Φέτος η πρωτεύουσα των Κυκλάδων έχει την τιμητική της. Κλείνει δύο αιώνες ζωής από την 24η Ιουνίου του 1826, κατά την οποία ο Χιώτης έμπορος Λουκάς Ράλλης, σε μια σύναξη των σημαντικών προεστών, πρότεινε το όνομά της: Ερμούπολη από τον κερδώο αλλά και τον λόγιο Ερμή. Και όντως η πολιτεία που έφτιαξαν αρχικά οι ξεριζωμένοι Χιώτες, Κυδωνιείς, Κασιώτες και Ψαριανοί, για να ακολουθήσουν αργότερα Κρητικοί, Μακεδόνες, Πελοποννήσιοι, Μικρασιάτες, υπηρέτησε πιστά και το εμπόριο και τη φιλανθρωπία, και τα γράμματα και τις τέχνες. Εχουν προγραμματιστεί πολλές δράσεις και αφιερώματα για τη μοναδική αυτή επέτειο. Ενας θεσμός όμως που ξεχωρίζει για την ποιότητά του αλλά και για τους ανθρώπους που το διοργανώνουν είναι το 4ο Φεστιβάλ Πολιτιστικής Καταγραφής στη Σύρο, με πρωτεργάτη τον Παύλο Χατζηγρηγορίου.
Θεσσαλονικιός στην καταγωγή, μετεγκαταστάθηκε μετά τις σπουδές του στο Πολυτεχνείο στην Ερμούπολη από αγάπη και θαυμασμό για τη νεοκλασική αρχιτεκτονική της. Και μέσα στα χρόνια που πέρασαν είναι η κινητήριος δύναμη σε καταπληκτικές πρωτοβουλίες, όπως το Ιστορικό Μουσείο Ερμούπολης του Λυκείου των Ελληνίδων, στο οποίο είναι διευθυντής. Μαζί με μια ομάδα δραστήριων ανθρώπων έχουν φτιάξει ένα ιδιαίτερο πρόγραμμα που θα διαρκέσει από τις 22 έως και τις 24 Μαΐου με προβολές, εκθέσεις, αρχιτεκτονικές περιηγήσεις, καλλιτεχνικές δράσεις και εκπαιδευτικά εργαστήρια. Κεντρικός στόχος της διοργάνωσης είναι η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς ως ζωντανού πεδίου διαλόγου, συλλογικής ευθύνης και διαγενεακής σύνδεσης. Η Ερμούπολη μετατρέπεται για τρεις ημέρες σε ένα ανοιχτό πεδίο εμπειριών, όπου η ιστορία συναντά τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία και η παράδοση συνομιλεί με την καινοτομία.
Σταχυολογώντας από το πρόγραμμα βρίσκουμε από την προβολή του πολυαγαπημένου ντοκιμαντέρ «Αγέλαστος πέτρα» του Φίλιππου Κουτσαφτή έως μια ωραία συνομιλία ανάμεσα στον Νίκο Κυπουργό και στον σκηνοθέτη Δημήτρη Βερνίκο για τις αναμνήσεις της συνεργασίας με τον Μάνο Χατζιδάκι. Τα εργαστήρια θα έχουν και αυτά το γούστο τους: «Η Μαρμάρινη Ερμούπολη», σε συνεργασία με το υπουργείο Πολιτισμού και την Ανώτερη Σχολή Μαρμαροτεχνίας Τήνου, «Η Κεραμική Ερμούπολη», από τη ΧΙΜΑΙΡΑ art & craft, «Η Χάρτινη Ερμούπολη» από την Birds & Lofts και «Η Διαγενεακή Ερμούπολη», σε συνεργασία με το ANIMASYROS, που φέρνει κοντά τους «Μικρούς Ξεναγούς» με μέλη των ΚΑΠΗ μέσα από τη δημιουργία stop motion animation.
Δράση-ναυαρχίδα
Αυτή που κλέβει την καρδιά των επισκεπτών κάθε χρόνο βεβαίως είναι, το Σάββατο, η δράση-ναυαρχίδα «Ανοιχτή Ερμούπολη», η οποία ανοίγει στο κοινό δώδεκα εμβληματικά κτίρια της πόλης, ειδικά επιλεγμένα για τον εορτασμό των 200 χρόνων. Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν χώρους ορατούς και αθέατους, την αρχιτεκτονική τους ιστορία και πρακτικές αποκατάστασης, ενώ στο κτίριο των ΓΑΚ Κυκλάδων θα παρουσιαστούν αυθεντικά σχέδια του Ερνέστου Τσίλλερ. Στον αρχιτέκτονα που σχεδίασε το δημαρχείο (το ωραιότερο ίσως στην Ελλάδα) είναι αφιερωμένη και η μεγαλύτερη εκδήλωση το βράδυ της Κυριακής. Τότε θα έχουμε την ευκαιρία να ζήσουμε την πολυμεσική και πολυθεματική εμπειρία με θέμα «Στο μυαλό του Τσίλλερ» μέσα στο δημαρχιακό μέγαρο, που κλείνει και αυτό 150 χρόνια ζωής.
Οι επισκέπτες θα απολαύσουν την προβολή πέντε ντοκιμαντέρ για την Ερμούπολη. Υστερα θα ανέβουν τη μοναδική μαρμάρινη σκάλα προς το δώμα, όπου σε κάθε σκαλί θα διαβάσουν και ένα κομμάτι της ιστορίας της πόλης, και θα καταλήξουν μέσα στον πύργο του δημαρχείου για να βιώσουν μια τρίλεπτη εμπειρία projection mapping με την ιστορία του εμβληματικού κτιρίου. Παράλληλα, στη στέγη του δημαρχείου, θα ακούσουν τον Αλκίνοο Ιωαννίδη να μιλάει ως Τσίλλερ για την παιδική του ηλικία, ενώ η Ορχήστρα των Κυκλάδων με τη χορωδία της θα παίξει ζωντανά στα αίθρια μοναδικά τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι.
Το φεστιβάλ διοργανώνεται από το Ιστορικό Μουσείο Ερμούπολης, την ΑΜΚΕ HERMeS, τον Δήμο Σύρου – Ερμούπολης και την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού, του Europa Nostra Athens Hub και της ΕΛΛΕΤ. Η είσοδος είναι ελεύθερη για όλους.
