδικό όμιλο Cooke, είναι η σύνδεση που έχει ο όμιλος με την ισπανική αγορά, μια αγορά η οποία πλέον μετατρέπεται στη σημαντικότερη για τις ελληνικές εξαγωγές ψαριών, εκθρονίζοντας από την πρώτη θέση την Ιταλία.
Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι ο Cooke δραστηριοποιείται ήδη στην Ισπανία μέσω της εταιρείας Culmarex, οπότε η απόκτηση της Avramar Seafood και της Avramar Greece, υπό την προϋπόθεση ότι θα έπαιρνε έγκριση από τις αρμόδιες αρχές ανταγωνισμού, θα οδηγούσε στη δημιουργία ενός πολύ ισχυρού «παίκτη» στην ισπανική αγορά.
Η ευνοϊκή συγκυρία στην αγορά μεσογειακής ιχθυοκαλλιέργειας με αύξηση των τιμών και μείωση της προσφοράς.
Την ίδια ώρα, πάντως, οι υπόλοιπες εταιρείες του κλάδου στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν με μεγάλη επιφυλακτικότητα τον καναδικό όμιλο, κάνοντας λόγο για «μοναχικό λύκο» που θα βγάλει εκτός αγοράς –εάν τελικά δραστηριοποιηθεί στην Ελλάδα– τις άλλες εταιρείες ιχθυοκαλλιέργειας αλλά και μεγάλο μέρος των προμηθευτών, αφού ο ίδιος διαθέτει δικές του εταιρείες για τον εφοδιασμό των μονάδων εκτροφής.
Βεβαίως, η πικρή αλήθεια είναι ότι ο κλάδος έτσι κι αλλιώς δεν χαρακτηρίζεται από υγεία και αυτό αποτυπώνεται στην κακή χρηματοοικονομική κατάσταση των δύο μεγαλύτερων εταιρειών, της Avramar και της Philosofish, αλλά και άλλων μικρότερων, με λίγες μόνο εξαιρέσεις (όπως τα Ιχθυοτροφεία Κεφαλονιάς).
Η «γύμνια» μάλιστα, όπως επισημαίνουν παράγοντες του κλάδου, θα αποκαλυφθεί όταν σβήσουν οι προβολείς που πέφτουν στην Avramar και όταν έρθει ξανά στο προσκήνιο το συνολικό οικονομικό πρόβλημα αλλά και η ολιγωρία του κράτους όσον αφορά κυρίως την εφαρμογή του ειδικού χωροταξικού σχεδίου για τις υδατοκαλλιέργειες και τη θέσπιση των ΠΟΑΥ (Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών).
Η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια αποτελεί το 98% της εγχώριας υδατοκαλλιεργητικής παραγωγής. Το 1985 λειτουργούσαν μόλις 12 μονάδες με συνολική παραγωγή περίπου 100 τόνων. Σήμερα δραστηριοποιούνται 73 εταιρείες και όμιλοι με 285 μονάδες εκτροφής (πλωτές εγκαταστάσεις) θαλάσσιων μεσογειακών ιχθύων, εκ των οποίων σχεδόν 60% των εταιρειών είναι μικρομεσαίες και οικογενειακές επιχειρήσεις με παραγωγή έως 500 τόνους ετησίως. Εκτός από τσιπούρα και λαβράκι, εκτρέφονται επίσης σε μικρότερη κλίμακα τα λεγόμενα «νέα είδη», όπως ο κρανιός και το ιαπωνικό φαγκρί. Το 2024 η παραγωγή τσιπούρας και λαβρακίου διαμορφώθηκε σε 114.500 τόνους και η αξία των πωλήσεων ανήλθε σε 721,5 εκατ. ευρώ. Το 2024 εξήχθησαν 94.132 τόνοι τσιπούρας και λαβρακίου αξίας 585,1 εκατ. ευρώ.
