Υπάρχει ένα μικρό στενό με τη μεγαλοπρεπή ονομασία –κατά σχήμα οξύμωρο– Βασιλείου Μακεδόνος, που ορισμένοι ελαφρά τη καρδία θα το χαρακτήριζαν ασήμαντο και καταθλιπτικό. Αρχίζει από τη Λιοσίων και φθάνει στην Αλκαμένους. Είναι ένα τετράγωνο όλο κι όλο, αλλά συνεχίζει για λίγο ακόμη ως αδιέξοδο. Σε εκείνον τον ακανόνιστο καμβά συνάντησα, στην εκβολή της Βασιλείου Μακεδόνος, ένα χαριτωμένο νεοκλασικό σπιτάκι, κλειστό και σφραγισμένο, που δεν είχε τύχει να ξαναδώ. Ηταν στα δικά μου μάτια ένα εύρημα που πρόσφερε μια ζητούμενη αρμονία αλλά και μια σύνδεση με το προπολεμικό παρελθόν μιας συνοικίας που είχε κάποτε πολλά να επιδείξει.
Αυτά τα σκόρπια ευρήματα που συναντούσα περπατώντας μια ακόμη φορά σε ένα τμήμα της οδού Αλκαμένους με έπειθαν ότι όλα έχουν μια θέση και ένα νόημα. Ακόμη και η σημερινή κατάσταση, που κρατά τον διαβάτη σε μια μετέωρη συνθήκη, είναι μια πραγματικότητα, σύνθετη, αντιφατική, μελαγχολική, με λάμψεις θετικής ζωής. Αν θέλεις, τη βλέπεις και αυτήν…
Από μισόκλειστα παράθυρα ημιυπογείων πεπαλαιωμένων πολυκατοικιών της οδού Αλκαμένους έτυχε να ακούσω, μέρα μεσημέρι, κελαρυστά γέλια, μουσική που στ’ αυτιά έφθανε ως αφρικανική. Νεανική έξαψη ξεχείλιζε ώς έξω στο σπασμένο και λερό πεζοδρόμιο… κάποιο πάρτι μεταναστών, σκέφτηκα… θυμήθηκα μια παρόμοια σκηνή που προ ετών είχα δει στην οδό Αμφιλοχίας, πάροδος Αχαρνών, όπου και πάλι, μέρα μεσημέρι, ένα πάρτι νεαρών Αφρικανών έδινε ένα μάθημα πίστης στη ζωή… Μικρές συντροφιές μεταναστών κάθονταν στα πλατύσκαλα, έβγαιναν από εισόδους πολυκατοικιών, έμοιαζαν εξοικειωμένοι.
Η πραγματικότητα πάντα εκπλήσσει. Στην οδό Αλκαμένους περπατώ συχνά τα τελευταία χρόνια, όχι μόνο γιατί εκεί σώζονται, όπως και στα πέριξ, μερικά θαυμάσια σπίτια του παρελθόντος (όπως το σπάνιας αισθητικής νεοκλασικό διώροφο στη γωνία με την Παρασίου), αλλά και γιατί κατάλοιπα του παρελθόντος από τον 20ό αιώνα, μέσα από αγγελίες ιατρών, διαφημίσεις κλινικών, μαιευτηρίων και μικρών ξενοδοχείων προς τον σταθμό Λαρίσης, μαζί με τις φωτογραφίες αναμαλλιασμένων δροσερών κοριτσιών σε ταράτσες τριώροφων μοντερνιστικών σπιτιών του 1935, πάνω από κεραμιδένιες στέγες και απλωμένα ρούχα, συνέθεταν το ζητούμενο ιστορικό παλίμψηστο που ένιωθα ότι χρειαζόμουν την ώρα τουλάχιστον εκείνη που βάδιζα στην οδό Αλκαμένους από την Ηπείρου ώς την Αγορακρίτου.
Αυτό το πολύ μεγάλο κομμάτι αστικής ζωής δύσκολα θα επιδαψιλεύσει τον ανυποψίαστο διαβάτη με σκηνές εύτακτου βίου. Υπάρχει όμως διάχυτη η σκιά του αστικού παρελθόντος που δίχως κόπο εντοπίζει κανείς με διάφορες εντάσεις, ποιότητες και αποχρώσεις σε σκόρπιες μονοκατοικίες, σε διπλοκατοικίες και τριπλοκατοικίες, αλλά και σε κάποιες πολυκατοικίες του 1960-1965 που απέκτησαν πατίνα και παλαιο-μοντερνιστική γοητεία. Ας πούμε κάτι που θα ενδιαφέρει πολύ στο μέλλον. Οι ξύλινες εξώθυρες πολυκατοικιών από τη δεκαετία του 1960, θαυμάσια σύνολα που ξεχωρίζουν μέσα στη μαζική αισθητική, όπως στην οδό Αλκαμένους στο 63 και στο 35.
Το μεγάλο κενό οικόπεδο στην Αλκαμένους 42, προερχόμενο από κατεδαφίσεις, φανερώνει με θεατρικότητα ερείπια παλαιών σπιτιών ως ίχνος πάνω στην προβολή των γηρασμένων πολυώροφων πολυκατοικιών. Ωστόσο, υπάρχει ακόμη σε θυλάκους εκείνη η μεσοαστική ευπρέπεια σε όσα κτίρια εκείνης της εποχής κατοικούνται ακόμη, όπως στην ωραία μονοκατοικία, γωνία Αλκαμένους 58 και Εϋνάρδου, στο διώροφο της Αλκαμένους 61 (μάλλον του 1950), στο απογυμνωμένο νεοκλασικό της Αλκαμένους 38, στο γωνιακό της Αλκαμένους 26, στη διπλοκατοικία-όαση της Αλκαμένους 20, στο μεσοπολεμικό τριώροφο της Αλκαμένους 15, στη μοντερνιστική πολυκατοικία Αλκαμένους και Χαρίσσης. Στην παράλληλη οδό Αριστομένους υπάρχει αντίστοιχη ατμόσφαιρα. Με εντυπωσίασε η «υπογραφή» του 1962 στην πολυκατοικία της Αριστομένους 45. Και στην τεράστια πολυκατοικία, Αριστομένους 30-36, διαγράφεται ανάγλυφα η ταχύτατη αλλοίωση της κλίμακας της παλιάς γειτονιάς, όταν, π.χ., αυτή η οικοδομή χτίστηκε στη θέση τεσσάρων σπιτιών.
