ΧΑΡΟΥΚΙ ΜΟΥΡΑΚΑΜΙ
Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της
μτφρ.: Βασίλης Κιμούλης
εκδ. Ψυχογιός, 2026, σελ. 544
Γάτες που συνομιλούν με ανθρώπους, ψάρια που πέφτουν από τον ουρανό ωσάν ποτιστική βροχή, πηγάδια που κρύβουν μυστικές πόρτες, μικροσκοπικά ανθρωπάκια που ζουν έξω από πίνακες ζωγραφικής υπό μορφή ιδεών και φυσικά δύο φεγγάρια που φέγγουν στον ουρανό.
Αν υπάρχει ένας συγγραφέας που μεταμορφώνει τον μαγικό ρεαλισμό στις μέρες μας και με τη δύναμη της φαντασίας τού δίνει μια επιπλέον υπερφυσική και συνάμα υπαρξιακή διάσταση, αυτός δεν είναι άλλος από τον Χαρούκι Μουρακάμι.
Μπορεί το Νομπέλ Λογοτεχνίας να μην το έχει πάρει ακόμη (αναζωπυρώνοντας κάθε χρόνο τη διαμάχη που τελείται στη διαδικτυακή ζώνη για το αν το αξίζει ή όχι), ωστόσο ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι ο Ιάπωνας συγγραφέας παραμένει μέγιστος «παραμυθάς». Τα μυθιστορήματά του είναι ένα παράθυρο που αν το ανοίξεις δεν ξέρεις ποια θέα θα σου εμφανίσουν.
Ακόμη και ο πιο ευφάνταστος αναγνώστης, ακόμη και ο πιο φανατικός του μουρακαμικού σύμπαντος, άρα προετοιμασμένος για τα πάντα, δεν θα μπορούσε να φανταστεί πως μια πρώιμη εφηβική σχέση ανάμεσα σε ένα αγόρι κι ένα κορίτσι θα χαράξει την πορεία που θα οδηγήσει τους δύο, χρόνια μετά, σε μια άγνωστη-μαγική πόλη όπου ζουν μονόκεροι, όπου οι κάτοικοί της δεν έχουν σκιά (αλλιώς δεν δικαιούνται να εισέλθουν στις πύλες της), αγνοούν πράγματα του παρελθόντος τους και γενικώς ζουν σαν να είναι πρωτόβγαλτοι σ’ αυτόν τον παράξενο κόσμο.
Αίφνης, έχουμε τα στοιχεία που συγκροτούν το μυθιστόρημα «Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της», το οποίο μεταφράστηκε προσφάτως για πρώτη φορά στα ελληνικά από τον Βασίλη Κιμούλη. Είναι, δε, μια από αυτές τις ιστορίες που ταλαιπώρησαν δημιουργικά τον Μουρακάμι.
Μια πρώιμη εφηβική σχέση ανάμεσα σε ένα αγόρι κι ένα κορίτσι θα οδηγήσει τους δύο, χρόνια μετά, σε μια άγνωστη πολιτεία όπου οι κάτοικοί της δεν έχουν σκιά.
Oπως διευκρινίζει και ο ίδιος, πρώτα εμφανίστηκε ως διήγημα, το οποίο δημοσίευσε σε ένα λογοτεχνικό περιοδικό γύρω στο 1980. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, ωστόσο, δεν ήταν ποτέ ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα αυτού του έργου, καθώς ένιωθε ότι η ιστορία είχε περισσότερα να δώσει. Χρόνια αργότερα,
αποφάσισε να επιστρέψει στην ιδέα αυτού του εναλλακτικού κόσμου και η διαδικασία της γραφής τον οδήγησε στη δημιουργία του εν λόγω μυθιστορήματος, που εκδόθηκε αρχικά το 1985. Πίστευε ακράδαντα ότι η συγγραφή αυτού του μυθιστορήματος ήταν από τις καλύτερες δημιουργικές εμπειρίες που είχε στη ζωή του.
Παρ’ όλα αυτά, με τα χρόνια, εξακολουθούσε να νιώθει ότι η ιστορία εκείνης της ιστορίας παρέμενε ημιτελής. Τελικά, το 2020, άρχισε να γράφει αυτό το μυθιστόρημα, το οποίο του πήρε περίπου τρία χρόνια για να το ολοκληρώσει, οπότε αφαίρεσε τελικά το αγκάθι που του είχε κολλήσει στο μυαλό του για τόσα χρόνια.
Αν υπάρχει ένα μυθιστόρημα του ιδίου που αξίζει να διαβαστεί παράλληλα ή, έστω, το ένα μετά το άλλο, αυτό είναι «Ο Κάφκα στην ακτή». Και τούτο διότι αγγίζει πολλά από τα θέματα που επαναλαμβάνονται στην «Πόλη και τα αβέβαια τείχη της». Και τα δύο εξερευνούν την ύπαρξη ενός εναλλακτικού κόσμου και πώς οι χαρακτήρες αλληλεπιδρούν με αυτόν. Σαν να μοιράζονται ένα κοινό σύμπαν και μια παρόμοια παραμυθητική φόρμα.
Εδώ, πάντως, έχουμε έναν άνδρα που αναζητεί επίμονα την εφηβική του αγάπη, η οποία χάθηκε απρόσμενα, για να αποδειχθεί πως ζει σε μια μυστική, περιτειχισμένη πόλη. Στην προσπάθειά του να τη βρει, ο πρωταγωνιστής εισέρχεται σε αυτόν τον κόσμο, αποχωρίζεται τη σκιά του και εργάζεται ως αναγνώστης ονείρων, διαβάζοντας αναμνήσεις από παλιά κρανία. Εκεί συναντά ξανά την κοπέλα, η οποία όμως δεν τον αναγνωρίζει, θέτοντας στον ήρωα ένα βαθύ υπαρξιακό δίλημμα. Πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στην αιώνια, στατική ασφάλεια της πόλης και στον επώδυνο, αλλά αληθινό κόσμο της πραγματικότητας, αναζητώντας την ουσία της ύπαρξής του.
Σε όλη αυτή την πορεία προς το άγνωστο, ο πρωταγωνιστής έρχεται σε επαφή με εξωλογικά στοιχεία, τα οποία –έτσι κι αλλιώς– είναι από τα αγαπημένα του συγγραφέα.
Η μουρακαμική μελαγχολική ατμόσφαιρα είναι πάντα εδώ, ενώ ο ήρωας συχνά «συνομιλεί» με τη μοναχικότητά του σε βιβλιοθήκες (και μπαρ που παίζουν τζαζ).
Φυσικά, κι εδώ όπως και σε άλλα μυθιστορήματα του Μουρακάμι βρίσκουμε την ίδια μελαγχολική ατμόσφαιρα που επιτείνει το δράμα, την ιδέα πως πέραν του υπαρκτού κόσμου μας υπάρχουν –δυνητικά– κι άλλοι, ενώ οι βιβλιοθήκες (ομοίως με τα μπαρ που παίζουν τζαζ μουσική) είναι μέρη όπου θα βρούμε τον πρωταγωνιστή να «συνομιλεί» με τη μοναχικότητά του, αλλά και να βιώνει εκών άκων μια πρωτοφανέρωτη μεταφυσική εμπειρία. Τίποτα δεν λείπει, αλλά και τίποτα δεν προστίθεται στο ήδη παράξενο περιβάλλον του Μουρακάμι. Η αλήθεια είναι ότι τα ύψη του «Κουρδιστού Πουλιού» δεν τα πιάνουν τα περισσότερα βιβλία του. Ισως με εξαίρεση την τριλογία «1Q84». Η «Πόλη και τα αβέβαια τείχη της» θα μπορούσε να είναι μια καλή εισαγωγή στο σύμπαν του Μουρακάμι για κάποιον που θα εισέλθει πρώτη φορά. Οι υπόλοιποι που το γνωρίζουν καλά, θα αναζητήσουν τα ύστερα μυθιστορήματά του ψάχνοντας εκείνη την ιδέα που θα τους συνταράξει πραγματικά.
